De betekenis van de naam Vinkenbuurt
WERVERSHOOF - Veel is er over de voormalige Vinkenbuurt, eens gelegen als buurtschap aan de doorgaande weg naar Medemblik en plaatselijk bekend op zijn Westfries als de 'Leigedik', nu als Simon Koopmanstraat in Wervershoof geschreven.
Door Peter Koomen.
De Vinkenbuurt is een verdwenen buurtje, waar tot in de tweede helft van de 20e eeuw meer dan vijfentwintig kleine dijkhuisjes stonden. Het ging om een langgerekte, strook eenvoudige veelal dubbele woningen, laaggelegen en aan de verste rand van het dorp tegen een St. Anna nu Onderdijk gelegen. De buurt had een uitgesproken sociaal karakter. Ik vroeg mij af waar de betekenis van de naam Vinkenbuurt vandaan kwam. De eenvoud daarvan is door onze voorouders aangereikt. De dijk was eens laag en werd gebruikt als inlaagdijk. Mocht de dijk, gelegen naast de Zuiderzee, doorbreken, dan was deze lage dijk het laatste redmiddel om het achterliggende land droog te houden en de inwoners te beschermen.
Vinkenbuurt
Zo is de Vinkenbuurt ontstaan: vanwege het ontginnen van het omringende land, het onderhoud van de dijk, maar ook om aan de kost te komen door te werken bij de vele boeren en tuinders welke Wervershoof rijk was. Alleen de arbeiders werden armzalig slecht betaald. Met andere woorden: vele bewoners van deze buurt waren en bleven armlastig. En niet onbelangrijk, in die tijd woonden de bewoners ver van de kerk, dus de dorpsbewoners hadden geen respect voor de buurtbewoners. Hiervoor moesten ze in de kern van het dorp wonen en het liefst zo dicht mogelijk bij het Godshuis. Vandaar dus de naam Vinkenbuurt. Echter in het tijdperk van de computer is het relatief eenvoudig naar de herkomst van deze naam te zoeken. En de Vinkenbuurt is niet een alleenstaand buurtje op de grens gelegen van Wervershoof en Onderdijk. In Holland waren, en zijn er, meerdere met deze naam, zoals in Amsterdam en, dichter bij huis, in Hoorn. Ik vond via deze moderne elektronische weg de simpele verklaring voor de naam Vinkenbuurt, die overeenkomt met dezelfde hypocriete insteek gegeven in een ver verleden door de inwoners van Wervershoof. Maar nog even dit… In de Vinkenbuurt van Wervershoof woonden mensen die elkaar hielpen bij ziek en bij leed, door dik en door dun. En dat niet alleen: er was daar eens veel nering, namelijk een zeilmaker, een bloemist, twee fietsenmakers, twee rietdekkers, twee kappers, een winkel in huishoudelijke artikelen en één in dagelijkse boodschappen, een loodgieter, een brandstofhandel annex vrachtwagenbedrijf, drie vrachtvaarders, een taxibedrijf, een rijschoolhouder, een loonwerker, een groenteboer en een melkboer/SRV. Jaap Huisman had een dorsmachine in de verhuur. Met een paar keuterboertjes en tuinders. Een café en om af te sluiten een speeltuin. Ik ben daar opgegroeid, spelend achter de dijk met zijn IJsselmeer en rietschoten, in grote saamhorigheid en heb daar een fantastische jeugd gehad, welk ik tot de dag van vandaag als een warme herinnering koester en met mij meedraag.
Aardig om te weten: hier werden ooit twee latere miljonairs geboren, wie kan dit evenaren in Wervershoof?
Betekenis
De betekenis van de naam Vinkenbuurt uit Amsterdam: de Vinkenbuurt is een benaming van een buurt van gemene of arme lieden. Alsook de kliekjesbuurt; waar men van opgehaalde kliekjes leeft. Vinkenbuurt heette ook wel luizenbuurt. De herkomst van de naam is niet officieel gedocumenteerd, maar taalkundig gezien is de meest waarschijnlijke verklaring te vinden in de Germaanse betekenislaag van het woord fink/finke. In delen van Duitsland en Scandinavië betekent finke niet alleen ‘vink’ (de vogel), maar ook ‘klein, onbeduidend, waardeloos, afgelegen’. Dit sloeg op buurten aan de sociale of geografische rand van het centrum.
Daarom denk ik dat de laatste de meest logische uitleg is voor de naam Vinkenbuurt in Wervershoof. Voor de Wervershoofse situatie sluit deze interpretatie nauw aan bij de historische werkelijkheid. De Vinkenbuurt was geen veen ontginning gebied en er is geen aanwijzing dat de naam naar de vogel verwijst. Die volksnaam past perfect bij een buurt met kleine huisjes, een bescheiden profiel en een afgezonderde ligging.
Bronnen
Literatuur: Bilderdijk.W. 'Verlarende Geslachtenlijst der Nederduitsche naamwoorden.
Derde deel: Immerzeel. J. 1884. Op blz. 205. Chalmot. J.A. Verzameling van plakkaten en resolutie. Tiende deel: Chalmot. J.A. de 1789. Blz. 54,59. Bilderdijk. W. Geslachtenlijst de Nerderduische naam woorden. Tweede deel: Sepp. en zn. 1822 P. 235.
