Raadsperiode André La Fontaine stopt; einde van een jarenlang experiment

ma 30 mrt, 14:48 Nieuws

LANDSMEER - Na pakweg veertig jaar in de lokale politiek heeft André La Fontaine (69) afscheid genomen. Zijn partij Positief Landsmeer trok tijdens de gemeenteraadsverkiezingen niet meer dan 74 stemmen, dus voor het meest kleurrijke raadslid dat Landsmeer ooit zal hebben gekend zat er niets anders op. “Ik ben geëindigd zoals ik ben begonnen. Als experiment.” 

Door Marcel van Stigt 

Voordat André La Fontaine in 1986 voor het eerst zijn opwachting maakte in de raadszaal runde hij een koeriersdienst. Hij bracht pakketjes rond en als dat niet meer ging omdat zijn auto stuk was, nam of kocht hij gewoon een andere. Zijn tuin had veel weg van een wagenpark, want sleutelen, dat deed hij graag en hij was er heel handig in. Daarna begon hij een drukkerij. Hier had hij goed over nagedacht: hij liep met het idee rond om een boek te schrijven, dus als hij geen uitgever zou vinden, kon hij in ieder geval ergens terecht om het te laten drukken. 

Er kwamen gemeenteraadsverkiezingen aan en de politieke partijen konden dicht bij huis blijven om hun folders te laten drukken. Het viel André La Fontaine op dat ze allemaal hetzelfde schreven. Voor hem was dat de motivatie om zelf de lokale politiek in te gaan. “Ik probeerde contact met het publiek te krijgen, wilde de wensen van de mensen inventariseren.”  

Eerste lokale partij van Landsmeer

Landsmeer kende toen alleen maar plaatselijke afdelingen van landelijke partijen; André La Fontaine stelde daar in 1986 de eerste lokale partij van Landsmeer tegenover: kortweg Lijst 6. Niet alleen deze naam was ludiek, hetzelfde gold voor de oprichter. Daar kwamen de dorpelingen snel achter.

André La Fontaine zette een ladder tegen de verkiezingsborden en voorzag ze van een kader met een wat filosofische tekst: ‘Lokale politiek bestaat niet, het is slechts de voorkeur van de persoonlijke gedachte’. Zo. Daar kon Landsmeer het even mee doen. Al zal niemand precies hebben geweten wát. In de lokale politiek gaat het volgens André La Fontaine om het regelen van praktische dingen. Niets meer, niets minder. Zijn intrede in de lokale politiek zag hij als een aanbieding: als ze me willen hebben, dan ga ik ervoor. 

Bewustwording kweken

Meer ludieke acties volgden, en daar zou hij altijd mee doorgaan. Niet zelden gingen die gepaard met een grap. Maar let wel: hij was altijd bloedserieus; het ging hem echter om de symboliek, het was zijn manier om bewustwording te kweken. Zijn motto: als je iets uitbeeldt, komt het beter over. Zoals ook een cartoon in één keer iets duidelijk kan maken.  

Diverse burgemeesters hebben het moeten ontgelden. Voor het oog van burgemeester Mewe heeft La Fontaine eens verkleed als Sinterklaas een betoog gehouden. Met in zijn handen een tijd-bom. Die ging om precies 20.00 uur af. Het was voor hem het signaal dat politiek Landsmeer wakker moest worden. Het leidde tot een duidelijke reactie van Mewe: “Of op uw raadszetel gaan zitten of weg!”. 

Vaak haalden de acties van La Fontaine weinig tot niets uit. Anders dan een trefzekere cartoonist, bereikte hij niet het gewenste effect. Het heeft hem nooit verhinderd om er gewoon mee door te gaan. Het was nu eenmaal zijn stijl en een enkele keer had hij er wel degelijk succes mee.

Om Shanti terug

Met Bernt Schneiders als burgemeester maakte La Fontaine zich hard om de populaire uitgaansgelegenheid Om Shanti terug te laten keren in het oude raadhuis. Voor het gemak had hij dit punt, anders dan gebruikelijk, niet op de agenda laten zetten. Wel had hij vijftig protesterende jongeren meegenomen naar de vergadering. “Normaalgesproken ben ik te dimmen, maar met vijftig boze jongeren achter me..." 

Ook met Léon de Lange lag hij wel eens in de clinch. Die heeft La Fontaine zelfs wel eens uit de raadszaal weggestuurd. Het weerhield het tweetal er niet van om afgelopen 1 januari tijdens de eerste UNOX Nieuwjaarsduik breed lachend zij aan zij te staan - de burgervader in badjas, het raadslid in zwembroek. Beiden verstaan de kunst om politiek en privé van elkaar te scheiden. 

Zandstrandje

Het gebeurde bij De Breek en daaraan bewaart La Fontaine warme herinneringen. Hij is zwemliefhebber – als jonge jongen zwom hij al graag in het ijskoude water van Het Twiske – en haalde nogal eens zijn voetzolen open aan scherpe steentjes. Hij wilde dat er bij De Breek een zandstrandje zou komen, maar stuitte op een muur van onwil. Oké, het strandje mocht er komen, maar dan moest hij op eigen kosten zand storten. La Fontaine heeft er in 2001 hoogstpersoonlijk werk van gemaakt. Een flinke klus, maar daar maalde hij niet om.  

Een paar jaar geleden zullen passanten van het gemeentehuis verbaasd hebben toegekeken hoe André La Fontaine uit een bestelwagen, geparkeerd aan de doorgaande weg, allerhande spullen haalde: een ijzeren kooi, strijkplanken, stoelen, een tafel, een landkaart - zomaar wat attributen uit een bonte verzameling die hij op een uitgerolde loper neer ging zetten. Zo wilde hij de politieke missers die in zijn ogen waren begaan symbolisch uitbeelden en daarmee de aandacht trekken. Dat laatste is zonder meer gelukt.

De dwang om winst te maken

De acties waren allemaal bedoeld om ‘Het Systeem’ aan de kaak te stellen. Een systeem dat volgens La Fontaine is gericht op de dwang om winst te maken, vooruitgang te boeken, vaak ten koste van anderen. Het gras is vaak groener bij de buren, zegt men vaak. Maar volgens La Fontaine is het niet groener; het is maar net hoe je ernaar kijkt. 

Zijn filosofie laat zich samenvatten in één woord: universalisme. Weten waarom we op deze aardkloot rondlopen, de waarden van het leven met elkaar delen, zonder strijd. Hij heeft dat altijd op zijn manier geventileerd, maar zijn boodschap verdween vaak in het luchtledige. Want zo handig als hij is als het gaat om klussen en sleutelen, zo onhandig is hij als het gaat om communicatie. Zo is het altijd geweest, en dat beseft hij zelf als geen ander.

Getriggerd door onrecht

“In de loop der tijd heb ik breedsprakiger geworden, zo ben ik van nature niet. Hield ik ergens een verhandeling, dan vroeg men later aan mijn vriendin: ‘Waar hééft hij het over?’ Ik was getriggerd door onrecht, heb altijd bewustwording willen uitlokken, maar ben nooit serieus genomen, werd gezien als een clown, een nar. Maar narren aan het hof hadden vroeger meer zeggenschap. Het is makkelijk om mensen weg te zetten. Maar als de meerderheid het ermee eens is, is het zo. Jammer dat ik niet ben begrepen, maar ik heb mijn best gedaan.”    

Positief Landsmeer was zijn laatste kunstje; hij heeft meer partijen opgericht. Het zit erop en hij kan ermee leven. “Ik ben geëindigd zoals ik ben begonnen. Als experiment. De afgelopen periode was voor mij een leerproces. Er komt nu meer tijd vrij. Ik ga verder met het klusbedrijf dat ik al eerder heb opgezet - er moet toch geld worden verdiend - en ga alsnog mijn boek schrijven.”

Hierin draait alles om het ‘Universele denken’ dat hij zichzelf heeft toegeëigend. En misschien gaat men hem uiteindelijk toch begrijpen.