Eerbetoon aan verzetsstrijders Simon en Jan Goede
Landsmeer 700LANDSMEER - Als eerbetoon aan de twee verzetsstrijders Simon en Jan Goede liggen twee struikelstenen voor het huis aan de Van Beekstraat 8, waar de familie heeft gewoond.
door Marcel van Stigt
Met struikelstenen (officieel: Stolpersteine) worden Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog geëerd; de stenen worden geplaatst op het adres waar ze het laatst vrijwillig hebben gewoond. Pieter Simon Goede heeft ze aangevraagd: voor zijn oom Simon, die in het verzet zat en op 24 juni 1945 in het concentratiekamp Ravensbrück is overleden, en voor zijn grootvader Jan, die op 7 mei 1945 is gedood bij de beruchte schietpartij op de Dam in Amsterdam.
Jeugdwerker
Simon Goede – lid van de familie die in de eierhandel zat – heeft zich verdienstelijk gemaakt als jeugdwerker. Hij was al betrokken bij de AMVJ, de Amsterdamsche Maatschappij Voor Jongemannen, en heeft daarna in Landsmeer de Landsmeerse Vereniging Jongeren (LVJ) mede opgericht.
Aan het jeugdwerk kwam een abrupt eind toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Simon verruilde het jeugdwerk voor het verzet. Hij was nauw betrokken bij de verzetsbeweging de L.O., de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers. Eerst in Landsmeer, later in de Achterhoek, waar hij onder de schuilnaam ‘Oom Tom’ opereerde. Hij zat ondergedoken in een boerderij in de Obinkheide bij Halle. Hij is verraden en in de nacht van 30 april op 1 mei 1944 gearresteerd door de Duitsers.
Simon Goede is naar kamp Vught gebracht, waar hij stomtoevallig zijn broer Piet tegenkwam. Piet woonde en werkte in Eindhoven en zat eveneens in het verzet. Beiden zijn op 6 september 1944 op transport gesteld naar Oraniënburg/Sachsenhausen ten noorden van Berlijn. Na een week scheidden hun wegen zich voorgoed. Simon werd van Sachsenhausen met een arbeidscommando getransporteerd naar een kamp bij Emden, dicht bij de Nederlandse grens, en kwam kort in een ziekenbarak terecht; het transport, de gevangenen veelal samengepakt in goederentreinen, had hem danig verzwakt en uitgeput. Uiteindelijk kwam hij in maart 1945 terecht in het concentratiekamp bij Ravensbrück, tachtig kilometer boven Berlijn.
Dodenmarsen
De oorlog liep toen al op zijn eind. Het Russische leger rukte op en stond al bijna voor de deur. Daarom besloot de SS het kamp op 27 en 28 april te ontruimen. De gevangenen die zelf nog konden lopen, werden opgejaagd in de beruchte dodenmarsen. De zieken en zwakkeren bleven achter, werden doodgeschoten of stierven van uitputting. Op 30 april 1945 werd het kamp door de Russen bevrijd. Simon heeft dit nog meegemaakt. Maar hij was er dusdanig slecht aan toe dat hij daar op 24 juni 1945, op vijfenveertigjarige leeftijd, is overleden.
Door naarstig speurwerk, en enkele toevalligheden, heeft Pieter Goede kunnen achterhalen hoe de laatste periode uit het leven van Simon is verlopen. Ondanks zijn zwakke gezondheid en conditie heeft hij ook daar de vaderrol die hem zo goed paste op zich genomen. Hij heeft zich daar over enkele jonge landgenoten ontfermd, onder wie de 22-jarige Bram Grisnigt en de 21-jarige Boy Idema. Het blijkt uit de afscheidsbrief die Simon vier dagen voor zijn dood aan zijn naaste familie heeft geschreven, maar ook uit het boek ‘Spion van Oranje’ van journalist Bram de Graaf over Bram Grisnigt. De Graaf heeft Bram Grisnigt, die als geheim agent heeft geopereerd en daarmee een heldenstatus heeft verworven, op 88-jarige leeftijd geïnterviewd en daaruit is het boek voortgekomen. Het is een spannend verhaal geworden en heel opmerkelijk is het dat daarin de naam van Simon Goede een paar keer wordt genoemd. Kennelijk heeft Simon veel voor hem betekend. Simon straalde rust uit, zo wordt beschreven, en heeft de twee jongens op het hart gedrukt ‘nog even geduld te hebben, want het is bijna voorbij’.
De twee struikelstenen zijn in november 2023 geplaatst.
