Kareek, Mosselstein, Perzië (1750)
Door de oorlog tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten komt het eiland Kharg regelmatig in het nieuws. Het is gelegen in het noorden van de Perzische Golf nabij Basra. Dit eiland is van het grootste belang voor de olie-export.
De kust van Iran ligt aan ondiep water, waar geen grote olietankers kunnen afmeren, dit kan wel bij het eiland Kharg. Daarom lopen er olieleidingen vanaf het vasteland naar dit eiland om de olie met supertankers via de straat van Hormuz naar de rest van de wereld te vervoeren. Ongeveer 90% van de Iraanse olie wordt op deze manier geëxporteerd. Maar wat heeft Kharg met Enkhuizen te maken?
Tide Von Inn Knyphausen
In 1749 was baron Tide Von Inn Knyphausen werkzaam als handelsagent voor de VOC in Basra (Perzië, nu Irak). Hij kreeg daar een conflict met de lokale autoriteiten: hij zou een onbetrouwbare opschepper zijn. De baron werd gevangengenomen en na betaling van een losgeld weer vrijgelaten. De handel van de VOC in Perzië kwam tot stilstand en was niet meer rendabel. Von Knyphausen wilde de handel herstellen en veroverde het eiland Kareek (nu Kharg) voor de VOC. Dit alles met medeweten en goedkeuring van de Gouverneur-generaal der VOC: Jacob Mossel.
Jacob Mossel
Jacob Mossel was geboren in Enkhuizen op 28 november 1704 als zoon van Pieter Jacobszn Mossel en Geertruyde Leydecker. Hij vertrok op 15-jarige leeftijd als lichtmatroos op het fluitschip de Haringthuyn naar Indië en maakte al snel carrière binnen de VOC. Door de verovering van het eiland Kareek kreeg de VOC volledige controle over de handel in een groot gebied. Die handel betrof vooral Javaanse suiker en Indiaas textiel.
Beschermen
Om zich tegen ‘Moorsche inhaaligheid’ te beschermen werden er in 1750 op Kareek, ter bescherming van de handel, een fort en kantoor gebouwd. Von Knyphausen, die het eiland bestuurde als een vorst, noemde het fort ‘Mosselstein’ als een direct eerbetoon aan Gouverneur-generaal Jacob Mossel. Hij verzekerde daarmee, hoopte hij, de gunst en steun van zijn hoogste baas in Batavia om zich in te dekken voor zijn eigenzinnige optreden in de Perzische Golf.
Mosselstein
Het fort was een groot en stevig bouwwerk waarvan de resten nu nog aanwezig zijn. Echter al snel bleek dat de post op Kareek niet winstgevend was, mede door de hoge kosten van de bouw en de bezetting van fort Mosselstein. Kareek werd al voor 1766 ontruimd en daarna geplunderd door een Perzische legermacht. Dit was zes jaar na de dood van Jacob Mossel in 1760.
Dit stuk is door Siem Duys - lid Archiefcollectief Vere
niging Oud Enkhuizen.