‘Iedereen kan stoppen met roken’: Rookstoppoli biedt helpende hand
Stoppen met roken kan een moeilijk proces zijn. Om mensen te ondersteunen bij het stopproces, is er de rookstoppoli in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk. Pauline Haasbroek en Elke van Drunen zijn hier medewerkers en vertellen over het belang van de poli.
Door Rosemarijn Beneker
BEVERWIJK - Pauline: ‘‘Om inzicht te krijgen in je eigen rookgedrag is er een app beschikbaar om bijvoorbeeld de hoeveelheid sigaretten die je rookt of de hoeveelheid geld die je kunt besparen als je stopt in kaart te brengen. Het inzicht wat mensen krijgen, kan soms een eye-opener zijn.’’
‘Iedereen is hier welkom’
De Rookstoppoli bestaat sinds 2010 en heeft al honderden mensen geholpen om definitief van hun rookverslaving af te komen. ‘’Iedereen is hier welkom’’, zegt Elke.
Mensen die de keuze hebben gemaakt om te stoppen, kunnen een afspraak maken bij de poli. ‘’Het traject wordt volledig vergoed door zorgverzekeraars en bij de meeste kost het ook geen eigen risico’’, zegt Pauline.
Een jaar lang krijg je hulp, wat neerkomt op gemiddeld acht afspraken per jaar en altijd de mogelijkheid tot meer contact. Elke: ‘’We werken met een app, maar mensen mogen ons ook (beeld)bellen. Het kan soms helpen om even van je af te schrijven als je door een moeilijk moment bent gegaan, ook mag je gelijk je vragen stellen.’’
Pauline benadrukt dat de poli alleen begeleidend en ondersteunend werkt: ‘’We doen het niet vóór je, je moet het zelf willen, maar uiteindelijk is iedereen in staat om te stoppen.’’ Vaak worden mensen doorverwezen naar de poli door de huisarts of een specialist. Het traject start eerst met een motivatiegesprek. ‘’We vragen hierbij wat de redenen zijn waarom mensen roken, maar ook wat de redenen zijn om te stoppen. Uiteindelijk moeten de stopredenen zwaarder gaan wegen dan de redenen om wél te roken’’, legt Pauline uit.
‘’Na dat gesprek krijgen ze van ons een keuze; wil je doorgaan met het traject of niet? Niets is daarbij goed of fout. Ook als het voor mensen nog niet het moment is om te stoppen, zijn ze een jaar later weer net zo welkom om het nog eens te proberen.’’ Elke vult aan dat mensen vaak opgelucht zijn na het eerste gesprek: ‘’Dan zeggen ze ‘wat fijn dat je er geen oordeel over hebt’. We willen niet met een vingertje wijzen en benadrukken dat roken slecht is, want dat weten ze zelf ook wel. We staan naast ze en kijken hoe we ze kunnen ondersteunen.’’ Wanneer mensen kiezen om het traject in te gaan, moeten zij zelf een stopplan maken. ‘’We willen onder andere weten wanneer ze gestopt willen zijn en hoe zij dit zelf willen aanpakken. Ze krijgen een boek mee en bij het tweede gesprek maken we samen een kaartje waarop hun stopredenen staan. Daar heel even naar kijken op een moeilijk moment kan een stok achter de deur zijn om vol te houden’’, zegt Pauline. Maar ook wordt gevraagd naar wat voor hulpmiddelen mensen willen gebruiken en wat zij willen doen ter afleiding. ‘’Na het tweede gesprek volgt ook een afspraak met de longarts voor een longfunctietest. Wanneer mensen twintig jaar of langer een pakje per dag hebben gerookt, volgt ook een longfoto. Naar aanleiding van die resultaten maken we zo nodig ook een behandelplan.’’ Wanneer de geplande stopdatum is bereikt, volgt weer een gesprek en wordt er verder gekeken naar wat mensen nog nodig hebben om gestopt te blijven. ‘’Vaak is de kans op een terugval na een jaar erg klein, naar schatting is er slechts 4 procent die nog terugvalt’’, licht Pauline toe. Na het traject kunnen mensen geen gebruik meer maken de poli als zij goed gestopt zijn, maar als zij aan het einde van dat traject nog niet gestopt zijn, dan kunnen we wel het traject verlengen.
Stukje vrijheid terug
Gezondheid, geld en de beperking die roken met zich meebrengt zijn de grootste drijfveren om te stoppen volgens Pauline en Elke. ‘’Mensen vinden het vaak beperkend om maar te moeten blijven nadenken of ze genoeg sigaretten bij zich hebben om de dag door te komen. Mensen die gestopt zijn, koppelen vaak naar ons terug dat ze blij zijn dat ze weer een stukje vrijheid terug hebben gekregen’’, zegt Elke.
‘Rokers zijn het slachtoffer van de tabaksindustrie’
Pauline en Elke zien steeds meer jongeren in het spreekuur die willen stoppen met vapen. Elke: ‘’Vaak zijn er al onderliggende gezondheidsproblemen en wordt dit vergroot/ernstiger door het overmatige vapen. Jongeren vapen veel door onder andere de grote hoeveelheid verslavende stof nicotine die vapes bevatten. Wanneer je vapet, gaat dat de hele dag door. Het gaat bijna ongemerkt, maar je krijgt ontzettend veel nicotine binnen.’’ De tabaksindustrie blijft met vernieuwingen komen, zoals zoete smaakjes in vapes, maar ook lichtjes of zelfs spelletjes erin. ‘’Er zijn zelfs spelletjes bij waarbij je dieper of vaker moet inhaleren om meer punten te verdienen’’, onvoorstelbaar vinden Pauline en Elke. ‘’Rokers zijn het slachtoffer van de tabaksindustrie die het steeds aantrekkelijker maakt voor jongeren en dat is een groot probleem.’’
Bewustwording
Het moeilijkste is het afkomen van de gewoonte volgens Pauline. ‘’Nicotine gaat via de longen naar de hersenen binnen een paar seconden. Er komt dan dopamine vrij wat je een geluksgevoel geeft. Vaak roken mensen op vaste momenten en koppelen het geluksgevoel wat ze dan ervaren aan het moment. Bijvoorbeeld wanneer je rookt tijdens een feestje. Het feest is net zo gezellig als je niet rookt, maar je brein ziet op dat moment het roken als oorzaak van de gezelligheid. Die gewoontemomenten zijn het lastigste om af te leren.’’
Een stopper helpen
Het stopproces is lastig en dat vraagt ook om begrip vanuit de directe omgeving. Elke: ‘’Het helpt om de stopper te vragen of het oké is om er samen bij stil te staan. Dat werkt steunend. Laat blijken dat je begrip hebt en kijk samen naar wat iemand nodig heeft.’’ Het is volgens Pauline begrijpelijk dat de omgeving zich zorgen maakt. ‘’Voor de omgeving is het ook lastig om dat gevoel even weg te cijferen op een moment dat de roker bijvoorbeeld terugvalt.’’ Als mensen toch weer een sigaret hebben gerookt, zien Pauline en Elke dat niet als falen: ‘’We zien het als leermoment en kijken vanuit daar weer naar wat iemand nodig heeft om verder te komen. Wat het belangrijkste is, is dat je niet oordeelt over iemands persoonlijke proces.’’
Gezondheidsverbeteringen
Mensen ervaren gelijk de positieve gezondheidseffecten wanneer ze stoppen met roken. Pauline: ‘’De conditie gaat gelijk vooruit. De koolmonoxide verdwijnt binnen vierentwintig uur uit je lijf en dus komt er meer zuurstof in je bloed. Het hoesten neemt af en mensen krijgen meer kleur in het gezicht.’’ Elke vult aan: ‘Je geur en smaak worden beter en op termijn ervaren mensen vaak meer rust en een vrijheidsgevoel.’’
Meer informatie
Wil je meer informatie over de Rookstoppoli? Kijk dan op: www.rkz.nl/rookstoppoli.nl.