Schiedamse jenever speelde rol in slavenhandel

Nieuws
Daniel Pichot, hier geportretteerd op een schilderij in bezit van het Stedelijk Museum Schiedam, werd in 1722 geboren in Paramaribo. De familie bezat er plantages met slaven. Hij doorliep een carrière van luitenant-ter-zee tot luitenant-admiraal en was onder meer burgemeester van Schiedam.
Daniel Pichot, hier geportretteerd op een schilderij in bezit van het Stedelijk Museum Schiedam, werd in 1722 geboren in Paramaribo. De familie bezat er plantages met slaven. Hij doorliep een carrière van luitenant-ter-zee tot luitenant-admiraal en was onder meer burgemeester van Schiedam. (Foto: )

Maarten Reuderink heeft zijn zin. Burgemeester en wethouders van Schiedam hebben hem voorbeelden genoemd van slavenhandel, waarbij Schiedammers een rol speelden. Schiedams gedistilleerd was een beproefd ruilmiddel voor slaven.

Door Kor Kegel

Een aantal keer heeft gemeenteraadslid Reuderink er schriftelijke vragen over moeten stellen en zijn toonzetting was narrig en sceptisch. Volgens stadshistoricus Han van der Horst had hij er al gemakkelijk achter kunnen komen door wat eigen archiefonderzoek. Maar het raadslid weet dat het college van B & W hem uiteindelijk moet ‘bedienen’ met duidelijke antwoorden, dus bleef hij op zijn aambeeld hameren.
Het college komt met een opsomming aan de hand van documenten, die sinds 2018 digitaal beschikbaar zijn geworden en die betrekking hebben op slavernij en Schiedam. Zo ruilde kapitein Philippus Verdonk een jongen en een meisje voor vijf dozen met elk zes flessen moutwijnjenever. Hij voer op het schip Nicolaas Theodorus van de Rotterdamse firma Coopstad & Rochussen, die tussen 1747 en 1777 in West-Afrika mensen ‘inkocht’ om ze op het Amerikaanse continent te verkopen. Het gedistilleerd zal uit Schiedam afkomstig zijn geweest, komt uit het inkoopboek naar voren.
Inwoners van Schiedam werkten als bemanningsleden aan boord van slavenschepen. Cornelis van Muijen uit Schiedam ging in 1769 als vierde stuurman mee aan boord van het schip Haast U Langzaam in opdracht van de Middelburgsche Commercie Compagnie. Het schip voer naar Angola, waar slaafgemaakten werden ingekocht, en Suriname, waar de slaafgemaakten werden verkocht en plantageproducten werden ingekocht voor de terugreis naar Zeeland.
Uit het testament uit 1768 van Susanna Francina Pichot, opgesteld door notaris Cornelis Knappert, blijkt dat zij een plantage had in Suriname en dat ze ‘haar knegt’ David Dirk Danielse de Swarte zijn vrijheid gaf. Het is waarschijnlijk dat deze met Susanna uit Suriname was gekomen en in Nederland als slaaf bij haar woonde. Ze was een zus van de Schiedamse burgemeester Daniel Pichot.
Niet alleen de familie Pichot bezat plantages in Suriname. Cornelis Peekstok stelde in 1744 bij notaris Simon Knappert een directeur aan voor zijn plantage aan de rivier Commewijne. Directeur Johan Godlieb Heyderman kreeg de opdracht “te planten, de slaaven te regeren ende zaken op gemelde plantage te behandelen en bevorderen.”
En dan noemt het college nog de tocht van schipper Christiaan Colder en stuurman Cornelis Pottvlieg, die in oktober 1725 een verklaring aflegden bij notaris Jan van Lijcken over hun reis met het schip D’nieuwe Hoop van de Rotterdamse afdeling van de West-Indische Compagnie. Ze hadden een Portugees schip gekaapt met slaafgemaakte mensen. Ze voeren ermee naar Elmina in Ghana, waar de WIC twee eeuwen het hoofdkwartier voor West-Afrika had. Veel slaafgemaakten werden hier vastgehouden voor ze naar Amerika werden vervoerd.
Het college bevestigt dat de documenten in 2018 toegankelijk zijn geworden en mogelijk een nieuw licht werpen op het Schiedams slavernijverleden. Maarten Reuderink is uitgenodigd om in het gemeentearchief te bespreken waar hij de documenten kan vinden, maar hij maakte daar geen gebruik van. Het college geeft ook aan dat historicus dr. Michel Doortmont van de Rijksuniversiteit Groningen in september al een lezing gaf over de Schiedamse banden met het trans-Atlantische slavernijverleden. Die lezing vond plaats in de Aleidazaal in het Schiedamse stadskantoor.