Reizende foto-expositie ‘Onderweg’ laat zien wat vluchten écht betekent

Door Serena van Heuven

In het gemeentehuis van Heemskerk vindt vrijdag 16 januari van 15.00 tot 17.00 uur de opening plaats van foto-expositie ‘Onderweg’, over de reis van vluchtelingen. Belangstellenden zijn van harte welkom om de foto’s te bekijken en in gesprek te gaan met vluchtelingen.

Leven van een vluchteling

Met de reizende tentoonstelling ‘Onderweg’ bieden fotograaf Goedele Monnens en tekstschrijver Clemy de Rooy een inkijkje in de levens van mensen die ze ontmoetten in vluchtelingenkampen in Kenia, Noord-Irak, Libanon en Chili. Op straat in Barcelona, Calais, Athene en Willemstad. En in asielzoekerscentra en noodopvang in Nederland.

Tekst gaat door onder de foto.

De foto’s en verhalen laten zien hoe het dagelijks leven van vluchtelingen eruitziet en wat het betekent om alles achter te laten. “Met deze tentoonstelling willen we laten zien hoe het écht is” zegt Clemy. “Ik ben blij om dit project te kunnen doen. Het is een manier om mensen bij elkaar te brengen, zowel vluchtelingen als lokale bewoners. Mensen ontmoeten elkaar en merken dan dat we eigenlijk niet zoveel van elkaar verschillen.”

Volgens Clemy is er een hardnekkig misverstand dat iedereen koste wat kost naar Europa wil komen. “Het is ontzettend duur en gevaarlijk. De meeste mensen blijven liever zo dicht mogelijk bij huis, familie en werk”, legt ze uit.

Clemy geeft tijdens de looptijd van de tentoonstelling ook voorlichting op basisscholen en middelbare scholen. Zo bezocht ze bijvoorbeeld al eerder het Bonhoeffercollege in Castricum, toen de foto-expositie daar eind 2024 te zien was. “Ook daar was een veelgehoorde misvatting dat iedereen koste wat kost naar Europa wil komen. Als ik zegt dat dit niet waar is, reageren de leerlingen daar vaak verbaasd op. Na mijn uitleg kunnen ze zich goed voorstellen dat de reis gevaarlijk is en dat mensen graag dichtbij huis willen blijven. ‘Dan kan je snel weer terug naar je eigen land als het weer beter is’.”

Turkije

Een foto die dat illustreert, is die van de Syrische Abu Shappam, ooit een succesvolle zakenman met zeven schoenenwinkels. Hij vluchtte met zijn gezin niet naar Duitsland of Nederland, maar naar Turkije. “Zo hoopte hij snel terug te kunnen”, zegt Clemy. “Drie jaar woonde hij in Istanbul, waar hij auto’s poetste. Zijn kinderen gingen niet naar school, maar hielpen in een winkel boodschappen inpakken. Na drie jaar vond hij dat zijn kinderen écht een normaal leven moesten kunnen hebben en naar school moesten kunnen. Pas toen besloot hij verder te gaan richting Europa.”

Tekst gaat door onder de foto.

Slapen in het veld

Ook de foto van Hakim maakt veel indruk. Het is een foto van een man die in het graan ligt, met een dekentje over zich heen. Het beeld is gemaakt in Libanon, bij een klein vluchtelingenkamp. “Mensen zeggen vaak: laat vluchtelingen maar in de eigen regio blijven. Dit is de eigen regio van deze man”, legt Clemy uit. “Maar er is nauwelijks ondersteuning. Het Libanese leger wil hen zelfs het land uit hebben. Mannen slapen ’s nachts in het veld om maar niet gevonden te worden. De vrouwen en kinderen liggen aangekleed in de tenten, omdat ze niet weten wat er gaat gebeuren.”

In gesprek met leerlingen

Tijdens de voorlichting in de klas toont Clemy de foto’s aan de leerlingen en ze gaan met een vluchteling in gesprek. Ook is er een creatieve opdracht: wat zou jij meenemen als je zou moeten vluchten?

“Het is prachtig om te zien hoe de kinderen zich dan inleven”, vertelt ze. “Ze tekenen bijvoorbeeld een kettinkje van hun oma, of maken een stamboom van hun gezin, want ze nemen het liefst iedereen mee.” Leerlingen krijgen bovendien een klein boekje met de expositie, zodat ze de foto’s en verhalen nog eens na kunnen lezen.

Foto-expositie

De expositie is bewust niet in een museum te zien, maar op toegankelijke, openbare plekken. De foto-expositie is van vrijdag 16 januari tot vrijdag 13 maart te zien in het gemeentehuis van Heemskerk. Daarna verhuist de expositie naar het gebouw van het Apostolisch Genootschap Kennemerland, Jean Monnetstraat 1 in Heemskerk, waar hij van zondag 15 maart tot dinsdag 31 maart te zien is.

Tekst gaat door onder de foto.

Programma

Op beide locaties worden voorlichtings- en ontmoetingsbijeenkomsten georganiseerd voor jongeren en volwassenen, maar ook op andere plekken in Heemskerk vinden activiteiten plaats rondom dit thema.

Zo is er een vakantieworkshop ‘Onderweg’ in samenwerking met het Cultuurhuis en zijn er twee lezingen in het Cultuurcafé.

In de bibliotheek wordt een lezing gegeven door een vluchtelingauteur en is er een thema-tafel over vluchten en migratie. New Dutch Connections speelt de theatervoorstelling As I Left My Father’s House, gevolgd door een nagesprek in de Vrijburcht.

As I Left My Father’s House

In de aangrijpende theatervoorstelling As I Left My Father’s House delen drie personages, met een christelijke, joodse, en islamitische achtergrond, elk hun eigen verhaal. Het vertelt over de rauwe realiteit van hun strijd, hoop en innerlijke kracht.

Daarnaast vertoont Filmhuis De Cirkel de film Shadow Game, te zien op zondag 15 februari om 20.00 uur en op woensdag 18 februari om 15.00 uur. En in het gebouw van het Apostolisch Genootschap vindt een dialoogbijeenkomst en een iftarmaaltijd plaats, georganiseerd in samenwerking met het Apostolisch Genootschap, de MG-moskee en Discriminatie.nl.

Met de foto-expositie en de dialoogbijeenkomst wil het Apostolisch Genootschap zijn deuren openzetten en zo een plek zijn waar mensen elkaar ontmoeten, verhalen delen en verbinding maken.

Stichting KIST vol verhalen

‘Onderweg’ is een project van stichting KIST vol verhalen. Na een succesvolle pilot in het najaar van 2024 is Onderweg in 2026 te zien in Heemskerk, Hoorn en Alkmaar.

Wil je meer weten over stichting KIST vol verhalen? Kijk dan op stichtingkist.nl. Heb je vragen of wil je meer informatie over de foto-expositie? Neem dan contact op met Clemy via clemyderooy@gmail.com.

Over Clemy de Rooy

Clemy maakt al langer reportages over vluchtelingen. Samen met Goedele Monnens had ze eerder een fototentoonstelling over het Kakuma-vluchtelingenkamp in Kenia, in 2012 in het gemeentehuis van Heemskerk. Ze werkte 23 jaar bij Vluchtelingenwerk in West- en Midden-Nederland en organiseerde meerdere Internationale Vrouwendagen in Kasteel Marquette, waarbij vrouwen uit allerlei culturen samenkwamen voor dans, muziek, film en theater. Ook zette ze ontmoetingsprojecten op, zoals samen koken voor vrouwen en maakten Nederlandse mannen en mannen met een vluchtachtergrond samen de krant Heemskerk Mondiaal, die op alle deurmatten in Heemskerk terechtkwam.