Een werkende Middendamsluis vraagt zorg en onderhoud

Nieuws ma 16 jun 2025, 10:39

MONNICKENDAM - In hartje Monnickendam ligt een rijks- en gemeentelijk monumentale Middendamsluis in de Waterlandse Zeedijk. Het verval tussen de Gouwzee en het binnenwater is 1,5 meter, dus de sluis is echt een wachter voor het achterland. De gemeente Waterland besefte een aantal jaren geleden dat een werkende sluis een toeristische trekker zou zijn en de kleine watersport zou bevorderen. Ze vroeg aan de Stichting Promotie Waterland (SPW) of de sluis bediend zou kunnen worden door vrijwilligers. De SPW die ook de VVV met vrijwilligers runt, gaf hier gehoor aan. Tegenprestatie is dat de gemeente per schutting een bedrag aan de SPW betaalt waarmee de exploitatie van de SPW deels veiliggesteld kan worden.

Sinds jaren worden bootjes die niet dieper steken dan 0,50 meter en niet hoger zijn dan 1,70 meter in beide richtingen geschut. Tot lering en vermaak van Waterlanders, toeristen en horeca. Zeventien vrijwilligers draaien een vol seizoen dagelijks van 9.30 tot 17.00 uur de deuren van de sluis open en dicht. De doorvaart is gratis, maar de sluiswachters hengelen met een klompje naar een paar muntjes (al duizend keer gefotografeerd en favoriet bij kleine kinderen). De opbrengst gaat naar de SPW die er een jaarlijkse borrel voor alle vrijwilligers van betaalt.

Zorg en onderhoud

Tot zover de zonnige kant. Maar een werkende sluis en het omringende water vragen zorg en onderhoud. Voor wie het niet weet: een wekende sluis verplaatst door de soms harde stroom bagger. Die gaat tussen en onder de deuren van de sluis zitten en slaat achter de sluis neer in de Fluwelenburgwal. En wil je niet steeds ondieper water krijgen dan moet je regelmatig de wateren schoon en op diepte houden. Dat is een taak van de eigenaar, de gemeente Waterland. Omdat onze gemeente, zoals alle andere gemeenten financieel afgenepen wordt, wordt het baggeren uitgesteld. En ja, in Monnickendam weten ze wat verzanding historische betekent: op den duur wordt het water onbegaanbaar, verliest de stad zijn aantrekkingskracht en gaat economisch achteruit.

Baggeren

Lof verdient de gemeente voor het herstel van een stuk kademuur in de Fluwelenburgwal met een historische gedenksteen daarin. Het was een duur herstel, maar het ziet er nu prachtig uit. Opmerkelijk is dat de bootjes die langs die kade varen nu vastlopen. Hoe kan dat, het is toch 0,50 meter diep, net als de sluis? Heeft de aannemer gemorst? Die zegt de plek schoongemaakt te hebben. Heeft de gemeente niet laten baggeren? Die zegt met het Hoogheemraadschap een plan te maken om het water op diepte te houden. Maar dat vergt veel formulieren en er zijn allerlei slib categorieën. Dat kost dus tijd. De gemeente heeft wel in de waterbodem ‘geknepen’, maar dat diepte de sloot niet uit. Ondertussen zien de sluiswachters gevaren groeien als de schippers proberen los te komen, protesterende schippers die vragen wie aansprakelijk is, inkomsten slinken omdat mensen de langere buitenroute nemen en de sluiswachters zien hun motivatie voor dit leuke werk dalen.

Laten we de stad verzanden?

Vraag aan Monnickendam is: laten we de stad weer verzanden of is er iemand met een stevige grijper die het aandurft om heel snel met een paar grepen het water ter plaatse weer op diepte te krijgen?

Rik van Beijma, coördinator vrijwillige sluiswachters Middendamsluis

14 juni 2025