Afbeelding

Op de pijp met... Matthijs van der Meulen

Algemeen

Even pauze. Even op de pijp. Bakkie doen, praatje maken. Met en over bijzondere Westlanders. Westlanders met een verhaal. Over Westlandse waarden, en over heden, verleden en toekomst. Deze keer praten we met Matthijs van der Meulen.

Tekst: Esdor van Elten / Foto: Ton van Zeijl

Een museum doet méér dan alleen maar spullen bewaren en tentoonstellen, vindt Matthijs van der Meulen (27). Hij stelde de expositie ‘jeugdcultuur in het Westland’ samen, die vanaf 17 september te zien is in in het Westlands Museum. “Moet je iedere rafelrand aanharken? ” Matthijs is single en woont in Den Haag.

Waar kom je vandaan? 

Ik ben opgegroeid in ‘s-Gravenzande. Als enigst kind. Mijn moeder is altijd heel druk, bevlogen en geëngageerd geweest, zowel in haar werk voor de gemeente als voor de Volksuniversiteit Westland. Mijn vader was meer de degelijke, enigszins conservatieve invloed in ons gezin. Hij werkte voor Siemens en had veel commercieel talent. Ze komen beiden niet uit het Westland overigens, maar zijn door de woningnood hier wel beland.

Beschouw jij jezelf wel als Westlander?

Dat is een gewetensvraag. Ik ben niet extreem trots op het Westland of zo. Westland heeft zeker zijn goede kanten: saamhorig, daadkrachtig: dat regelen we wel even. Dat komt zeker tot uiting als het om goede doelen gaat. Maar Westlanders kunnen ook zo op elkaar zijn betrokken, dat ze een gesloten bastion worden, waar diversiteit ontbreekt. Daar kan kortzichtigheid dan ook op de loer liggen. Een volksaard heeft eenmaal voor- en nadelen, het is geen kwestie van goed of fout.


Hoe ben je in de museumwereld beland? 

Na de Beatrixschool en het ISW Gasthuislaan ging ik eerst naar de kunstacademie. Maar kunstenaar is eerder een levensovertuiging dan een beroep, merkte ik. Dus ik stopte ermee en nam een tussenjaar. Dat bracht ik door in Amerika, waar ik werkte in diverse Nationale Parken in Arizona en Californië. Daar heb ik ook met archeologen gewerkt aan het beheer van native-american erfgoed. Dat was mijn eerste ervaring daarmee en dat beviel zo goed dat ik na terugkeer in Nederland Cultureel Erfgoed ging studeren in Amsterdam. In een museum werken ligt dan voor de hand. Tijdens de studie denk je veel na over de rol en functie van musea.

Wat is die rol? 

Dat hangt ervan af. Ieder museum heeft als uitgangspunt dat we dat wat we erven van onze voorouders door moeten geven aan de volgende generatie; vandaar erfgoed. Dat kunnen materiële dingen zijn, maar ook immaterieel. Het gaat niet alleen om objecten bewaren, maar ook de verbanden daartussen zien en beseffen welk verhaal je er mee kunt vertellen. Het Rijksmuseum bijvoorbeeld vertelt een nationaal verhaal. Dat komt duidelijk voort uit de 19e eeuw, waar nationalisme een drijvende kracht was. Er moest een nationaal verhaal komen. En dus zie je daar Rembrandts vanuit het perspectief van nationale trots, en niet vanuit persoonlijke smaak. Museum Voorlinden in Wassenaar heeft dat wel. Dat is het hobbyproject van iemand met gruwelijk veel geld, maar ook met hart voor kunst. Daar gaat het niet over nationaliteit, maar staan andere dingen centraal. Hetzelfde geldt voor het Louwman Museum. Ook een liefhebbersproject.

En het Westlands Museum? 

Ons uitgangspunt is dat we het verhaal van onze streek vertellen. Daar leren we op school niet of nauwelijks over. We kunnen ook laten zien hoe onze streekgeschiedenis weer aansluit op de landelijke en zelfs de wereldgeschiedenis. Je kunt het hebben over de Tweede Wereldoorlog. Maar pas als je een foto ziet van Duitsers op het Wilhelminaplein, dringt door dat die geschiedenis dus ook ònze geschiedenis is. Die van ons dorp, onze familie, onze (groot)ouders. Dan komt het dichtbij. Omdat onze streek in extreme mate is verbonden met de tuinbouw, is dat in het Westlands Museum automatisch ook een belangrijk element.

Jullie nieuwe tentoonstelling gaat helemaal niet over tuinbouw... 

De tentoonstelling die op 17 september opent, gaat over de jeugdcultuur in het Westland vanaf de jaren ‘50, ‘60 van de vorige eeuw, en dat is echt diep verbonden met de tuinbouw. Daarvoor was er natuurlijk ook jeugd, maar jeugdcultuur, in zijn expressie en eigenzinnigheid, is echt iets van na de Tweede Wereldoorlog. De welvaart nam toe, dus er waren meer mogelijkheden: je kon platen draaien, een brommer kopen. En bij die zaken hoorde een eigen subcultuur.

Beatles versus Stones en Puch versus Kreidler? 

Bijvoorbeeld. De invloed van de verzuiling van die tijd, tussen protestanten, katholieken, socialisten, valt nauwelijks te onderschatten. Maar er veranderde iets; welke brommer je had of welke muziek je luisterde werd belangrijker. Maar in zekere zin was dat ook een soort verzuiling. Maar deze verzuiling was meer fluïde. Veranderlijker en je kon makkelijker switchen. Verander je haardracht, koop een ander merk, en je kon ineens lid zijn van een andere groep.

Toch speelde de klassieke verzuiling ook een rol... 

Jazeker. Die zuilen zijn op dat moment zo sterk aanwezig in de maatschappij dat ook de jeugdcultuur daar in eerste instantie binnen blijft. In de sociëteiten bijvoorbeeld die vanuit de kerken werden opgezet. Die kerkelijke oorsprong vervaagde of verviel in de loop der tijd. Bij Vivax kwamen op gegeven moment ook protestanten als er een leuk feest was. Nederland Drie komt voort uit Vivax. Soos ’67 raakte in de loop der tijd ook steeds breder toegankelijk. Eigenzinnige types die nergens tussen pasten vonden hun plek in de Flatertheek. Maar bekijk een foto en je ziet geen verschil. De jaren `70 en ‘80 zijn dé gouden jaren voor de sociëteiten, en er kwam veel uit voort wat we nu nog steeds hebben, zoals Waterpop.

Maar ze verdwenen toch... 

In de jaren `80 ontstond een nieuw fenomeen: de schuurfeesten. Een logisch gevolg van de schaalvergroting in de tuinbouw. Er ontstaat, fysiek, ruimte. Schuurfeesten zijn niet meer verbonden aan kerk of vereniging. In de jaren ‘90 verschuift het weer. De schuurfeesten worden minder en de hokken komen op. In essentie een bar in de kas. Schuurfeesten en hokken zijn overigens niet uniek voor het Westland. Je ziet ze ook op Urk, of in de Achterhoek, waar ze ‘keten’ heten. Het is een plattelandsfenomeen. Met dien verstande dat Westland, ingeklemd tussen steden, ook weer niet helemaal platteland is.

Waarin verschillen hokken van sociëteiten en schuurfeesten? 

Het zijn gesloten groepen. Vrienden en bekenden die elkaar ontmoeten. Je komt er alleen in door introductie. Dat heeft twee kanten, enerzijds zijn hokken verborgen. Je weet niet waar ze zijn, en hoeveel, of wat er precies gebeurt. Daar wordt een overheid dan weer nerveus van. Anderzijds is er in het hok juist weer sociale controle, wat een vorm van veiligheid biedt.


Maar er wordt toch veel gedronken? 

Overàl in Westland wordt veel gedronken. Het is iets wat bij de Westlander hoort. Het is sociaal geaccepteerd. Ik denk niet dat de hokken dat zozeer stimuleren. Het blijft een beetje een grijs gebied. In coronatijd vervulden de hokken een belangrijke sociale functie. Dat mocht ook niet. Maar moeten we echt ieder rafelrandje aanharken?

Hokken zijn ook niet blijvend... 

Nee. Er zijn uitzonderingen, maar een gemiddeld hok gaat zo’n tien jaar mee. Daarna verwatert de vriendengroep vaak, al gaan die in het Westland vaak uitzonderlijk lang mee. Naarmate de schaalvergroting doorgaat zullen ook dingen veranderen. De hokken bestaan bij de gratie van de zelfstandige tuinder. Als meer areaal in handen komt van grote bedrijven, zelfs multinationals, zal er ook steeds minder ruimte zijn voor hokken.

Bestaat er wel een specifiek Westlandse jeugdcultuur? 

Het geheel van schuurfeesten en hokken samen een specifieke Westlandse cultuur. Maar wat echt uniek is voor het Westland, zijn de ‘zuipschuiten’. In essentie zijn dat ‘drijvende hokken’. Wat in de hokken in het verborgene gebeurt, is op de zuipschuiten openlijk te zien. Ook die zijn niet onomstreden, maar in essentie zijn de zuipschuiten wel wat wij in ons jargon ‘herbestemming van erfgoed’ noemen. De oude schuit die een nieuwe functie krijgt, en een cultureel fenomeen in zichzelf wordt. De schuit is materieel erfgoed. Maar wat erop gebeurt, dat mag je gerust immaterieel erfgoed noemen.

En de toekomst? 

Lastig te zeggen. Door de verstedelijking zal de eigenheid van de Westlandse jeugdcultuur wellicht verwateren. Dat wordt versterkt als er in Westland geen echte uitgaansmogelijkheden meer zijn. Dan zal de jeugd uitwijken en gaan ze op den duur meer op de Rotterdamse en Haagse cultuur lijken. Maar Westland is een regio van ondernemers. Als er ineens iets nieuws ontstaat wat aanslaat, loopt het misschien weer helemaal anders!

Vond je dit interessant?

Word wekelijks binnen 5 minuten bijgepraat
over het laatste nieuws uit Westland

Wij verwerken jouw gegevens zoals omschreven in onze privacyverklaring

Afbeelding
Vrijwilligster Kitty uit Poeldijk is als een ‘tweede moeder’ voor Annet Zorg 22 uur geleden
Afbeelding
Eerste volledige klok Landelijk Veilen bloemen, klok N05 in Naaldwijk verdwijnt Agrarisch gisteren
Afbeelding
Feel-good cabaret ‘Every Boeddha Happy’ met Arie Vuyk in Cultuurschuur Cultuur 29 sep, 22:43
Afbeelding
Mark Rutte onder de indruk van Westlandse Mechatronica-kampioenen ROC Mondriaan Algemeen 29 sep, 20:35
Afbeelding
Deze eigentijdse en eigenwijze nieuwe radiozender beluister je vanaf 3 oktober in de gehele regio Algemeen 29 sep, 20:30
Afbeelding
Westlandse brandweerkorpsen opgeroepen voor Zeer Grote Brand in Den Haag 112-nieuws 29 sep, 19:08
Afbeelding
Snelweg A4 richting Rotterdam is afgesloten voor verkeer 112-nieuws 29 sep, 16:13
Afbeelding
Bestuurder vlucht na aanrijding Rotterdamseweg Schipluiden 112-nieuws 29 sep, 11:47
Afbeelding
Veel goede ideeën tijdens Politiek & Pils van Westlandse VVD over cybersecurity Gadgets & Tech 29 sep, 11:02
Afbeelding
Elk meubel in vakkundige handen bij familiestoffeerderij De Vierde Generatie Partnerbijdrage 29 sep, 10:30
Afbeelding
Taxatiemiddag in Hotel Elzenduin Algemeen 29 sep, 09:39
Afbeelding
Pijlers van de samenleving: ‘Een soort maatschappelijk werk’ Algemeen 29 sep, 09:36
Afbeelding
Start Week van de Eenzaamheid: in Haaglanden zijn meer mensen eenzaam dan landelijk gemiddeld Algemeen 29 sep, 06:45
Blijf net zoals 10.000 andere Nederlanders up-to-date Schrijf je in voor onze nieuwsbrief