Haven Rotterdam op weg naar 2050

De haven is onmisbaar voor Nederland en Europa. Via Rotterdam komen energie, grondstoffen en producten ons land binnen. Tegelijk zorgt de haven voor druk op de omgeving: verkeer, geluid, uitstoot en ruimtegebruik. Daarnaast zijn er grote veranderingen op komst, zoals de overgang naar schone energie, strengere klimaatregels en veranderingen in de wereldpolitiek. De Havenvisie 2050 laat zien hoe de haven toonaangevend kan blijven, terwijl ze schoner, stiller en slimmer wordt.

Logistiek

In de toekomst wordt het vervoer van goederen anders georganiseerd in de haven. Containers en bulkgoederen gaan vaker per trein en schip en minder per vrachtwagen. Digitale systemen bepalen daarbij in toenemende mate wat de slimste route is. En ook schepen veranderen: ze varen op schonere brandstoffen en liggen aan de kade aan de stekker via walstroom.

Industrie

De industrie blijft een belangrijk onderdeel van de haven, maar ziet er in 2050 anders uit. Fabrieken draaien meer op elektriciteit en waterstof. Afval en reststromen worden hergebruikt als grondstof. Dat betekent bijvoorbeeld dat oude plastics of afgevangen CO2 worden ingezet voor nieuwe producten. De industrie is schoner, efficiënter, met minder impact op de omwonenden.

Werken in de haven

De haven blijft een grote werkgever in de regio. Wel veranderen de banen. Er komt meer werk in techniek, onderhoud, energie en digitalisering. Zoals monteurs die elektrische installaties en laadpunten onderhouden. Voor omwonenden betekent dit kans op nieuw werk (o.a. via omscholing) én dat de haven bereikbaar moet blijven met goed openbaar vervoer en slimme vervoersconcepten, zoals car- en vanpooling.

Leefomgeving

De leefomgeving is een belangrijk onderdeel van de visie. In en rond de haven wordt gewerkt aan schonere lucht, minder geluidsoverlast en meer veiligheid. Het vervoer van gevaarlijke stoffen gaat in 2050 zoveel mogelijk via buisleidingen onder de grond. Ook is er aandacht voor natuurherstel, biodiversiteit en bescherming tegen klimaatverandering. Langs havenbekkens en dijken worden natuurvriendelijke oevers aangelegd, met riet en schuilplekken voor vissen en vogels. Dijken, kades en infrastructuur worden aangepast aan zeespiegelstijging, zodat de haven ook bij hoog water veilig blijft functioneren.

Wendbaar en weerbaar

Rotterdam wil dat de samenleving doordraait, ook in 2050. Daarvoor is nodig dat de haven ons blijft voorzien van energie en producten. Ook moeten we minder afhankelijk worden van andere landen én onszelf beter beschermen tegen digitale dreigingen en criminaliteit. Daarom zetten we in op een haven met sterke en veilige verbindingen met de rest van de wereld.

Waalhaven - Wat vindt Joris hiervan?

Joris de Iongh woont in het nieuwe deel van Heijplaat, met uitzicht op de Heysehaven.

‘Wij kozen voor een slaapkamer die uitkijkt op de haven. De Matador-kraanschepen en de Hebo Lift 9 zijn onze overbuurmannen. We hebben er weleens geluidsoverlast van. Bij het aanmeren hoor je bijvoorbeeld de motoren die de boot afremmen en een luid kabaal van een zware ketting die overboord gaat. Maar dat is inmiddels zo vertrouwd dat het me nauwelijks stoort.’

Dieselaggregaten

‘Wel heb ik last van schepen die komen voor onderhoud. Die draaien soms de hele dag op dieselaggregaten. In de zomer, wanneer je meer buiten leeft, hoor je continu een monotoon gebrom. Dat maakt je vermoeider en meer prikkelbaar. Je voert dan lastiger een ontspannen gesprek.

Voorrang aan walstroom

Met walstroom kunnen aangemeerde schepen hun generatoren uitzetten en stroom van het elektriciteitsnet gebruiken. Ik begrijp dat overbelasting van het stroomnet een uitdaging is, maar walstroom verdient prioriteit. Het scheelt namelijk niet alleen geluid, maar ook fijnstofuitstoot. Gelukkig gaat de haven ermee aan de slag, maar 2050 als deadline vind ik wel laat.’

Oostvoorne - Wat vindt Karin hiervan?

Karin Peet woont in de wijk De 5 Bladeren in Oostvoorne.

‘Natuurlijk zijn organisaties verplicht te verduurzamen. Maar we moeten daarbij niet het onmogelijke vragen. Zo is het een gemiste kans dat bedrijven nu worden belemmerd door overbelasting van het elektriciteitsnet. Laat omwonenden meedenken over oplossingen, zoals waar windmolens wel of juist niet geplaatst worden.’

Bescherming

‘Daarnaast verdient de haven bescherming. Ik vermoed dat bij een oorlogsaanval flink wat schadelijke stoffen de lucht in gaan. Maar ik denk dat de veiligheidsnormen hoog zijn. Dus ik lig er niet wakker van. Wel is het belangrijk om incidentenbestrijding up-to-date te houden en met z’n allen sabotage te bestrijden.’

Bedrijven ondersteunen door belemmeringen op te lossen

Scriptie

‘Het lijkt me ook een slimme zet om verschillende vormen van vervoer beter met elkaar te verbinden. Zo blijven we flexibel wanneer een route tijdelijk uitvalt, bijvoorbeeld op de weg. En er kan worden uitgeweken naar scheepvaart of ondergrondse buisleidingen. Mijn broer schreef hier ooit zijn scriptie over. Misschien moet hij die weer eens van stal halen.’

Hoogvliet - Wat vindt Maarten hiervan?

Maarten van Aard, bewoner van de Meeuwenplaat in Hoogvliet.

‘Vanuit mijn woning zie ik de verkeersdrukte bij de Spijkenisserbrug. Een schipper moet zich daar ruim van tevoren melden. Zodra de brug opent, komt het autoverkeer stil te staan. Ook ik sta daar regelmatig twintig minuten in de file. We hebben hier de Botlekbrug en meerdere kruisingen en rotondes dichtbij elkaar. Als de bruggen opengaan, loopt de omgeving vol.’

Kunstmatige intelligentie

‘Kunstmatige intelligentie zal in 2050 nauwkeuriger de beste route voor goederenvervoer voorspellen. Daardoor neemt hopelijk de verkeersdrukte af. Het idee van autonome schepen en vrachtwagens vind ik nog wel spannend. Op zich wordt er al gekeken naar zelfrijdende auto’s. Maar ik vrees dat het de banenmarkt ondersteboven helpt. Toch denk ik dat het uiteindelijk toekomst heeft.’

Er is geen ontkomen aan AI

Klimaatneutraal

‘Wegvervoer zonder uitstoot van schadelijke stoffen en klimaatneutrale binnenvaart vind ik wel een grote plus. Of dit realistisch is, blijft de vraag. Het zal ongetwijfeld voor onvoorziene problemen zorgen. Nu wonen we niet in de gezondste regio vanwege de uitlaatgassen. Als de scheepvaart richting nul uitstoot gaat, zal dat de leefbaarheid verbeteren.’

Hoek van Holland - Wat vindt José hiervan?

José Flôr woont naast het winkelcentrum van Hoek van Holland.

‘Soms ruikt het hier enkele uren naar verbrande olie. Iemand die ik ken, krijgt daar wel eens hoofdpijn van. Maar ik niet. Sommigen zeggen dat ze af en toe de afvalverwerkers in de buurt ruiken. Ik weet niet waar die geur vandaan komt.’

Baggerschip

‘Al 57 jaar woon ik hier. Ik heb mijn hele leven in de machinekamer van een baggerschip gewerkt. Soms rook ik na twee of drie dagen nog steeds naar brandstof. Ik ben dus wel wat gewend qua luchtjes.

Geen stank meer voor mijn kinderen en kleinkinderen

In 2050 zal het niet meer stinken door de haven. Dan ben ik allang dood, hoor. Maar ik heb wel kinderen en kleinkinderen.Voor hen vind ik het belangrijk.

Zelf zou ik willen dat Hoek van Holland naar mijn parfum van Jean Paul Gaultier ruikt, dat is de allerlekkerste geur. Maar voor mijn kinderen en kleinkinderen wil ik minder zooi in de lucht. Gewoon normale, frisse lucht.’