Schoon water, een grote zorg!

Angela van der Sande - van Marrewijk

Koos Karssen, voorzitter van de bijna grootste landschapsorganisatie (bijna 3500 leden) van Nederland, trapt af: “Water is onze zorg, want het is niet schoon, het is te laag, het is te hoog en we hebben er veel van, maar soms ook te weinig. Wij organiseren deze avond om de verschillende belangen en meningen zichtbaar te maken en te kijken hoe we elkaar kunnen vinden. De problematiek wordt steeds urgenter.

Waterland

Derk Loorbach, hoogleraar Sociale Economische Transities van de Erasmus Universiteit geeft aan: “We zijn hier al 25 jaar mee bezig (denk aan Club van Rome), maar we zitten vast in een ingerichte samenleving die niet duurzaam is en niet goed is voor de samenleving. Nederland is een waterland en we zijn goed in de strijd tegen het water, maar we raken uit evenwicht. We proberen te optimaliseren en anderen pionieren met innovaties. Maar wat eigenlijk nodig is, is een transitie in het economische denken. En dat leidt tot ongemak, paniek en ook pijn. We moeten op zoek naar een nieuw perspectief, waarin onze leefomgeving echt hersteld kan worden. Pas als we dat proces doorleven, kan er weer plezier zijn”.

Positief

Stijn van Boxmeer (Hoogheemraadschap Delfland) heeft een positief bericht: “Deze week hadden we ‘handhavingsdag’ bij de teeltwissel van de tuinders in het Westland. Deze keer was er geen enkele lekkage naar oppervlaktewater en hoefden we niemand een boete op te leggen. Rond 1970 mocht al het afvalwater nog gewoon geloosd worden in het oppervlaktewater; dat hebben we nu opgelost. En rond 1980 hebben we de zure regen overwonnen en nu in 2025 hebben we een PFAS-probleem. Ook dat willen we overwinnen en daarom hebben we nu het programma ‘Duurzaam boer blijven’ en streven we naar nul waterlozingen in het Westland. We doen het goed, maar het moet nog beter zodat we over 40 jaar kunnen zeggen dat we ook deze crisis hebben overwonnen!”

Natuur

Willemijn Nagel (Natuurmonumenten) vertelt over de gevolgen van een slechte waterkwaliteit voor de dieren. “Die slechte kwaliteit zie je niet als je naar het slootje kijkt, maar het onderwaterleven toont aan dat het niet best is. Te veel of te weinig plantjes, algen en waterbeestjes leiden tot minder voeding voor de vogels en de libellen. Een grote diversiteit is belangrijk om de natuur in stand te houden. En de mens maakt onderdeel uit van die natuur. Als de natuur achteruit gaat, is dat ook niet goed voor de mens.”

Kwaliteit voorop

Biologische veehouder Roel van Buuren heeft een prijs gewonnen voor de beste mest. “Wat er niet in gaat, komt er ook niet uit” legt hij uit. “Hoe natuurlijker de koeien eten, hoe minder impact het heeft op de leefomgeving en hoe gezonder de kringloop. Lange tijd was de opdracht aan de boeren dat er zoveel mogelijk geproduceerd moest worden, maar als we nu de kwaliteit voorop zetten dan is dat voor iedereen beter. En daarbij is een goede visie en eenduidige regelgeving van groot belang. Laten we daarbij Denemarken als voorbeeld nemen.”

Voorlopersrol

Jacco Vooijs (voorzitter Glastuinbouw Westland) geeft aan dat schoon gietwater ook voor tuinders van groot belang is, want dat is beter voor de groenten die wij eten. “Het Westland heeft een voorlopersrol en er zijn ‘Kaderrichtlijnen 2027’ opgesteld, want we willen versnellen. Een watercoach kijkt bij ieder bedrijf naar de waterstroom en voert waar nodig verbeteringen door, om zo te komen tot een emissieloze kas. Een mooi streven en des te zuurder als er dan één domme tuinder een foute lozing doet, want daar wordt de hele sector op aan gekeken.´

Gemeenten

Tenslotte komen ook wethouders Melanie Oderwald (MD) en Michiel Ferwerda (Westland) aan het woord. Zij geven aan dat zij inzetten op het positief motiveren van bedrijven en burgers om zo goed mogelijk met oppervlaktewater om te gaan. “Het is niet makkelijk, maar ook met kleine stapjes komen we verder. We kijken hierbij naar het voorbeeld van gemeente Pijnacker/Nootdorp en volgen de expertise van het Hoogheemraadschap.”

Debat

In het debat wordt vervolgens benadrukt dat ook de burger een rol speelt in dit alles. Die zal bereid moeten zijn om meer te betalen voor duurzaam voedsel en te kijken naar hun handelingen. Retailers moeten de beste schappen vullen met duurzaam en lokaal voedsel (minder distributie). En gemeenten kunnen invloed uitoefenen bij de keuze welke bedrijven ze toestemming geven om zich te vestigen en tegen welke voorwaarden.

Open en eerlijk praten met elkaar is een goed uitgangspunt om zo met kleine stapjes verder te komen en dat begint met bewustwording.

Pijn

Derk Loorbach mag de avond afsluiten. Hij bedankt Frank Dietz voor de goede vragen en humor en hij heeft nog een belangrijke boodschap. “De conclusie is toch dat we met de potentie van boer Roel, de innovaties van tuinder Jacco en de regelgeving van de beleidsmakers het probleem niet oplossen en het huidige systeem in stand houden. Het onvermijdelijke ´waterslot´ gaat pijn doen, maar ik zie dat als een kans voor verandering. Transitie begint pas als we bereid zijn om die pijn te ondergaan, zodat we daarna op een betere manier verder kunnen”.