Ouderen onderschatten de risico’s van hittegolven

Dit heeft een team onderzoekers van de Haagse Hogeschool en Erasmus Universiteit Rotterdam uitgezocht voor de stad Den Haag. Hun onderzoek brengt het probleem in kaart en zet oplossingen op een rij. Zo blijkt dat zowel ouderen als hun instanties eenvoudige middelen voor verkoeling over het hoofd zien.

Hittegolven steeds heviger

Onderzoeker Sylvia Bergh: “Hittegolven komen door klimaatveranderingen vaker voor en worden daarbij steeds heviger. Dit heeft grote gevolgen voor kwetsbare inwoners van steden. Zij zijn niet alleen gevoeliger voor hitte, ze wonen ook vaak op zogenaamde hitte-eilanden.” Hitte-eilanden zijn plekken, veelal in steden, waar de temperaturen hoger zijn dan in andere gebieden van de stad. Ze zijn er in wijken met veel hoogbouw en weinig groen onvoldoende afkoelmogelijkheden. 

Rijswijk relatief weinig hitte-eilanden

In Rijswijk zijn Plaspoelpolder en Piramideplein eerder een hitte-eiland genoemd. Op een kaart waarop hitte-eilanden te zien zijn, kleurt Rijswijk opvallend oranje, terwijl buurgemeenten als Den Haag, Delft, Wateringen en het Westland behoorlijk rood zijn: hoe roder, hoe meer hittestress. 

De hittestress in Rijswijk valt mee vergeleken bij de buurgemeenten - Screenshot Atlas Natuurlijk Kapitaal Regio Den Haag

Enquêtes

Het team onderzocht de situatie in drie Haagse wijken: Loosduinen, de Schilderswijk en Transvaal. De laatste twee wijken staan bekend als hitte-eilanden. De onderzoekers hielden enquêtes onder zelfstandig wonende ouderen, focusgroepen en interviewden professionals uit de private sector, zorginstellingen, woningcorporaties en beleidsmedewerkers. Het rapport waarin zij hun bevindingen publiceren schetst een verontrustend beeld.

Ouderen onderschatten risico

Waar zelfstandig wonende ouderen zich doorgaans goed redden met hulp van thuiszorg en familie, zijn zij in de zomervakantieperiode vaker alleen. Familieleden zijn op vakantie en komen minder op bezoek. Daarbij onderschatten veel van de ondervraagde ouderen het risico van hitte. 

Oplossingen

Ook denken ze zelf niet snel aan eenvoudige manieren voor verkoeling zoals ventilatie, een koud voetbad of een natte handdoek. Oplossingen waar opvallend veel participanten wel aan denken zijn zonneschermen, airconditioning en groene daken. Door hoge kosten en wet -en regelgeving ligt dit overigens vaak niet binnen handbereik. Daarbij zijn oplossingen die de gemeente wel aandraagt, zoals koelcentra en bankjes in de schaduw, voor vele ouderen niet toegankelijk.

Aanbevelingen

Het rapport brengt niet alleen de problemen in kaart, het geeft ook aanbevelingen voor oplossingen weer. Die zijn in meeste gevallen aanzienlijk minder ingewikkeld dan gedacht. Onderzoeker Sylvia Bergh: “Zo is betere voorlichting over de risico’s van hitte en hoe je daartegen te wapenen aan ouderen een goed begin.”

Betere voorlichting is een goed begin

“Daarnaast bestaan er veel producten als afkoelsjaals en -vesten, zonwerende raamfolie en klemluifels.” Betere koppeling tussen de vraag van ouderen en aanbod naar dit soort oplossingen zou goed zijn. Ook kunnen woningcorporaties hun wooncomplexen voor sociale huur voorzien van koele gezamenlijke ruimtes. Verder kan de gemeente door wet- en regelgeving opgeworpen barrières wegnemen. 

Hitteregisseur

De belangrijkste aanbeveling die de onderzoekers doen? Stel een hitteregisseur aan die boven de betrokken beleidsgebieden staat en het mandaat heeft om te werken aan een hittebestendiger stad. Gemeente Den Haag ontwikkelt de koele plekken in de stad momenteel door, daar worden de aanbevelingen uit het onderzoek al voor gebruikt. Maar de aanbevelingen uit het rapport zijn ook relevant voor andere steden, zo benadrukken de onderzoekers.