100 jaar Vrijwillige Brandweer: ‘Last van rook? Pak maar een natte zakdoek’

Nieuws
Vrijwilligers altijd welkom en broodnodig
Vrijwilligers altijd welkom en broodnodig (Foto: RodiMedia/KK)

WORMERVEER - In de brandweerkazerne aan de Industrieweg in Wormerveer zal op zaterdag 9 en zondag 10 maart een unieke tentoonstelling plaatshebben. Een verzameling indrukwekkende foto’s en andere artikelen in het kader van ‘100 jaar Gemeentelijke Vrijwillige Brandweer’. De openingstijden van de tentoonstelling van de brandweer zijn: zaterdag van 10.00 uur tot 15.00 uur en zondag van 10.00 uur tot 16.00 uur. De toegang is gratis.

Honderd jaar geleden was het Piet Klinkenberg die samen met gelijkgestemde dorpsgenoten de vereniging Gemeentelijke Vrijwillige Brandweer oprichtte. “Krommenie had het goede voorbeeld tien jaar daarvoor al gegeven” legt huidig postcoördinator Niels van Eig uit. “Er was bij de Gladoren behoefte aan zo’n vereniging. Ze zullen ongetwijfeld bedacht hebben dat Wormerveer niet achter mocht blijven.” 

Van een kazerne was toen nog lang geen sprake. Bij de brandweer is het landelijk gezien vaak een ‘van vader op zoon’ ervaring. In Wormerveer is dat niet overheersend al zijn er wel vaders die hun zonen ‘besmet’ hebben met het virus.

Juttertje

De Wormerveerders kenden oorspronkelijk drie spuithuizen. Pas in 1930 werd er een heuse kazerne (tegenwoordig een gemeentelijk monument) betrokken. Voor die tijd was het de gewoonte om na een uitruk en maandagse oefenavond een ‘juttertje’ te nuttigen. Bij gebrek aan een kantine werd het materiaal dan naar buiten gereden en konden de brandweerlieden aanschuiven voor hun ‘premie’. 

Oude helden

Die traditie houden ze in Wormerveer hoog in het vaandel. In de hypermoderne kazerne aan de Industrieweg (vanaf 2014 in gebruik)  is gelukkig nog veel van het verleden terug te vinden. Tal van ‘oude helden’ staan er uitgestald. Door gebrek aan ruimte in het Zaens Brandweer Museum (gehuisvest in de Kerkbuurt in Westzaan) komt dit prachtig tot haar recht.

“Al die spullen zullen straks aan de kant moeten om ruimte te maken voor een prachtige tentoonstelling. Ook twee paspoppen met de loodzware kleding uit vroeger tijden zullen de bezoekers verbazen.”

De vereniging kent anno 2024 nog 56 leden. “Daar zijn er 24 van nog actief. De overige leden zijn oud-gedienden die nog iedere maandagavond bijeenkomen.” Voorheen was het zo een brandweerman vast zat aan een auto. Een ladderwagen, Hulpverleningsvoertuig, tankautospuit, en allemaal kwamen die groepjes bijeen.

Groepjes

“Tegenwoordig stroom je na je opleiding als allrounder in. Pas later ga je je specialiseren. Die groepjes van vroeger heb je niet meer.” In de huidige uitrukhal van Brandweer Wormerveer behoren verschillende voertuigen, zoals een tankautospuit, autoladder, haakarmvoertuig, noodstroom aggregaat met verlichting en een IBGS (incident bestrijding gevaarlijke stoffen) broncontainer tot het standaard assortiment.

Iedereen is welkom bij de brandweer. Hoewel de professionalisering zienderogen toeneemt draait nog heel veel nog altijd op vrijwilligers. “We kunnen er altijd mensen bij hebben” benadrukt Van Eig. Niet voor niets staat er langs de weg een groot spandoek waarop te lezen valt dat er mensen nodig zijn. 

Hijzelf is inmiddels al 20 jaar actief. Waar voorheen 55 jaar gold als einddatum is die er nu niet meer. “Als je door de pittige sport medische keuring komt maakt het niet uit of je nu 18 of 65 bent.”

Een auto te water. Een woningbrand. Een dier in nood. Voorbeelden van incidenten waar Brandweer Wormerveer 24 uur per dag voor uitrukt. “Heb je altijd al bij de brandweer gewild? Wil je graag iets terugdoen voor de maatschappij? Of denk je dat brandweervrijwilliger écht iets voor jou is? Dan zijn wij op zoek naar jou!” benadrukt Van Eig nog maar eens.

Historische Vereniging 

Met het oog op het jubileum zijn Vincent Mars, Martin de Boer, Dominique van Veen, Mitch Bos en Flore Gruijs met Niels van Eig als commissie de archieven ingedoken. “Bij de Historische Vereniging Wormerveer hebben ze keurig overzichten gemaakt per 10 jaar. Bij al die foto’s hebben we geprobeerd alle namen er bij te vinden. Die klus is nog niet geklaard. Dat zullen bezoekers tijdens de tentoonstelling ongetwijfeld aanvullen.”

Ook het eigen archief, door Maarten Gorter prachtig verwerkt, werd veelvuldig geraadpleegd. “De verhalen kwamen al snel naar boven. Een feest der herkenning, maar ook soms best wel confronterend. Weliswaar is de Zaanstreek niet brandgevaarlijker dan de rest van ons land, maar vroeger stonden er natuurlijk heel veel (cacao)molens in onze streek. Allemaal van hout! Dat was toen het alles overheersende industriegebied. Het is ook niet zo vreemd dat er van die molens weinig tot niets is overgebleven.” Bij het verzamelen van het materiaal kwamen natuurlijk tal van indrukwekkend branden naar voren.

IJspegels

Voor Van Eig (51) was de brand van januari 2006 de meest indrukwekkende. “Het vuur ontstond op 28 januari  rond 05.00 uur in een filiaal van Blokker en sloeg snel over naar de andere winkels. Pas rond 14.30 uur kon de brandweer het sein ‘brand meester’ geven. De ongeveer dertig geëvacueerde omwonenden werden in die tijd opgevangen in een bejaardencentrum. Op last van de gemeente en wij als brandweer mochten zij niet naar hun huizen terug.” De winter heerste dat jaar weet Van Eig nog precies. “De ijspegels hingen aan onze wagens. Het bluswater bevroor al snel als het op de grond bleef liggen. Die lucht bleef ook nog wekenlang aan mijn lederen portemonnee hangen. Die had ik tijdens de brand in mijn zak. De lucht bleef nadrukkelijk aanwezig.”

Moderniseren

Zo modern als de brandweer nu is uitgerust zo beperkt was het vroeger. Beademingsapparatuur bestond nog niet. Als een brandweerman een pand in ging en last had van de rookontwikkeling was de enige tip die volgde een natte zakdoek voor zijn mond te houden. Om nog maar te zwijgen over de loodzware kleding die men in die tijd droeg. Van Eig moet er smakelijk om lachen. “Dat hou je toch niet voor mogelijk anno nu. Die zuurstofapparatuur kwam pas in de jaren ‘60 van de vorige eeuw in zang. In 1964 kreeg onze vereniging van de Linoleum fabriek Krommenie ooit zo’n apparaat cadeau. Dat was het eerste zuurstoftoestel. In niets te vergelijken met het huidige materiaal.”

Niels van Eig c.s. klaar voor jubileum
Logo uit de begintijd