De eerste brander

In 1899 verhuisde Albert Heijn naar de Westzijde 30 in Zaandam. Hier had hij een woning met een stuk grond gekocht. Het goederenvervoer van grondstoffen vond grotendeels over water plaats. Dus was dit een ideale ligging. De producten, onder meer koffie en cacaobonen, thee, rijst, in grote hoeveelheden worden aangevoerd. Aan de Zaan liet hij een pakhuis bouwen, Neeltje genoemd naar zijn vrouw. Het gebouw had, behalve ruimte op de begane grond, nog drie verdiepingen. De balen koffie en meel werden met een ijzeren knijper aangepikt en werden van de schuit naar boven gehesen. Dat gebeurde met een lier over de ‘zakkensul’, aangedreven door een gasmotor. Ze werden gestapeld in een vrij lage stoffige ruimte. In het pand waren ook het kantoor en koffiebranderij gevestigd. In 1910 was het magazijn al van een behoorlijke omvang. In dat pakhuis werkten slechts acht personeelsleden. Een van hen was de bijna 14-jaar jonge Harmen Duin. Hij woonde aan het Smaal nabij de Oostzijde. Het stoompontje was gestopt en vervangen door een grote roeivlet. Daarom moest Harm Iedere dag vroeg op en lopend naar de voetgangersbrug. Die verbinding lag naast café Zaanzicht en was, behalve de Wilhelminabrug bij de sluis, de kortste verbinding naar de Westzijde.

Er werd veel gebruik van gemaakt, vooral door handkarren en voetgangers. De jeugdige Harmen was als manusje van alles aangenomen. Het werd een alsmaar toenemende bedrijvigheid. Twee maal in de week brandde Harm koffie in een door gasmotoren aangedreven trommels. Deze trommels werden nog op cokes gestookt verwarmd, omdat er toen nog geen gas was. Maar Harm rookte ook nog spek, spoelde flessen, en vulde zakjes met koffie, thee, vanillesuiker en pinda’s.

Zoals veel werknemers in die periode werkte Harm zevendagen in de week, alleen op zondag was hij vrij. Ook Albert Heijn zelf werkte erg hard. Meestal vertrok hij al heel vroeg per trein om filialen te bezoeken. Hij verlangde de zelfde inzet van zijn personeel. Dat ging soms wel eens ten koste van een vrije dag. Toen Harmen Duin zich op een zondagmiddag wilde verloven, kon het feest geen doorgang vinden. De reden was dat hij voor Albert Heijn een bestelling in Purmerend moest afleveren. Dat gebeurde op een transportfiets met een zware rieten mand voorop. Albert Heijn zelf oefende ook op de fiets in het magazijn. Tot grote hilariteit van de medewerkers, als hij soms tussen de balen koffie en meel duikelde. In 1916 verhuisde de koffiebranderij naar de nieuw gebouwde fabriek in de Oostzijde. In 1961 ging Harm na 45 koffiebrandjaren met pensioen.