‘Dit is nieuwe stap in de toekomst van behoud historie Zaanse ziekenhuizen’

Door Dirk Karten

De bidstoel uit de kapel van het Sint Jan ziekenhuis dateert van 1932 en heeft een ereplekje in het ‘heilige hoekje’. Naast de vitrines met medische apparatuur die door de inmiddels 81-jarige dorpsarts Pranger (inclusief een deel van de instrumenten van zijn voorganger dr. Roos) is geschonken, zie je artikelen die soms kippenvel bezorgen. Want hoe zou het onderzoek van je neusholte hebben gevoeld met de ‘diafanoscoop’? Hield de ‘guedel’ wel echt je tong op z’n plaats? En werkte de zuurstofbril uit 1930 als je naar adem snakte? Om maar niet de spreken over wat de medici deden met de ‘schedelpasser’ uit 1880…

Vitrines vol bijzondere medische apparatuur uit vervolgen jaren. 

Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen betrekt nieuwe expositieruimte in pakhuis De Schepel

“We zijn heel blij dat we dit zolderdeel erbij in gebruik konden nemen”, zegt commissievoorzitter Hans Oomen. “Al moest er wel eerst veel werk worden verzet. Want door het dak van dit pakhuis dwarrelde stof en viel er ook een drupje regen doorheen. Op twee Tl-buizen na was er ook geen verlichting. Gelukkig kregen we financiële hulp van twee fondsen, om het dak te isoleren en elektriciteit aan te laten leggen om de ruimte zelf en elke vitrine van verlichting te voorzien. De realisatie van de elektra is financieel mogelijk gemaakt dankzij het Fonds Maatschappelijke en Medische Dienstverlening RK Parochies Zaanstad en de isolatie dankzij het Gerrit Blaauw Fonds.”

Het ‘heilige hoekje’ met onder meer bidstoel uit de kapel van het Sint Jan ziekenhuis. 

De circa 100 vierkante meter grote ruimte werd voorheen gebruikt voor de opslag van een maquette van de Historische Vereniging Wormerveer. Door fijn meedenken met de Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen door de maquette te verplaatsen naar De Bloesem in Wormerveer, werd de beschikbare ruimte bijna verdubbeld.

De Commissie had sinds 2017 al een deel van De Schepel in gebruik, maar de helft ervan gaat op aan opslag van de vele dozen en mappen vol medische verslagen en historische foto’s. Plus de vitrines met medische apparatuur. Een ander deel wordt gebruikt als werkruimte voor het fotograferen en digitaliseren van medische objecten, beeldmateriaal en documenten en het plaatsen van dit alles op de diverse beeldbanken met bijbehorende teksten.

Lag jij in het bedje in het Gemeenteziekenhuis van Zaandam? 

Isoleercel

“We kunnen nu veel beter laten zien wat in 1991 door dokter Van Soeren (oprichter van de Commissie) is ingezet om de Zaanse medische historie te bewaren. We begonnen ooit vanuit het zusterhuis met opslagruimte in de isoleercellen van ziekenhuis De Heel (nu ZMC) met het archiveren van documenten en foto’s uit het Sint Jan- en Gemeenteziekenhuis Zaandam. Inmiddels hebben we 8000 foto’s gedigitaliseerd en online gezet. En hebben zo’n 1800 objecten in de instrumentenbeeldbank en bibliotheekbeeldbank gezet. Er kwam een prachtige website: www.chzz.nl En we zijn actief op sociale media. Met deze nieuwe ruimte zetten we een nieuwe stap in de toekomst”, vertelt Hans Oomen niet geheel zonder trots.

Dr. Dirk Pranger, de voormalige dorpsarts uit Wormer, schonk ook unieke medische artikelen aan het museum.  

Hij roemt daarbij de inzet van het bijzondere team. De meesten mensen hebben een jaartje meer op de levensteller en werkten ooit in de Zaanse gezondheidszorg. Zo helpt ook de oud-portier van De Heel/ZMC mee en de voormalige gipsverbandmeester van het ziekenhuis. Genoeg herinneringen en mooie verhalen worden dan ook opgehaald bij de officiële opening.

Waar zit de lever? Waar zit mijn verstandskies dokter?  

Lezingen

Verhalen die nu ook beter, ook richting publiek te horen zullen zijn door de uitbreiding met de nieuwe ruimte. “Die gaan we ook gebruiken voor lezingen, die we nu al regelmatig geven op verschillende locaties. Bovendien doen we elk jaar mee met Open Monumentendag (dit jaar 13 en 14 september). En we hebben nu veel beter de mogelijkheid om onze collectie te tonen. Eh, nieuwe vitrines zijn trouwens welkom”, vult de voorzitter nog even toe.

Tip

Tip: zet een bezoekje aan De Schepel op Open Monumentendag in ieder geval in de agenda. Dan kun je ook lekker griezelen bij de medische apparatuur van vroeger, bijvoorbeeld de darmklem of botzaag waarmee lichaamsdelen werd verwijderd… Of lag je wellicht als baby in het originele ziekenhuisbedje uit het gemeenteziekenhuis? Een ding is zeker, het werk dat de Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen verricht zal in de toekomst alleen nog maar waardevoller worden als tastbare herinnering aan hoe je vroeger medische zorg kreeg.