Zaanse Schans houdt de gemoederen flink bezig

Door Marianne Dane

Dinsdag 13 mei sprak gemeenteraad opnieuw over plannen Zaanse Schans  

Donderdag 8 mei zijn de toekomstplannen voor de Zaanse Schans in de gemeenteraad gepresenteerd. Daar zijn veel belangstellende burgers op afgekomen. Wie dacht wijzer te worden, kwam echter van een koude kermis thuis. Slecht leesbare sheeds en amper ruimte voor de raadsleden om vragen te stellen. En die zijn er te over. 

Hekken en een fietspad

Om de Zaanse Schans te kunnen afsluiten zal er allereerst een nieuw fietspad moeten worden aangelegd, zodat er een fietsverbinding blijft tussen Wormer en Zaandam. Dit fietspad komt in belangrijk natuurgebied te liggen. Bovendien zal eerst de grond moeten worden aangekocht. Komt het nieuwe fietspad dan wel op tijd af? Hoe handhaaf je verder toegang zonder afsluiting met hekken? En zijn er gesprekken met de NS geweest om het openbaar vervoer te stimuleren? Zomaar wat voorbeelden. 

Wat gebeurt er met de Rijksmonumentenstatus als de Zaanse Schans straks wordt afgesloten? 

Vooral de partijen DZ en Lokaal Zaans dienden een record aantal vragen in. Raadslid Doeves de Boer - zelf getrouwd met een van de molenaars op de Schans - is vooral bang dat de molens met een toegangskaart van 17,50 euro overspoeld gaan worden, zoals de pilot in 2024 liet zien. 

Doeves maakte een berekening: “Er wordt in het toekomstplan uitgegaan van 1,8 miljoen betalende bezoekers. Dat betekent dat de molens minstens vier keer zoveel bezoekers moeten verwerken, terwijl het nu vaak al te druk is. Zelfs als je gaat werken met tijdsloten, dan kunnen de molens dat niet aan.”

Red de Zaanse molens

Doeves krijgt daarbij bijval van Philip Hofmeijer. Hij vertegenwoordigt een groep leden van de Zaansche Molen die niet te spreken is over de huidige ontwikkelingen en heeft de website reddezaansemolens.nl in het leven geroepen. De verontruste leden zijn vooral verontwaardigd over het niet verlengen van het contract met de molenaarsfamilie van molen De Kat. Binnen een dag haalden zij genoeg steunbetuigingen op om een Buitengewone Algemene Ledenvergadering af te dwingen. Deze vindt plaats op woensdagavond 28 mei. Inzet is het ontslag van het bestuur en de raad van toezicht van de Zaansche Molen en de onmiddellijke voortzetting van het huurcontract met verfmolen De Kat.

Monumentenstatus bedreigd?

Zorgen zijn er ook bij Mattijs Ero, molenaar op De Ooievaar en hoofdbewoner van molen De Os. Ero: “Veel gebouwen op de Zaanse Schans hebben momenteel een rijksmonumenten status. Dat is belangrijk voor het krijgen van subsidies. Wat gebeurt er met die status als de Zaanse Schans straks wordt afgesloten? Dan zou de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed kunnen besluiten dat de monumentenstatus niet langer nodig is. Dat is elders in Nederland ook gebeurd.” Ero roept de gemeente op om dit risico te onderzoeken en met een oplossing te komen.

Informatieve inspreekavond

Dinsdag 13 mei sprak de gemeenteraad opnieuw over de Zaanse Schans. Ditmaal is er ruim tijd voor uitgetrokken en mogen ook burgers inspreken. Buiten voor het Stadhuis wordt voor aanvang van de bijeenkomst gedemonstreerd met spandoeken “Hou de Zaanse Schans open”. 

Met al die protesten zou je bijna vergeten dat er ook veel voorstanders zijn van afsluiting van de Zaanse Schans. Maar liefst 29 mensen hebben zich aangemeld om te spreken tijdens het Zaanstad Beraad. Bij de insprekers vooral veel ondernemers van de Zaanse Schans, maar ook bijvoorbeeld vertegenwoordigers van het Zaans Erfgoed en de Hollandse Molen. Alle sprekers krijgen vijf minuten de tijd om hun verhaal te doen, waarna de raadsleden vijf minuten vragen mogen stellen. Het levert een boeiende, informatieve avond op en je vraagt je af: Waarom is er niet eerder zo’n bijeenkomst georganiseerd?

Dialoog en consensus

Bijna alle belanghebbenden op de Schans zijn aanwezig en kunnen hun mening en eventuele zorgen delen. Daarbij valt ook de enorme consensus over een aantal basiszaken op. Iedereen is het er eigenlijk over eens dat er met het almaar groeiende aantal toeristen iets moet gebeuren aan de parkeeroverlast en de soms gevaarlijke situaties op het fietspad op de Kalveringdijk. Ook is men gezamenlijk trots op de Zaanse Schans en vindt men het belangrijk dat de 17e en 18e eeuwse huisjes en molens op de Zaanse Schans behouden blijven.

Vervolg op 22 mei

Verder zijn de meeste aanwezigen het eens dat de toeristen best wat meer financieel kunnen bijdragen aan het Zaans Erfgoed. Maar 17,50 euro entree? Daar is men het niet over eens. Diverse aanwezigen laten weten het jammer te vinden dat de gemeenteraad nu overhaast moet beslissen over slechts één plan. “Mooier zou zijn als we elkaar in het midden kunnen vinden.” Op de raadsvergadering van donderdag 22 mei moet de stemming gaan plaatsvinden.