Jubileumboek over drankzucht, goudzoeker en topmodellen uit de Wijdewormer

De titel van het jubileumboek is gebaseerd op een uitspraak van koningin Wilhelmina. Tijdens de watersnoodramp in 1916 bezocht zij het Kalf, toen de Wijdewormer opnieuw dreigde onder te lopen. Na de grote watersnoodramp in 1825 waarbij de hele Wijdewormer was ondergelopen, waren de dijken namelijk niet verhoogd. Dat bleef hierdoor een zwakke plek. Met hulp van militairen en noodoplossingen, zoals het plaatsen van kistdammen, wisten ze de polder net op tijd te redden. “Ik hoop dat ge Uw mooie polder moogt bewaren” zei ze destijds. Die uitspraak sprak Bart meteen aan. “Ik vond dat een mooie en veelzeggende titel” zegt hij.

Intensief

Bart werkte ongeveer twee jaar aan het boek. In 2024 besloot hij serieus met het project te beginnen, bewust ruim op tijd. “Ik wilde niet in tijdnood komen” legt hij uit. Toch werd vooral het laatste halfjaar intensief. Dagelijks was hij met het boek bezig. Inmiddels ligt het complete manuscript bij de vormgever, die er nu een mooi geheel van maakt.

Breed publiek

In 2021 publiceerde Bart al eerder een boek over de poldergeschiedenis, Van Neck aff met de son om. Toch vindt hij het jubileumboek toegankelijker voor een groter publiek. Dat komt volgens hem door de diversiteit. De inhoud varieert van serieuze geschiedenis tot levendige portretten van polderbewoonders. Je wordt geïntroduceerd met de drankzuchtige eerste dijkgraaf, topmodel Gerda Braaf, goudzoeker Piet Visser en verzetsman Piet Slooten, die in 1945 werd gefusilleerd. Ook molenbranden, beulsrekeningen, oprukkende verstedelijking en Wijdewormerse scheldwoorden komen voorbij.

Spijkerschrift

Hij twijfelde in eerste instantie of er wel genoeg stof zou zijn voor een jubileumuitgave na zijn eerdere boek over de poldergeschiedenis, maar die zorg bleek niet nodig. Het Waterlands Archief reageerde enthousiast op zijn idee en hielp mee om het project breder te trekken. Wat hielp was dat hij voor zijn eerste boek over de Wijdewormer al Oud-Nederlands had leren lezen. “Het ziet eruit als spijkerschrift. Het heeft me ongeveer een jaar gekost voordat ik er echt soepel doorheen ging, maar dan gaat er ook een wereld voor je open.”

De naam de Wijdewormer of beter gezegd de Wormer leidt regelmatig tot verwarring, want met het dorp Wormer heeft de polder vrijwel niets te maken. Tijdens zijn onderzoek kwam Bart achter de opvallende machtsverhoudingen uit het verleden. Zo ontdekte hij dat Purmerend een veel grotere rol speelde in het bestuur van de polder dan vaak werd gedacht.

‘Sneue meertje’

Hij vindt het belangrijk dat dit boek uitgebracht wordt, omdat de Wijdewormer eeuwenlang werd gezien als het ‘sneue meertje.’ Zeker in vergelijking met de Purmer en de Beemster. Dat waren vanaf het begin rijke en bloeiende polders. In de Wijdewormer was dat heel anders: daar heerste in de eerste eeuwen vooral armoede, vooral door de slechte kwaliteit van de weilanden. “Begin achttiende eeuw sloegen zowel landeigenaren als boeren letterlijk op de vlucht”, vertelt Bart.

Hard verdiend

Dankzij de steun van subsidies verschijnt het boek in mei bij uitgeverij De Kring als een luxe hardcover. Door subsidies kan het tegen een lage prijs worden aangeboden. “Zo krijgt de Wijdewormer eindelijk het jubileumboek dat zij verdient – voor een zo breed mogelijk publiek”, zegt Bart.

Ik hoop dat ge Uw mooie polder moogt bewaren bevat ruim 200 illustraties en vijftig verhalen. Reserveren kan tot 15 april voor slechts 22,50 euro via www.uitgeverijdekring.nl