Hoe betrouwbaar is een AI-chatbot als stemadviseur bij de gemeenteraadsverkiezingen?

Dat blijkt uit onderzoek van de AP, waarvan de resultaten zijn aangeboden aan minister Pieter Heersma van Binnenlandse Zaken. Volgens de toezichthouder krijgen kiezers hierdoor geen volledig beeld van de keuzes die zij hebben bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Onderzoek naar AI-stemadvies van chatbots

De Autoriteit Persoonsgegevens onderzocht hoe verschillende AI-systemen stemadvies geven voor 36 Nederlandse gemeenten. Daarbij werden onder meer ChatGPT, Gemini, Claude, Mistral en Grok getest. Onderzoekers voerden verschillende politieke voorkeuren in om te zien welke partijen de chatbots zouden aanbevelen. De resultaten laten een duidelijk patroon zien: in minder dan één procent van de gevallen werd een lokale partij als voorkeursoptie genoemd. Dat staat in schril contrast met de verkiezingsuitslagen. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen kregen lokale partijen samen meer dan 30 procent van de stemmen.

Waarom AI-chatbots lokale partijen nauwelijks noemen

Volgens de AP (autoriteit persoonsgegevens) betekent dit niet automatisch dat AI-systemen lokale partijen minder geschikt vinden. Het probleem zit waarschijnlijk in de beschikbaarheid van informatie online. AI-modellen worden namelijk getraind met grote hoeveelheden internetdata. Over landelijke politieke partijen is veel meer informatie te vinden dan over kleinere lokale partijen. Daardoor krijgen AI-systemen een onvolledig beeld van de lokale politiek en van de keuzes die kiezers bij gemeenteraadsverkiezingen hebben. AP-voorzitter Aleid Wolfsen waarschuwt dan ook voor het gebruik van AI bij politiek advies:

AI-chatbots zijn onbetrouwbaar en geven een vertekend beeld van het politieke landschap. Wanneer lokale partijen nauwelijks in stemadviezen voorkomen, krijgen kiezers geen goed beeld van wat zij kunnen kiezen.

Autoriteit Persoonsgegevens: gebruik geen AI voor stemadvies

De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert daarom om geen AI-chatbots te gebruiken voor stemadvies. Volgens de toezichthouder zijn de adviezen van AI-systemen vaak:

• incompleet

• niet transparant

• moeilijk te controleren

Bij officiële stemhulpen zoals StemWijzer is duidelijker hoe een advies tot stand komt. Daar wordt uitgelegd welke standpunten partijen hebben en hoe de match met een kiezer wordt berekend. De AP roept bedrijven achter AI-systemen bovendien op om maatregelen te nemen, zodat chatbots geen politiek stemadvies meer geven. Tijdens het onderzoek weigerden chatbots slechts in 7 procent van de gevallen om advies te geven.

Gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart

Op Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen kunnen inwoners stemmen op partijen die in hun gemeenteraad willen plaatsnemen. Daarbij doen vaak zowel landelijke partijen als lokale partijen mee. Traditioneel ligt de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen lager dan bij landelijke verkiezingen.

Waar kan ik betrouwbaar stemadvies krijgen?

Wil je wél goed geïnformeerd naar de stembus? Gebruik dan een officiële stemwijzer. Bij stemhulpen zoals StemWijzer en Kieskompas is duidelijk hoe een advies tot stand komt: je ziet welke standpunten partijen hebben en hoe de match met jouw voorkeuren wordt berekend — inclusief de lokale partijen in jouw gemeente.

Een overzicht van alle beschikbare stemwijzers voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart vind je in dit artikel.

Lees ook

Kunstmatige intelligentie groeit snel: hoe hobbyisten en scholen AI gebruiken

Lees ook

Wel of niet stemmen tijdens de gemeenteraadverkiezingen 2026? Dit is waarom je deze kans niet mag missen

Lees ook

Dé meest gestelde vragen over de gemeenteraadsverkiezingen 2026