Waarom zijn de houtakkers zo uniek in de wereld?

Door redactie Ons Erfgoed

Hoe dit alles zo is gekomen, heeft te maken met de ontstaansgeschiedenis van het landschap in het gebied . Vanaf de middeleeuwen verandert hier een ontoegankelijke veengebied drastisch van karakter. Het wordt letterlijk op de schop genomen. Het veen wordt ontgonnen en geschikt gemaakt voor bewoning en landbouw, met vee en verbouw van o.a. graan. Vooral fruit doet het hier ook goed. Zo goed dat boeren zich meer en meer gaan richten op de teelt van fruitbomen. Zo worden boeren kwekers. Er komen steeds meer kwekerijen met vooral fruitbomen. Om dit kwetsbare gewas te beschermen tegen de zuidwestenwind planten de kwekers rijen bomen langs de zuid- of westkant van hun kavels. Een sloot gegraven aan de binnenzijde van de bomenrij maakt de kwekerij bereikbaar voor de schouw, die typisch Boskoopse boot. Zo ontstaat de houtakker als kenmerkend en onmisbaar deel van het boomkwekerijlandschap. Hoe oud de houtakkkers zijn, is moeilijk te bepalen.

Hoe herken je een houtakker?

De houtakker is een smalle strook grond met twee of meer rijen bomen. Vaak zijn het elzen, zodat ze ook wel elzenakker worden genoemd, maar ook essen, iepen en wilgen worden gebruikt. Het zijn soorten bomen die goed bestand zijn tegen wind en op natte grond groeien. De houtakker is doorgaans 2 tot 4 meter breed en net zo lang als de kwekerij waar ze langs staan. De houtakker is omgeven door water, waarbij een binnensloot en een buitensloot herkenbaar is. De buitensloot heeft een voor Boskoop normale breedte van 4 tot 5 meter. De binnensloot is veel smaller, 2 tot hooguit 3 meter. Om te voorkomen dat de bomen van de houtakkers omwaaien, worden ze elke 4 tot 6 jaar gesnoeid. Daarbij worden de bomen teruggezet tot stobben (een soort stompen) van kniehoogte, waarna ze als hakhout opnieuw uitlopen.

De tekst gaat door onder de afbeelding.

Nieuwe ontwikkeling

Wanneer de kwekers overgaan van het kweken naar siergewassen, neemt het belang van houtakker voor de windbescherming sterk af. Vanaf ongeveer 1850 komen er geen houtakkers meer bij. Vanaf dat moment hebben nieuwe kwekerijen geen houtakkers meer. Als ook steenkool het stoken van hout vervangt en de auto het transport overneemt van de schouw, wordt de akker eerder een sta-in-de-weg dan een nuttig onderdeel van de kwekerij. Vanaf halverwege de 20ste eeuw komen ze sterk onder druk te staan en verdwijnen ze één voor één. Door slecht onderhoud verwaaien veel houtakkers.

Ruggengraat in het landschap

Onder andere dankzij de Stichting Boskoopse Houtakkers en de HVB is er meer besef van de cultuurhistorische waarde van de houtakker. Onze houtakkers zijn niet alleen uniek in de wereld, maar ze voegen ook iets toe aan het landschap van de boomkwekerijen. De houtakkers zijn nog altijd waardevol vanwege een nieuwe rol in het landschap. Op de houtakker leven veel nuttige insecten en vogels die de kweker helpen zijn gewas te beschermen tegen schadelijke insecten zoals luis en taxuskever. De houtakker is ook schitterend als ecologische verbinding. Voor vogels en vleermuizen is het de ideale migratieroute.. Nu het landschap van de kwekerijen verandert en traditionele kwekerijen plaatsmaken voor bijv. woningen, blijft de houtakker bestaan. In nieuwe plannen wordt de houtakker soms zelfs nieuw aangeplant, ingezet als beschermend en structurerend landschapselement.. Een belangrijke reden om er zuinig op te zijn.

Meer informatie via www.HVBoskoop.nl.

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van gemeente Alphen aan den Rijn. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.