Probleemplant of pijpenkop? De Experts weten raad

Door Morvenna Goudkade

Kweker Ward van Teylingen (80) weet zo’n beetje alles over tuinplanten en plantenziektes, sinds hij op zijn zestiende begon in de boomkwekerij. Wie een zieltogende plant heeft, schakelt ‘plantendokter’ Van Teylingen in. Lise Colpa (81), arts, edelsmid en kunstenares, is pijpenkop-expert. Eeuwenoude Goudse pijpenkoppen behoren tot de Boskoopse bodemschatten en Colpa maakt daar niet alleen sieraden van, ze duikt ook in de historie. Tenslotte René van Tol (56), werkzaam bij onderzoekkwekerij Delphy, die advies geeft over potgrond, zuurgraad en zoutgehalte. Gewapend met meetapparatuur en binoculair.

‘Vragen over zieke planten’

Het drietal blaakt van enthousiasme. “Of ik zin heb om te beginnen? Enorm”, zegt Ward van Teylingen. Hij zal, geflankeerd door naslagwerken en plantengidsen, zaterdag te vinden zijn in het Boomkwekerijmuseum. Van Teylingen heeft ‘alles wat je kan bedenken’ meegemaakt met planten en heeft al een tijdlang de bijnaam ‘plantendokter’. “Mensen kunnen bij mij terecht met al hun vragen over buitenplanten. Kwijnende planten, zieke planten, planten die ‘het niet doen’. Ze kunnen de bewuste plant meenemen of foto’s maken van de plant. Dan ga ik er samen met hen naar kijken.” 

‘Pijpenkoppen vanaf 1610’

Lise Colpa, getooid met een fraai sieraad met pijpenkop, is al net zo gedreven. “Pijpenkoppen zijn enorm interessant. Ik raakte zelf geinteresseerd toen ik ze vond in een gezamenlijke moestuin. Bij het omspitten van de grond kwam er van alles naar boven. Ik ben me erin gaan verdiepen, vooral in de pijpenkoppen. Je vindt ook keramiek, maar daar weet ik niet zoveel van.” Colpa kan vaak de ouderdom vaststellen van de gevonden Goudse pijpenkoppen, daarbij wordt gekeken naar gildetekens achter op de pijp. In Gouda was vroeger een bloeiende industrie met pijpen. De oudste exemplaren die worden gevonden, dateren uit 1610. Door grondaanvoer ten behoeve van ophoging, kwamen de pijpenkoppen in de Boskoopse bodem terecht. “Mensen vinden tot op de dag van vandaag pijpenkopjes in hun tuin of kwekerij”, weet Colpa. “Ze zijn vaak heel benieuwd naar het historische verhaal.” Kijkt Lise Colpa naar schatten in de bodem, René van Tol kijkt naar de bodem zelf. 

‘Ik meet zuurgraad en zoutgehalte’

“Als mensen twijfelen of de grond in hun tuin we geschikt is voor hun plant, adviseer ik om wat grond mee te brengen. Ik meet dan zuurgraad en zoutgehalte. Daarvoor breng ik meetapparatuur mee. Vervolgens zal ik advies uitbrengen.” Van Tol houdt zich op zijn werk bezig met zogeheten weerbare teelt, die is duurzaam en doorgaans biologisch. Ook wordt er onderzoek gedaan naar veenvrije potgrond. “De samenstelling van de grond is heel belangrijk. Als de balans niet goed is, heeft dit zeker ook uitwerking op de planten.”

De formule van De Experts is ontwikkeld door het Boomkwekerijmuseum zelf. Ward van Teylingen is al vijftien jaar verbonden aan het museum, als lid van de commissie tijdelijke exposities. “We hebben het idee, kennis en informatie inzetten voor onze museumbezoekers, verder uitgebouwd. Zelf werd ik toen gevraagd als plantendokter. Heel leuk natuurlijk.”