De actieve burger als probleem: ‘Dit is zo schokkend’

Wat is hier aan de hand?

Van Leeuwen: “Alles wat ik meld, alles waarmee ik me bezighoud dat de gemeente raakt, lijkt te zijn geregistreerd.”

De gemeente registreert gewoon goed.

“Het is onrechtmatig en schokkend. Als je het dossier ook leest, staat daar niets vreemds in. Mails over plantenbakken, een melding over kogelgaten op de Osdorper Ban, een waarschuwing over een datalek bij de nieuwjaarsreceptie, meedenken over de taart voor Amsterdam 750…”

‘Mondige bewoners zoals ik worden geïntimideerd’

Waarom meld je zoveel?

“Ik woon in Osdorp De Punt, een verwaarloosde buurt met ook veel mensen die verward of onverklaarbaar gedrag vertonen. Ik wil dat mijn leefomgeving prettiger wordt en zet me daar graag voor in. De gemeente werkt niet altijd goed mee, en daar zeg ik dan wat van. Soms leidt dat tot een juridische procedure. Dat had niet gehoeven als de gemeente haar zaken op orde heeft.”

Maar men vindt dat niet leuk.

“Ze zien me kennelijk als een luis in de pels en niet als een bewoner die aangeeft als iets niet goed gaat of wordt nagelaten. Mondige burgers worden geïntimideerd. Hoe? Soms door een opmerking, dat ik micro-agressief ben als ik vragen stel over bijvoorbeeld langetermijndoelen. Ze kijken me dan met waterige ogen aan en antwoorden dat ze dat niet hoeven te zeggen.”

Ben je agressief?

“Ik sla niet met mijn vuist op tafel en scheld niet. Ik doe dingen die gewoon mogen, zoals een WOO-verzoek indienen, waardoor je als burger inzage krijgt over een onderwerp. Een ambtenaar zei mij eens dat dat wordt opgevat als ‘uitgaan van wantrouwen’ en dat als ik zo door zou gaan, ik niets zou bereiken. Dat vond ik al intimiderend. En toen hoorde ik opeens over een dossier dat over mij wordt bijgehouden.”

‘Ik zou staatsondermijnend bezig zijn’

Hoe weet je dat?

“Ik werd 6 juni gebeld. Een gebiedsmanager van stadsdeel Nieuw-West zei op zware toon: ‘u moet naar het Tuinstadhuis komen voor een gesprek’. Niet over de buurt, hoe het beter kan, maar over mijn gedrag. Samen met de teamleider Veiligheid, die als oud-politieagent is opgeleid om mensen te verhoren, wilde de gebiedsmanager me uitleggen welke impact mijn meldingen hebben op hun organisatie. Ze hebben het idee dat ik overheid- en staatsondermijnend bezig ben.”

Da’s schrikken.

“Ik maakte in eerste instantie nog een grapje en zei dat we gelukkig niet in Rusland wonen en ik niet uit het raam zou vallen. Een knipoog naar mijn afkomst. Hij zei dat hij dat geen leuke opmerking vond. Ik heb toen gevraagd of hij zijn verzoek op de mail kon zetten. Ik was op mijn werk en wilde het rustig tot me laten doordringen.”

Wat vind je hiervan?

“Ik vind de kwalificatie ondermijnend heel erg. Ik heb een verleden als straatschoffie, maar dat ligt ver achter mij. Ik ben vanwege mijn werk gescreend door de AIVD en goed bevonden. En dan zegt een ambtenaar dat ik staatsondermijnend bezig ben, terwijl ik heel netjes kleur binnen de lijnen van de wet. Alleen, ja, ik meld wel iets als het niet goed gaat.”

Hoe ging het gesprek?

“Ik wil eerst mijn dossier inzien en heb het opgevraagd. De betreffende ambtenaar wilde het niet met me delen, maar volgens de privacywet (AVG) heb je daar recht op. Dat weet ik, omdat het mijn werk is.”

… en fijne Kerstdagen

Wat stond erin?

“Een melding over plantenbakken, over kogelgaten, over een datalek vanuit de gemeente, met nog daarbij de opmerking: ‘wat vervelend voor jullie en fijne kerstdagen’. Ook de momenten dat ik iets heb ingesproken bij de stadsdeelcommissie, iets dat veel mensen doen, stonden daarin. Gewoon de dingen van een actieve, nette participerende bewoner.”

Dus ze kunnen er niet veel mee?

“Hoe dan ook mag dit niet. Je mag niet als ambtenaar zo maar een dossier aanleggen van een burger op grond van wat hier aan de hand is. En ook: ik heb niets te verbergen.”

Ga je nog op gesprek?

“Ik vind het allemaal intimiderend en weiger een gesprek. Ik wil eerst weten wat er nog meer is en heb een aanvraag ingediend. Ook heb ik een melding gedaan bij Bureau Integriteit van de gemeente Amsterdam. Daar kun je naartoe als je vindt dat een ambtenaar niet integer handelt.”

Hoe had het anders gemoeten?

“Gewoon een belletje met: er is veel aan de hand in het stadsdeel, fijn dat je meldingen maakt, laten we eens koffiedrinken. Als je als gemeente een bewoner uitnodigt dan wel graag met de intentie om over en weer te praten over wat we van elkaar kunnen leren.”

‘Ik kom uit zo’n kwetsbaar gezin’

Waarom stop je zoveel tijd in je buurt?

“Zeventig procent van mijn buurt is aangemerkt als sociaal-economisch kwetsbaar. Ik kom uit zo’n gezin en weet dat je dan moet overleven en niet de ruimte hebt om op te komen voor jezelf. Ik heb dat privilege nu wel en dat motiveert me om de wijk de kwaliteit te geven die ze verdient. Dat kost me gemiddeld tien uur per week, maar ik vind het meestal erg leuk. Het maakt de sociale cohesie sterker en je buurt fijner. Maar dan krijg je wel soms een aanvaring met iemand van de gemeente die niet van commentaar gediend is.”

Waarom besloot je je verhaal te doen bij de stadsdeelcommissie?

“Ik heb door de hele stad van veel mensen die ook actief zijn naar hun ervaringen gevraagd. Enkelen hebben ook zo’n gesprek gehad. Dat dit gebeurt weten dagelijks bestuurders niet per se. Dat wilde ik aankaarten. Ook omdat niemand anders dat durft. Ik vond het ook best spannend vorige week dinsdagavond. En ook niet leuk, want het was heel persoonlijk. Ik spreek liever in over het verbeteren van de buurt.”

Hoe reageerde het dagelijks bestuur?

“Ik denk dat ze overrompeld waren. Ik begrijp dat stadsdeelvoorzitter Lotte Terwel terughoudend moest zijn. Ze moet wel voor haar ambtenaren staan, dus een spontane uitspraak was niet handig geweest. Ze heeft toegezegd het uit te zoeken. Dat wacht ik nu af.”

Wat wil je?

“Excuses van het stadsdeel en dat men publiekelijk openheid van zaken geeft over contactintensieve bewoners, zoals ze dat noemen. En ook vertellen wat de regels zijn. Behandelen ze alle actieve bewoners zo? En hoe bestempelen ze iemand als wel bevallig of niet bevallig?”

‘Waarom zou je nog melden als dit kan gebeuren?’

Durven mensen nog te melden?

“Ik hoor dat mensen terughoudend worden. Waarom zou je kogelgaten melden of dat je buurman in wiet handelt als je weet dat je in een dossier kunt belanden? Dit is zo totalitair. Het is een smet ook op je cv. Terwijl ik zoveel goede dingen doe voor anderen, blijft het stempel notoire melder vooral aan je kleven. Als kleinzoon van een overlever van de Sovjet-Unie pik ik dit niet. Als ik zo’n vreselijke man zou zijn die het stadsdeel terroriseert, dan is daar gewoon strafrechtelijk iets mee te doen. Als ik een gebiedsmakelaar uitscheld of iets aandoe, kunnen ze me oppakken. Als ik te veel meldingen maak, kunnen ze die gewoon wegflikkeren. Nu gaan ze dit soort gekke dingen doen.”

Reactie stadsdeel

Een woordvoerder van stadsdeel Nieuw-West reageert op dit artikel: “Omwille van privacy reageren we niet inhoudelijk op specifieke casussen. Kritiek op het handelen van de gemeente hoort bij een open en democratische stad. Daar maken we bijvoorbeeld door middel van klachtenprocedures ruimte voor. Ook kunnen bewoners terecht bij de Ombudsman Metropool Amsterdam, als hun klacht niet naar tevredenheid is behandeld. Tegelijkertijd is de ruimte om kritiek te uiten en de capaciteit van de ambtelijke organisatie niet onbegrensd en hebben we als werkgever een verantwoordelijkheid voor de werkomgeving van onze medewerkers.”