De Memorabele Mokumse Mikmak: luchtige én leerzame reis door 750 jaar stadsgeschiedenis

De Memorabele Mokumse Mikmak

In één klap was de stad vier keer zo groot. Het is 1 januari 1921 op de eerste bladzijde van Brandeis’ levenswerk, zoals de geboren Amsterdamse het zelf omschrijft. “Ik schrijf al bijna dertig jaar over de stad en heb in bijna alle delen van Amsterdam gewoond. Dat mag wel eens gebundeld worden, dacht ik.” Maar wel anders dan in andere boeken. Luchtig, leerzaam, ludiek, en afgewisseld met puzzels, fraaie foto’s, quizjes, typische Amsterdamse uitspraken en een beslisboom om te kijken of je veel weet over de stad. Want, hoe kom je bijvoorbeeld het snelst in het Concertgebouw? 

Blauwe Gerrit

De lezer krijgt het van 1 januari tot en met 31 december in behapbare stukjes aangereikt. Dag na dag, maand na maand. Maar niet jaar na jaar. De jaartallen gaan van 1917 (de opening van het Vliegenbos) naar 1844 (toen Anna Reijnvaan werd geboren) naar het hekje van Youp van ’t Hek in 2022 en weer terug naar 1838, als op 1 mei Artis de deuren opent. Over die deuren schrijft Brandeis overigens niet. “Dat is al vaak genoeg beschreven en kun je googlen.” Wel schrijft ze over de ontvoering van Blauwe Gerrit, met erbij een lekkere Amsterdamse uitspraak over de dierentuin: “As je so doorgaat, breng ik je naar Artis. Ken je bij de apies op de rotsen sitte!” 

Annie, Harry en Simon

Noem een willekeurige datum en blader, beveelt Brandeis aan. Gaan we doen: doe maar 4 april. ‘Gesteggel over de datum en veel gehotemetoot’ is de titel van het verhaal uit 1609. En op 4 april 1973 lezen we over Pieter die er beter vanaf komt dan Annie, Harry en Simon. En zo zwiert de lezer tussen de jaartallen 1254 (de geboorte van Floris V) en 2025 (750 jaar Amsterdam, natuurlijk). We lezen over de storm op 25 januari 1990, over de media-aandacht rond de geboorte van de 750.000ste Amsterdammer in 1930 en over de in 1809 geboren Jan Pieter Heije. Hoe het borduurwerk boven zijn kinderbedje Wim Kerkhove ertoe bracht om poppenspeler op de Dam te worden. En dat Freddie Heineken na de vraag van de straatnamencommissie per fax vanuit Frankrijk liet weten: Ga je gang maar met Marie! 

Waterkanon 

Bang iets te zijn vergeten, is de schrijver niet. “Ik ben geboren op de Wallen, ging bij het Leidseplein naar school, ik adem deze stad.” Maar ook bracht ze veel tijd door in archieven, las ze stapels boeken en sprak ze vele Amsterdammers. De uiteindelijk keuze voor de onderwerpen is aan haar. “De leukste en mooiste verhalen halen de boekenreeks. Zoals de dag dat Max Tailleur met zijn Geinlijn begon. De verzekeraar in Groningen met hetzelfde nummer, maar een ander kengetal, werd platgebeld. Of hoe de bol van Atlas, boven op het Paleis op de Dam, er eigenlijk uit had moeten zien als het aan beeldhouwer Artus Quellinus had gelegen. Nog een aparte: hoe het feestje van de 100-jarige Bijenkorf in 1970 totaal uit de hand liep. Er moest een waterkanon aan te pas komen. Sneu is wel dat het feest met 150 jaar ook de mist in ging. Toen door corona.” 

De jarige stad 

Ook een terugblik op dat vorige feest in 1975 komt geregeld langs in de boeken. “Ook toen vierden we dat een jaar lang. Veel is nu anders, alleen al door de technische mogelijkheden, maar veel is ook hetzelfde. Zo werd er in 1975 ook door meerdere stellen getrouwd tijdens het grote feest in juni, toen in de RAI. En was er een speciale munt, werd er gemopperd (moest dat nou zo’n feest terwijl de woningnood zo hoog is?) en feestgevierd. Ik was toen drie en herinner me alleen iets met een grote boot. Dat was Sail. Het boekje De jarige stad dat ik kreeg, heb ik altijd bewaard. Ik vind het geweldig er nu helemaal bij te zijn! En te kunnen bijdragen aan mijn jarige stad, die ik als cadeau een vierdelige reeks met memorabele momenten geef!” Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De cover van de Memorabele momenten

Meer informatie

De Memorabele Mokumse Mikmak is voor €19,95 te koop bij de boekhandel of via www.mokumsemikmak.nl. Deel 3 en deel 4 volgen vanaf najaar 2025. 

Doe mee aan de Ken je Mokum Quiz en maak kans op deel 1 of 2! Uitgeverij Leessst verloot 5 boeken onder inzenders met het juiste antwoord. Stuur je antwoord voor 1 juli 2025 aan info@leessst.com. Zet daarbij je naam en adres, en welk deel je wilt ontvangen.

Magazine Amsterdam 750

Benieuwd naar de rijke geschiedenis en de bruisende verhalen van de stad? Ontdek het speciale magazine Amsterdam 750 jaar van Rodi voor meer unieke verhalen, historische feiten en prachtige beelden die het verleden en heden van Amsterdam tot leven brengen. Het magazine is te verkrijgen via afhaalpunten of online te lezen.