Pruttelen, prevelen en een pittig gevecht

Shirley Brandeis

We noteren: de pitbull onder de vogels

We herinneren het ons allebei nog goed. De strijd tegen de weg door het Rembrandtpark in 2004 en 2005. Er zou een autoweg door het park komen om nieuwbouwwijk Andreas Ensemble, op de plek van het gesloopte Andreas Ziekenhuis, goed te kunnen ontsluiten. Veel bomen werden omgezaagd voor de bouw, maar de weg door het park (een plan dat was weggemoffeld maar dankzij een groep alerte bewoners werd ontdekt) kwam er uiteindelijk niet. De macht van de burgers, mijmert de Westerpost samen met Teun van Dijk twintig jaar later op een weelderig groene plek waar bijna een autoweg was geweest. “We streden met hart en ziel voor het behoud van dit deel van het park. Elke keer als ik hier ben, voelt het goed. Alle energie was dus niet voor niets.” En dan opeens: “Kijk, daar gaat de koolmees.” 

Pruttelen en prevelen

Daarvoor zijn we in het park deze zondagochtend. Op een enkele hardloper, hondenuitlater en vader met kinderwagen na zijn we op dit tijdstip alleen. Maar wat horen we veel. Het lijkt wel drukker dan overdag met al dat gekwetter dat de Westerpost normaal gesproken, jakkerend door het park van a naar b, niet hoort. Beter gezegd: niet waarneemt. Het bescheiden geluid van de tjiftjaf. Het pruttelen van het roodborstje. Het prevelen van de merel. Teun van Dijk heeft zo zijn vogelgeluidenjargon. En kennis. “De merel vinden we nu heel normaal in het stadsbeeld. Maar voor het jaar 1900 was er geen merel te zien. Het waren toen nog echte bosvogels. Langzaamaan zijn ze vertrouwd geraakt met mensen en zich in de bebouwde kom gaan vestigen.” 

Zonder kijker

“Mijn opa gaf me mijn allereerste vogelgids,” vertelt de gepensioneerde leraar van de Admiraal de Ruyterschool. “Ik woonde tot mijn vijfde in de Watergraafsmeer. Daar bracht hij me al wandelend op het platteland rondom Amsterdam de liefde voor natuur bij.” Het leidde tot de oprichting van vogelclub De Zwaan in Slotermeer, waar jonge Teun zijn jeugd doorbracht, en veel rondzwerven in het Sloterpark, in de jaren vijftig nog een wildernis. Nog zonder kijker; die kreeg hij op zijn veertiende verjaardag. Tijdens zijn levensverhaal, als jeugdige vogelliefhebber, ziet de Westerpost een duif. We voelen ons goed bijdragen aan de vogeltelling deze ochtend. Maar helaas. “Dat is een verwilderde postduif. Die telt niet mee,” zegt Van Dijk, die zijn tellingen doorgeeft aan Sovon, de Samenwerkende Organisaties Vogelonderzoek Nederland. 

Best agressief

Dat kijken zonder kijker kan Teun van Dijk nog steeds. Waar de Westerpost dacht deze ochtend continu door een verrekijker te turen, kijkt de vogelkenner meer met zijn blote oog en gebruikt vooral zijn oren. “Luister… dit lijkt een merel, maar dan in de versnelling. Dan is het een zwartkop, een vogeltje met een zwart petje. Bij het vrouwtje is dat petje kastanjebruin van kleur.” De Westerpost herkent een ekster en vindt dat al heel wat. En de nijlgans. Van Dijk is op een grappige manier niet onder de indruk. “Die is makkelijk te herkennen.” We kennen toch echt wel meer. De meerkoet, het waterhoentje… En laten we die nu net treffen op het water. Vechtend! “De meeste vogels zijn alleen agressief tegen soortgenoten. De meerkoet pikt ook op andere soorten in, behalve de nijlgans, daar durven ze niet tegenop. Wat je hier ziet is niet bijzonder. De meerkoet is best agressief.” We noteren: de pitbull onder de vogels. 

Da’s echt leuk!

Al veert ie bij elke vogel die hij op deze ochtend een eerste keer spot even enthousiast op, Teun van Dijk heeft uiteraard een favoriet: de gierzwaluw. En een lesje: “Die slaapt in de lucht, terwijl hij in grote cirkels rondvliegt. De vrouwtjes vliegen alleen niet als ze broeden en jongen hebben.” Een trillend geluid duidt op de staartmees, van wie de staart net zo lang als zijn lijf is. Het enthousiasme bij de oud-leraar, die zijn klaslokaal als groene oase had ingericht, is weer groot. “Da’s echt leuk! Er is maar een hele kleine populatie in het park. Het gaat landelijk helaas droevig slecht met ze. Elk jaar tel je er minder. We weten niet hoe dat komt.”

Snack enkele reis

Complimenten zijn er voor het onderhoud van het Rembrandtpark. “De ecologische verbinding is goed op orde. Er hangen nestkastjes, plaatsing van boomstammen verleidt dieren het park in te gaan, houtrillen bieden een goede schuilplaats en paddenpoelen zorgen voor nog meer biologische diversiteit. “We hebben regelmatig prettig overleg met de beheerders. Het park wordt steeds natuurvriendelijker.” Er vliegt een vink langs, een pimpelmees en even later een houtduif. Die laatste doet “roekoekoe-koe-koe” vertelt Van Dijk. “Als je roeroeroe hoort, is het een holenduif.” De krakeend schrikt niet van onze plotselinge aanwezigheid. “Vroeger waren ze schuw, omdat er op ze werd gejaagd.” Hij vertelt dat de krakeend het beter doet dan de wilde eend, die eerder broedt. De jongen vallen in de dan nog niet zeer weelderige natuur eerder ten prooi aan de meeuwen. “Die pakken een jong als een snack enkele reis mee,” legt Van Dijk beeldend uit. Na drie uur vogel spotten is de Westerpost uitgeteld. Teun van Dijk nog lang niet. Hij gaat nog meer spotten, per soort tellen en hoopt nog een karekiet te zien. Met een blik op ogenschijnlijk oneindig: “Ik heb het idee dat dit een heel slecht kleine-karekieten-jaar is. Ik weet niet waarom. Ik vrees dat er tijdens de trek iets niet goed is gegaan. Als ik er een spot, laat ik het je weten!”