Geheugen van West jubileert met historische audioroute

Shirley Brandeis 

Een virtuele ontmoetingsplek vol verhalen moest de website www.geheugenvanwest.nl worden. Met verhalen over de buurt; vooral over toen, en een beetje over nu. Een plek waar je herkenning vindt, of zelfs je vroegere buurmeisje. Cultureel kapitaal kun je het noemen. Smullen is het voor toekomstige historici. Twintig jaar na het allereerste verhaal staan er om en nabij 2500 verhalen op het Geheugen van West. 

Soep en fietstocht 

Eenentwintig jaar later kwamen op een uitermate zonnige zaterdag in september vroegere en huidige Geheugen-bijdragers naar stichting De Brug aan de Aalbersestraat, waar de mensen van de website sinds het begin onderdak hebben. Er stond soep en brood klaar, maar niet voordat we eerst op de fiets een flink rondje Nieuw-West hadden gereden. 

De website is geworden wat het stadsdeel toen voor ogen had

Niet zomaar een rondje; maar een rondje met verhalen. Goed bedacht bij een verhalenwebsite, die al eenentwintig jaar bestaat. Maar waarom doen we dat eigenlijk bij een niet afgerond getal? Staphorsius: “Tja, we zijn in 2004 begonnen, maar pas in 2006 een stichting geworden en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. We zijn er maar tussenin gaan zitten, en dan kom je op 2025 uit. Ook het jaar dat Amsterdam haar verjaardag viert. Leuk toch!”

Juriaan, Anton en Cor

Staphorsius stond voorafgaand aan de fietstocht, door historicus Jan van der Maas geleid, stil bij de mensen van het eerste uur. Zoals Anton Ederveen, de toenmalig dagelijks bestuurder van het stadsdeel die groen licht gaf voor het websiteplannetje op papier. Zoals de vorig jaar overleden Cor van Drongelen, voorganger van Staphorsius bij De Brug en groot ondersteuner van het Geheugen. En vooral zoals Juriaan Otto, die indertijd alles opzette, de Westerpost erbij betrok en talloze anderen enthousiast maakte. “De website is geworden wat het stadsdeel toen voor ogen had: een plek waar bewoners van toen en nu elkaar kunnen ontmoeten, hun verhalen kunnen vertellen en zo samen een goed bewaard document voor de toekomst maken.” 

Voor 1921 

Voor het Amsterdamse jubileumjaar werd een speciale audio-fietstocht georganiseerd. Het wiel opnieuw uitvinden was niet nodig. De werkgroep Historie Sloten-Oud Osdorp had in 2021 een boekje met een fietsroute uitgegeven: langs de vroegere gemeentegrens van het dorp Sloten, vóór de annexatie door Amsterdam in 1921. “Ik heb in het boekje van Tamar Frankfurther en mij destijds bewust de omweg via de Banpaal aan de Spaarndammerdijk weggelaten,” vertelt samensteller Erik Swierstra. “De fietstocht was al lang genoeg, en ons gidsje wil vooral laten zien wat er in de huidige stad nog zichtbaar is uit de tijd vóór 1921.” De nieuwe route van Het Geheugen van West vormt volgens hem een waardevolle aanvulling. Staphorsius werkte hiervoor samen met Geheugen-auteur Ruud van Koert, historicus Jan van der Maas, vormgever Elbrich Steegstra en webmaster Jan van Zijp. Tijdens het jubileumfeestje ontvingen Swierstra en mede-auteur Tamar Frankfurther een bloemetje als dank voor hun eerdere werk.

 Leuk detail: de schrijvers van de verhalen zijn in veel gevallen ook de verteller

Pionieren in modder 

Staphorsius: “Sloten liep tot het eiland Ruigoord, tegenover de Banpaal die Rembrandt ooit schilderde. Ik miste een stuk van de oorspronkelijke gemeentegrens en heb erop aangedrongen om het met ‘ons stuk’ Sloten aan te vullen. Zo gaan wij bij de Molen 1200 Roe aan de Haarlemmerweg een andere kant op dan in de bestaande route. Dan kom je onder andere in het Eendrachtspark, waar je via de izi.Travel-app op je telefoon kunt luisteren naar het verhaal van Sonja Mak die in de jaren negentig in de toen gloednieuwe Eendrachtsbuurt kwam wonen. “In die tijd waren er nog geen wegen. Het was pionieren in de modder,” vertelt ze.

Tekst loopt onder de foto door.

De fietstocht langs verhalen op een zonnige septemberzaterdag. (Foto: Brandeisfotografie)

En bij de speeltuin aan de Australiëhavenweg, waar Jan Wiebenga vertelt over de autoloze zondag van 2009 die hem met vrouw en kleinkinderen naar De Bretten leidde. En rij je via de eerdergenoemde Banpaal langs zijkanaal F door tot aan de Osdorperweg en Lutkemeerweg, waar we Ruud van Koert horen vertellen hoe hij in de jaren zeventig als stadse stagiair lesgaf aan een klas vol boerenkinderen in blauwe overalls en met groene kaplaarzen. Leuk detail: de schrijvers van de verhalen zijn in veel gevallen ook de verteller, opgenomen met medewerking van het Amsterdam Museum.

Download nu

Ook het rondje fietsen? Of een stukje ervan? Download de app izi.Travel en zoek naar ‘Een Rondje Sloten’. Hier vind je de route, de stopmomenten, uitleg in tekst en beeld over de locaties en via de audio op verschillende punten een bijbehorend verhaal van Het Geheugen van West. 

De hele route is 35 kilometer lang en je kunt op elk punt op de route starten. Lukt dit niet en wil je toch meegenieten, surf dan vanaf huis naar www.izi.travel, klik op luister en zoek op ‘Een Rondje Sloten’.