Schimmel, scheuren en sommaties: Botterskerkbuurtbewoners eisen echte aanpak van Stadgenoot

Dinsdag 8 september kwamen ze in groten getale naar de vergadering van de stadsdeelcommissie. Hier schoof ook Anne Wilbers aan, bestuursvoorzitter van Stadgenoot, de corporatie die al eerder in de Rousseaubuurt in Slotermeer een draai moest maken nadat bewoners van zich afbeten. In Osdorp hopen ze op eenzelfde draai, maar wel met een snelle en gedegen aanpak.

Tegenspraak wordt de kop ingedrukt

Intimiderende waarschuwingen

Dat er iets moet gebeuren, ontkent niemand, ook Stadgenoot niet. Waar het nu om gaat, is de manier waarop en de naam waaronder. De corporatie noemt het onderhoud ‘werkzaamheden in bewoonde staat’ en duidelijk niet ‘renovatie’. Het niet toekennen van deze laatste term maakt het verschil, omdat renovatie bewoners meer stem en dus invloed zou geven op de plannen voor hun woningen. Nu moeten ze wel meewerken en hebben ze weinig te zeggen. “Wie daar terecht vraagtekens bij zet of niet direct meewerkt, wordt geconfronteerd met intimiderende waarschuwingen, sommaties en het vooruitzicht van juridische procedures,” zo luidt de tekst in het ongevraagde advies dat D66 in de stadsdeelcommissie in heeft gebracht. “Tegenspraak dreigt niet te worden gehoord, maar de kop te worden ingedrukt.”

Een schijthuis met een tent

En dat bij een lijst van gebreken die niet mals is. Stank uit ventilatiekanalen, verouderde verwarmingsinstallaties en waterplassen in huis na regenbuien zijn nog maar een kleine greep eruit. Bewoners willen dan ook graag dat hun woningen worden aangepakt; alleen maken ze zich zorgen over de huidige aanpak, waarbij ze tijdens de werkzaamheden in hun woning blijven. “Je wordt geacht in een bouwput te leven,” aldus een bewoner dinsdagavond tot stadsdeelcommissie en dagelijks bestuur. “Je krijgt een bio-wc, die je door je huis moet verplaatsen om te kunnen poepen. Je gordijnen moeten weg, je moet ruimte maken voor de bouwvakkers. Waar moet je douchen, je omkleden? Waar moeten je kinderen rustig hun huiswerk maken?” Een drama, een gekkenhuis, zo omschrijft hij het geschetste scenario in de piepkleine woningen gedurende tien werkdagen, zoals is berekend, al zou het weken kunnen uitlopen; eventueel ook na vier uur ’s middags en in de weekenden. Er zal een rustruimte door Stadgenoot in de buurt worden neergezet voor wie even rust nodig heeft, maar dat wordt door de bewoners omschreven als een schijthuis met een tent op het grasveld.

In Slotermeer stemde driekwart tegen

Gebroken been

Ook zijn er zorgen over een persoonlijke aanpak voor kwetsbare bewoners en over wat er zal worden aangepakt. De afgelopen jaren is er immers al veel onderhoud gepleegd – onder andere onderhoud aan het balkon, isolatie van de zijmuren en het vervangen van de cv-ketel. Pleisters plakken, zo wordt er gezegd. Een woordkeuze die ook in andere buurten van Nieuw-West waar gerenoveerd wordt viel. Dat viel verkeerd bij bestuursvoorzitter Anne Wilbers van Stadgenoot, die duidelijk geëmotioneerd dinsdagavond vertelde hoe de woonsituatie van de bewoners haar aan het hart gaat. Maar ook dat de opmerking van bewoners in de Bergsonblokken in Slotermeer, die vorig jaar in Het Parool aangaven dat de renovatie was als ‘een pleister plakken op een gebroken been’, een onterechte weergave van de plannen is. Plannen die daar, in de Rousseaubuurt in Slotermeer, nu stilliggen. Omdat 81 procent van de bewoners tegen de aanpak die ze “dweilen met de kraan open” noemden stemde. Op een steenworp afstand stemde driekwart van de bewoners van de Leibnizblok en Van Leeuwen Tweeling tegen de verbeterwerkzaamheden. Niet dat ze tegen verbetering zijn, maar vóór een meer effectieve aanpak, aangezien niet voldoende duidelijk is of de voorgestelde werkzaamheden de problemen duurzaam oplossen.

Stoppen en opnieuw naar het geheel kijken, dat willen ze nu ook in de drie kilometer verderop gelegen Botteskerkbuurt in Osdorp. Maar daar is door de term renovatie ver uit de documenten te houden, geen inspraak mogelijk.

Anne Wilbers (Stadgenoot): ‘Het huidige systeem is verrot’

Bedelen

“Deze twee buurten zijn niet te vergelijken,” reageerde Wilbers tijdens de vergadering. Ze erkende dat Stadgenoot in Slotermeer te lang heeft vastgehouden aan het eigen voorstel. “We hadden eerder moeten inzien dat er onvoldoende draagvlak was. Daarvoor bieden we onze excuses aan.” En terug naar Osdorp: “In de Botteskerkbuurt zit er een spanningsveld tussen verwachtingen en mogelijkheden. Men zou renovatie willen, of slopen en nieuw bouwen, maar daar is nu absoluut geen geld voor. Dat is geen fijne boodschap, maar wel de meest eerlijke.” Ze zou het zelf ook wel willen, net zo’n grote opknapbeurt als in de Wildeman- en Blomwijckerbuurt in Osdorp. Of zoals in de Couperusbuurt in Slotermeer. Om maar aan te geven: “Stadgenoot is ongelofelijk hard bezig.” Het voelt voor de Botteskerkers als bedelen om een gedegen vernieuwd of zelfs geheel nieuw huis. Ze willen inspraak. Maar dat ziet Wilbers niet als oplossing. “Dan zal een meerderheid de plannen afkeuren en dan gebeurt er helemaal niets. Ik snap dat ze het net zo goed willen als we in andere buurten doen, maar dat kan financieel absoluut niet. We krijgen al drie jaar de begroting niet rond. Het plan dat er nu ligt, is het enige dat we kunnen bieden.” Ze vindt het zelf ook een rotantwoord. Ze hoopt dat vanuit Het Rijk een oplossing komt. “Het huidige systeem is verrot.”

‘De opgave is hier voor Stadgenoot te groot’

Dwang nodig

Ook de sommaties, die zullen worden ingezet als bewoners niet meewerken, vindt ze verschrikkelijk. “Maar als mensen een aannemer niet binnenlaten, kunnen we ook niet kijken waar maatwerk nodig is. Dan is er wel dwang nodig om mee te werken.” En nee, ze gaat geen garantie geven dat de schimmel na het onderhoud niet terug zal komen. “Schimmel kan door van alles komen. Wij kunnen het wel zo aanpakken dat het niet meer ontstaat door bouwkundige gebreken. Maar als je bijvoorbeeld niet goed ventileert, kun je ook schimmel krijgen in huis.” Ze baalt, trekt het zich aan en snapt dat bewoners er geen boodschap aan hebben, maar “de opgave in Nieuw-West is voor Stadgenoot gewoon veel te groot.”

Luchtwegproblemen

Daar heeft de voorzitter van de bewonerscommissie inderdaad geen boodschap aan. “We horen dat Stadgenoot ons begrijpt, maar dat kun je niet. Kom maar hier wonen, dan merk je pas hoe erg het is,” vertelde ze met foto’s van scheuren en schimmel in haar handen en de medische dossiers van verschillende bewoners die door de woonsituatie luchtwegproblemen hebben gekregen in gedachte. Volwaardige participatie, maatwerk en meer medemenselijkheid, in plaats van verdere escalatie met gerechtelijke procedures. Dat vraagt D66 nu in het ongevraagde advies, waar de stadsdeelcommissie dinsdag 22 september over zal stemmen. En ook: een onafhankelijke beoordeling en bemiddeling, nu Stadgenoot en bewoners er niet uit te komen. En bovenop dit alles: de opties renovatie en sloop/nieuwbouw weer op tafel leggen. “Dat laatste kunnen we niet waarmaken,” zei Wilbers herhaaldelijk.

Goed praten

Stadsdeelvoorzitter Terwel ging in op het verzoek om een kijkje te komen nemen in een woning en wil graag helpen de partijen goed met elkaar te laten praten. “Ik kan ook helpen vertalen, want de taal van een corporatie is niet altijd die van bewoners.” Ook wil ze kijken wat er nog meer voor en in de buurt gedaan kan worden. Maar: “we moeten inderdaad niet verwachtingen wekken die niet waargemaakt kunnen worden.”