Noord wil meer bomen behouden: ‘Schaduw is belangrijker dan ooit’

De afgelopen zomer maakte volgens Anke van Ravensteijn van Red Amsterdam Noord opnieuw duidelijk hoe belangrijk bomen in de stad zijn. “Er zijn bijvoorbeeld veel bomen in de Van der Pekbuurt gekapt, omdat het zogenaamd netjes is. Maar schaduw is belangrijker, dat heb je deze zomer gemerkt.”

Verkoeling

Bomen zorgen niet alleen voor een groenere omgeving, maar bieden ook schaduw en verkoeling tijdens warme periodes. Juist in een steeds verder verdichtende stad wordt die functie belangrijker. Toch worden bomen bij bouw- en herinrichtingsprojecten regelmatig gezien als obstakel dat moet wijken.

In Noord werden tussen februari 2022 en december 2024 maar liefst 1.634 aanvragen voor een kapvergunning ingediend. Slechts ongeveer drie tot vijf procent van de aanvragen werd geweigerd. Bomen die worden gekapt in het kader van grotere gebiedsontwikkelingen, zoals in Elzenhagen, vallen bovendien buiten deze telling. Daar zijn meer dan 2.600 bomen betrokken.

Ziek of gevaar

Niet iedere kap is te voorkomen. Wanneer een boom ziek is of een gevaar vormt, kan het noodzakelijk zijn om deze te verwijderen. Zo werden deze zomer iepen langs het Noordhollandsch Kanaal gekapt vanwege de iepenziekte. Bij een besmettelijke boomziekte is snel handelen belangrijk om te voorkomen dat andere bomen worden aangetast.

Maar volgens Red Amsterdam Noord zijn er ook situaties waarin behoud wel degelijk mogelijk is, als daar bij het ontwerp en de inrichting voldoende rekening mee wordt gehouden.

Toch blijven

Een voorbeeld daarvan is de ontwikkeling van de Klaprozenbuurt. Door kritische aandacht van de bomengroep van Red Amsterdam Noord werd opnieuw naar het ontwerp gekeken. De architect schoof uiteindelijk de gevel van een gebouw naar achteren. Daardoor kon een rij grote bomen behouden blijven.

Ook bij het BovenIJ ziekenhuis leidde protest van bewoners en artsen tot een aangepast plan. Daar stonden 84 platanen op de nominatie om te verdwijnen. De zorgen over het verlies van de bomen werden uiteindelijk aanleiding om opnieuw naar de herinrichting te kijken, waardoor de platanen konden blijven staan.

Tekst gaat onder de foto door.

Arts en ‘groene dokter’ Ad Bakx van het BovenIJ ziekenhuis benadrukte daarbij het belang van groen voor patiënten. Uitzicht op bomen en groen kan bijdragen aan een prettiger omgeving tijdens het herstel. “Het is goed voor het herstel van patiënten om op groen uit te kijken, daarom zijn wij zeer kritisch op bomenkap.”

Bomengroep

Het probleem zit volgens de bomengroep niet alleen in het aantal bomen dat wordt gekapt, maar ook in het moment waarop bewoners van plannen horen. Bij nieuwbouw en gebiedsontwikkeling worden bomen soms onderdeel van een plan voordat omwonenden goed zicht hebben op wat er precies gaat gebeuren.

Dat speelt bijvoorbeeld bij ontwikkelingen rond het Buikslotermeerplein. Als bewoners pas op de hoogte raken wanneer de kapvergunning al is verleend, wordt het een stuk moeilijker om nog invloed uit te oefenen.

Wie bomen in de eigen straat of buurt wil volgen, hoeft niet te wachten tot er hekken rond een boom staan. Kapvergunningen en aanvragen worden gepubliceerd in het Gemeenteblad. Op de website van Officiële Bekendmakingen kan worden gezocht op ‘omgevingsvergunning houtopstand Noord’.

‘Berichten over uw Buurt’

Het is ook mogelijk om een abonnement op een zoekopdracht in te stellen. Daarmee kan een melding worden ontvangen wanneer een nieuwe aanvraag wordt gepubliceerd. Via de website ‘Berichten over uw Buurt’ kunnen bovendien overheidsberichten rondom een zelfgekozen adres worden gevolgd.

Wanneer een vergunning is verleend, kunnen belanghebbenden bezwaar maken. Daarbij is het belangrijk om de publicatiedatum en de bezwaartermijn goed in de gaten te houden. In bepaalde gevallen kan daarnaast een voorlopige voorziening bij de rechtbank worden gevraagd om de kap tijdelijk tegen te houden. Een bezwaarprocedure schort een verleende vergunning namelijk niet automatisch op.

Red Amsterdam Noord ondersteunt bewoners die bezwaar willen maken tegen bomenkap. De organisatie heeft ervaring met bezwaarschriften en kan helpen bij het doorlopen van de procedure.

Bezwaar maken

Niet iedereen kan tegen iedere bomenkap bezwaar maken. Daarvoor moet sprake zijn van een rechtstreeks belang. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer iemand dicht bij de betreffende boom woont en de kap gevolgen heeft voor de eigen leefomgeving.

Volgens de informatie van Red Amsterdam Noord kan onder meer sprake zijn van een belang wanneer iemand binnen ongeveer 100 meter van de boom woont. Ook op grotere afstand kan dat het geval zijn als er vanuit de woning direct zicht op de boom bestaat. Verlies van schaduw, privacy, uitzicht of een duidelijke verandering van de leefomgeving kan eveneens een rol spelen.

Bij een bezwaar is het belangrijk om niet alleen aan te geven dat een boom mooi of belangrijk is, maar ook om het eigen belang en de gevolgen van de kap concreet te beschrijven. Daarnaast kunnen de onderliggende stukken bij de vergunning aanwijzingen geven over de procedure en de gemaakte belangenafweging.

Bomenkaart

Amsterdam beschikt ook over een digitale bomenkaart. Daarop zijn geregistreerde bomen terug te vinden met informatie over onder meer de boomsoort, geschiedenis en inspecties. Ook is te zien of een boom is gekapt; de aanduiding ‘stobbe’ verwijst naar een boom die inmiddels is verwijderd.

De bomenkaart is echter niet altijd volledig actueel. Voor actuele informatie over een voorgenomen kap zijn de officiële vergunningpublicaties daarom belangrijker.

Volgens Red Amsterdam Noord is vooral vroegtijdige betrokkenheid van bewoners van belang. Zodra een aanvraag wordt gepubliceerd, is er nog een mogelijkheid om de plannen te bekijken en eventueel actie te ondernemen. Wie pas reageert wanneer de zaag al klaarstaat, is meestal te laat.

Nieuwe ontwikkelingen

De voorbeelden uit de Klaprozenbuurt en bij het BovenIJ ziekenhuis laten volgens de organisatie zien dat behoud soms mogelijk is door plannen aan te passen. Dat vraagt wel om een andere manier van kijken naar bomen bij nieuwe ontwikkelingen.

Een boom is immers meer dan een stuk groen dat later eventueel opnieuw kan worden aangeplant. Een volwassen boom levert direct schaduw, draagt bij aan biodiversiteit en vormt een onderdeel van de bestaande leefomgeving. Een nieuw geplante boom heeft jaren nodig om dezelfde omvang en functies te bereiken.

24 Bomen

Voor Van Ravensteijn is de discussie daarom breder dan de vraag of één specifieke boom mag blijven staan. Het gaat om de manier waarop de stad met groen omgaat. “Er wordt een school gebouwd en daarom 24 bomen gekapt om de bouw te vergemakkelijken. Daar heeft de gemeente Amsterdam vergunning voor verleend. Voor de binnentuin heeft een woningcorporatie bij de provincie een vergunning aangevraagd en gekregen. Aan dat soort praktijken proberen we iets te doen.”

Met de snelle ontwikkeling van Amsterdam-Noord zal de discussie over bomen, groen en ruimte de komende jaren alleen maar belangrijker worden. De vraag is daarbij niet alleen hoeveel bomen er kunnen worden aangeplant, maar ook hoeveel bestaande bomen behouden kunnen blijven.

Bomenkap in Noord volgen: zo werkt het

Op Officiële Bekendmakingen worden aanvragen en besluiten gepubliceerd. Zoek bijvoorbeeld op ‘omgevingsvergunning houtopstand Noord’. Door een account aan te maken kan een abonnement op een zoekopdracht worden ingesteld.

Berichten over de eigen buurt
Via Berichten over uw Buurt kunnen meldingen rond een zelfgekozen adres worden gevolgd. Daarbij kan een straal worden ingesteld en kan bijvoorbeeld worden gezocht op ‘kap’.

Amsterdamse bomenkaart
De bomenkaart van Amsterdam staat op Bomen Amsterdam. Per geregistreerde boom zijn verschillende gegevens te vinden.

Hulp bij bezwaar
Red Amsterdam Noord heeft informatie over bomenkap en bezwaarprocedures op de bomenpagina van Red Amsterdam Noord. Voor hulp bij een bezwaar kan contact worden opgenomen via stadsnatuur@redamsterdamnoord.nl.

Let op: bezwaar maken betekent niet automatisch dat een boom niet wordt gekapt. Wanneer de kap op korte termijn dreigt, kan naast bezwaar ook een voorlopige voorziening nodig zijn.