Stapelende problemen tijdens Stadsgesprek Noord met burgemeester

Door Hans Straeter

Dat lukte ruimschoots; precies om 15.00 uur wandelde de burgemeester naar binnen en werd samen met de bewoners door de gespreksleider welkom geheten. De zoektocht naar een veilige en prettige buurt kon beginnen. Dat dat in Noord niet altijd eenvoudig is, werd al bij de introductie benadrukt; er zijn veel problemen, kinderen die in armoede opgroeien, veel oude woningen, enz. De opzet was duidelijk; er konden vragen gesteld worden aan de burgemeester. Die vragen kwamen er nadat buurtwerker Merel Dym de locatie De Bol, die iets meer dan een jaar open is, in het zonnetje had gezet. Het is een kleurrijk buurthuis in zelfbeheer geworden. Tal van groepen hebben er een thuis gevonden. 

Verschillen tussen oude en nieuwe Noorderlingen 

Ook de burgemeester had nog wat te zeggen voordat het vragenvuur van start ging; ze toonde zich blij met de opkomst en schetste de twee beelden die ze van Noord heeft. “Aan de ene kant heb je het Noord dat groen is, mooi, uitloopt in het land en eigenzinnig is doordat het afgescheiden is door het water. Aan de andere kant het Noord waar armoede is en zorgen zijn over de toekomst. Het lijkt ook of het schrijnender wordt nu er ook andere bevolking binnenkomt. De verschillen tussen de oude Noorderlingen en nieuwe Noorderlingen kunnen groot zijn”. Daarom benadrukt Femke Halsema: “Wat zijn jullie zorgen? Wat moeten we weten in de Stopera?”.  

Ze temperde daarbij een beetje de verwachtingen: “We kunnen niet alles waarmaken, maar alle beloftes worden vanmiddag opgeschreven en we proberen ze na te komen”. 

Marja Volkering uit Tuttifruttidorp wilde nog even weten of alle buurten wel vertegenwoordigd waren. Die vraag werd geparkeerd; de bijeenkomst zou het moeten uitwijzen. Iedereen werd verzocht zijn of haar naam en buurt te noemen. Als eerste kwam een bewoner uit de Vogelbuurt aan het woord. Ze meldde dat de buurt overspoeld wordt door drugsoverlast. Drugs worden door dealers met auto’s bezorgd. De overlast is zodanig dat het voor bewoners moeilijk is om nog te slapen in de omgeving van het Koekoeksplein. Daarom zou al op scholen geacteerd moeten worden. Signalen zouden daar vroegtijdig moeten worden opgepakt om actie te ondernemen. De vraag was ook waarom de Vogelbuurt geen financiële ondersteuning kreeg.  

Budget uit de Regio Deal 

Stadsdeelvoorzitter Brahim Abid (PvdA) reageerde hierop met een uitleg over enkele ‘Regio Deals’ waarbij omvangrijke budgetten over buurten en steden worden verspreid. Zo krijgen Amsterdam-Noord en Zaanstad samen 20 miljoen euro om de leefbaarheid te verbeteren. Het is een groot bedrag, maar het wordt door meerdere wijken gedeeld. De burgemeester haakt in op de vragen uit Vogeldorp door te stellen dat Noord last heeft van een schaarste aan politie. De gemeente krijgt nu 80 agenten erbij. Een groter deel daarvan zal naar Noord gaan. Hoeveel dat er precies zijn werd niet genoemd. 

Femke Halsema belooft de overlast in de Vogelbuurt te gaan bespreken. Daarbij merkt ze op dat overlast zich van de ene naar de andere buurt beweegt. Er zijn allerlei incidenten waaronder steekpartijen. “Vaak zijn daar mensen bij betrokken met grote psychische problemen. Vanwege de bezuinigingen op de GGZ zal er ook druk in Den Haag moeten worden uitgeoefend. Deze problemen doen zich als eerste voor in wijken die het toch al moeilijk hebben”. 

Mensen met psychische problemen 

Een bewoner uit de Van der Pekbuurt merkt op dat deze mensen niet verdeeld worden over plaatsen zoals Wassenaar. De burgemeester reageert door te stellen dat mensen met psychische problemen aangewezen zijn op sociale woningbouw. Aan kwetsbare groepen moet voorrang worden gegeven. Dat geeft een opeenstapeling van problemen. Minister Hugo de Jonge (CDA) krijgt daarbij een compliment. Om de concentratie in de grote steden tegen te gaan, wil de minister dat voortaan alle gemeenten een deel sociale woningbouw realiseren.  

Een andere bewoner uit de Van der Pekbuurt neemt het stokje over. Ze heeft een crackverslaafde huurder boven zich wonen. Ze wil haar leven opbouwen, maar woont nu noodgedwongen elders. De bewoner maakt duidelijk dat de politie het niet meer aan kan en geen aangiftes wil noteren. Een buurman valt haar bij en meldt in augustus een brief hierover naar de burgemeester gestuurd te hebben namens tien huishoudens, maar geen reactie te hebben ontvangen. Het wachten is nu op de rechtbank. De verslaafde krijgt hulpverleners die haar helpen met o.a. het beheren van haar financiën. De omwonenden krijgen geen hulp. Nadat de bewoner een camera ophing, werden er in tien dagen tijd meer dan vijftig bezoekjes van drugsdealers geregistreerd.  

De burgemeester reageert spontaan dat deze overlast toch echt aangiftewaardig is, waarop een aanwezige agent meldt weinig op deze specifieke situatie te kunnen zeggen en dat er natuurlijk een verschil bestaat tussen de gronden waarop meldingen gedaan kunnen worden en aangiftes. Femke Halsema meent echter dat bij drugsdealen wel degelijk kan worden ingegrepen. Ze vraagt de bewoner om contactgegevens en belooft er met medewerkers wat aan te gaan doen. 

Overlast 

Dan komen Marja Volkering en Ruud Post aan het woord. Marja vertelt over de lange periode van overlast die zij ervaren heeft. Nadat ze er diverse keren meldingen over gemaakt had, werd ze geblokkeerd als ze weer een mail probeerde te sturen. Ruud Post benoemt de overlast op en rondom het Gembo-terrein. Overlast die steeds wordt afgedaan met: “Het is maar een bedrijventerrein”. Daarom is er geen capaciteit voor handhaving en politie. Er is overlast van ‘hangjongeren’ en van een hondenuitlaatservice. Ruud Post heeft nadere vragen over de status van het terrein en is zo verstandig om ze in de vorm van een brief aan de burgemeester te overhandigen. Femke Halsema laat weten dat ze de hot spots waar sprake is van overlast in kaart laat brengen. Ze wil de handhaving beter aanpakken. Dat kan effectiever en meer gericht. 

Een andere bewoner heeft ook overlast door bovenburen, heeft een urgentiebewijs gekregen, maar het wil nog niet lukken met het type woning dat ze met haar gezin om dringende redenen nodig heeft. Ook hier belooft de burgemeester om het persoonlijk op te pakken. Daarna komt een deelnemer aan het woord die verklaart geen angst te hebben als ze ‘s avonds thuiskomt, maar ze loopt voortaan om het winkelcentrum Boven ‘t Y heen. Ze had ‘s avonds de route door het winkelgebied genomen en werd daar geconfronteerd met drugsproblematiek. Dat leverde geen veilig gevoel op. Ook vraagt ze aandacht voor de obstakels in de publieke ruimte; dingen die je slecht kunt zien en de verlichting of het gebrek daaraan bij gebouwen. “Heeft u een plan om het geheel aan te pakken?”. 

Brahim Abid reageert hierop met: “Los van veel achterstand past de inrichting vaak niet meer bij de huidige stadsontwikkeling in Noord. De noodzakelijke aanpassing gaat nog jaren duren. Er moeten daarbij meer middelen beschikbaar komen. Er is contact hierover met de centrale stad”. De stadsdeelvoorzitter tempert daarbij de verwachtingen: “Dertig jaar achterstalligheid gaan we niet in een paar jaar inlopen”. Yasmine el Ksaihi (D66) van het dagelijks bestuur in Noord vult aan dat middelen niet altijd het probleem zijn en Femke Halsema tipt de bewoner dat een schouw afgesproken kan worden om te inventariseren wat er gedaan zou moeten worden.  

Inbraak 

Dan volgt het verhaal van een bewoner waar al drie keer in haar box is ingebroken. Ze heeft het gemeld bij de politie en heeft ouders van kwetsbare kinderen aangesproken, maar het haalt weinig uit. In de lift heeft ze een incident met een verslaafde meegemaakt. In de hal wordt geblowd. Door dit alles speelt haar dochter niet meer buiten. “Er moet toch een grens zijn?”. De bewoner zou willen verhuizen. De burgemeester reageert hierop dat ze het liefst ieder een goede woning zou willen aanbieden. “Het is moeilijk om nog een urgentie te krijgen. We zien dat sociale problemen toenemen en er is schaarste op de arbeidsmarkt en een tekort aan politie. Het is lastig om dit op te lossen”. 

Daarna is het tijd voor de allerjongste deelnemer. Ze zit op school ‘Klein Amsterdam’ in de Bongerd. De directie wil de school sluiten, maar ze wil dolgraag dat de school openblijft. Wethouder Marjolein Moorman van onderwijs is langs geweest, maar biedt weinig hoop. De onderwijsinspectie beoordeelde de school als heel zwak en het bestuur gaf aan weinig mogelijkheden te hebben om de situatie te verbeteren. Het ziet er nu naar uit dat de school aan het eind van het jaar dicht gaat. Femke Halsema troost het kind met haar begrip dat ze weet dat kinderen de school graag willen openhouden, maar dat het toch niet kan. Het bestuur van de school zegt dat het niet verantwoord is.  

Buurthuis voor jongeren  

Ook jongeren komen aan het woord. Eén van hen brengt naar voren dat het moeilijk is om te gaan met de oudere generatie. De jongeren treffen elkaar op straat en als ze dan bij elkaar zijn, wordt dat door voorbijgangers niet altijd goed begrepen. Er wordt verzekerd dat de jongeren geen vlieg kwaad doen, maar als ze buiten met elkaar praten is dat natuurlijk hoorbaar. Daarom is er behoefte aan een buurthuis in het zuidelijk deel van de Banne. Het buurthuis in het noorden van de Banne is te ver weg. Esther Lagendijk (GroenLinks) van het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord reageert dat hierover het gesprek zal worden aangegaan in het Huis van de Wijk de Banne. 

Tussendoor maakt Femke Halsema nog de olijke opmerking: “Je bent jong, dus je hangt”. Het triggert Joyce van Loon-Amagir, coördinator bij ‘Red Amsterdam Noord’. Joyce wil het woord ‘hangjongere’ afschaffen. “Het is stigmatiserend en heeft een negatieve lading; het gaat om jongeren die op straat zijn!”. Ze is een buurtsamenwerking de Banne begonnen die kansengelijkheid voor de jongeren in de Banne wil verbeteren. Dat kan het beste bereikt worden door goed samen te werken; jongeren, bewoners, organisaties zoals Stichting Spin, Stichting Dock, enz. 

Happy en divers Noord 

Dan breekt het moment aan voor een cadeautje: de burgemeester ontvangt uit handen van een bezorgde bewoner het affiche “Een happy Noord = een divers Noord!”. In augustus was er bij een huis in Oostzanerwerf waar een regenboogvlag hing een steen tegen het slaapkamerraam gegooid. De regenboogvlag was met de vlaghouder naar beneden getrokken. De buurt hing daarna uit solidariteit met het stel van het betreffende huis zo’n vijftig van die vlaggen in de buurt op. Vervolgens had de bezorgde bewoner samen met stadsdeelcommissielid Dennis Overweg (De stem van Amsterdam) het initiatief genomen om het affiche “Een happy Noord = een divers Noord!” te laten maken. Hij benadrukt dat het initiatief niet alleen gaat om de LHBTIQ-gemeenschap, maar dat het om meer groepen in de samenleving gaat. Bij dit streven naar respect voor elkaar en verdraagzaamheid is hulp nodig.  

De voorzitter van het dagelijks bestuur van Noord Brahim Abid reageert. Hij is voorstander van het hijsen van regenboogvlaggen op stadsdeelkantoren en stelt dat solidariteit ondeelbaar is: “Solidariteit stopt niet omdat sommigen LHBTIQ niet willen”.

Een sociaal ondernemer vraagt vervolgens aandacht voor het ondersteunen van vrouwen die iets willen ondernemen. Zelfstandig ondernemen is niet eenvoudig, maar samen kan er steun aan elkaar worden gegeven en lukt het wel. Het gaat veelal om vrouwen die een uitkering hebben. De vraag is of ze uit dit werk iets mogen overhouden naar het voorbeeld van wat er in Rotterdam gebeurt. Femke Halsema reageert dat ze onlangs op bezoek was bij radio FunX en hoorde van een plek waar sociale ondernemers ondersteuning kunnen krijgen. Yasmine el Ksaihi van het dagelijks bestuur stadsdeel Noord vult aan met de woorden dat hiervoor een loket is geopend. Er zijn mogelijkheden voor dergelijke ondersteuning van mensen in de bijstand. “We gaan het uitzoeken”. 

Een andere bewoner vraagt aandacht voor het openbaar vervoer in Noord: “Busvervoer in Noord is een ramp”. Om de haverklap vallen er lijnen uit. De burgemeester reageert hierop dat het probleem bekend is.

Niet gehoord voelen 

Fatima el Bouchaibi spreekt namens een groep veelal islamitische bewoners. Wat nu in Gaza en de Palestijnse gebieden gebeurt, is voor hen een emotionele kwestie. Het deed haar pijn om over haar stad uit te kijken; een stad waar ze zich niet gehoord voelt met alles wat er nu gaande is in het Midden-Oosten. Er is behoefte om bij elkaar te komen en zorgen te delen. In de moskee lukt dat niet omdat er angst is bij moskeebesturen om het onderwerp aan te snijden. Kritiek op de Israëlische regeringspolitiek kan maar al te gauw als ‘antisemitisch’ worden opgevat. Een bestuurslid van een moskeebestuur reageerde: “We zijn al blij dat we kunnen bidden”.  

De burgemeester antwoordt hierop dat ze als gemeentebestuurder geen toegang heeft tot wat er gebeurt binnen moskeeën. Er kan alleen ingegrepen worden bij oproepen tot geweld. Ze wil voorkomen dat mensen zich tweederangsburger voelen. “Discriminatie kan niet. Van geen enkele groep. Met wat er gebeurt in Gaza, de Palestijnse gebieden en Israël kunnen mensen tegenover elkaar komen te staan. Het levert spanningen op in de stad. Belangrijk is dat je elkaar vasthoudt en dat het conflict ons niet verdeelt”. 

Fatima el Bouchaibi vervolgt haar betoog door duidelijk te maken dat in haar cultuur geen ruimte is voor antisemitisme. Femke Halsema geeft aan dat de stad Amsterdam 1 miljoen euro beschikbaar heeft gesteld voor humanitaire hulp. “Natuurlijk worden de mensenrechten van Gazanen / Palestijnen geschonden. Dat snap ik. Laten we elkaar vasthouden!”. 

Hot spots in beeld brengen 

Een bewoner die in een koophuis woont in een omgeving in Noord - met bijna alleen maar sociale woningbouw - geeft aan dat de overlast zodanig is dat sommige huizenbezitters liever willen verhuizen. “Dat zou erg jammer zijn”. Femke Halsema herhaalt dat ze de hot spots waar zich overlast voordoet op een kaart in beeld wil laten brengen. “Dan wordt duidelijk waar we op moeten letten. Laten we daar eens over nadenken”. 

Het Stadsgesprek dat tot 16.30 zou duren, is dan ruim door de tijd heen. Er zijn vragenstellers die keurig gewacht hebben tot ze aan de beurt zouden komen die niet aan bod kwamen. De belofte volgt dat deze vragen via mail zullen worden beantwoord. Brahim Abid, stadsdeelvoorzitter van Noord is nog even aan het woord bij de afronding. Burgemeester Halsema wordt hartelijk bedankt voor haar komst, een warm applaus volgt en daarna gaan de bewoners uiteen na nog even genoten te hebben van heerlijke hapjes en drankjes. Wat dat laatste betreft is de specialiteit van het huis verse mango en gember sapjes. De barman vertelt vriendelijk lachend dat hij de concentratie speciaal aangepast heeft aan de smaak van het heel diverse publiek. Het gembersapje is daarom wat minder heftig. Hij is er terecht trots op en zo komt er een smakelijk einde aan een ‘sappige’ middag vol stapelende problemen in Noord.