Bergen, Egmond, Schoorl – sinds 2000 één familie: ‘Eén gemeente, veel gezichten’
Het is zomertijd – de komkommers liggen in de schappen, de rust daalt neer in de dorpen… een mooi moment om even terug te bladeren in onze recente geschiedenis. Want hoe kwamen Bergen, Egmond en Schoorl eigenlijk onder één gemeentelijke vlag terecht?
BERGEN – Hoe ontstond de huidige gemeente Bergen, met kernen als Egmond, Schoorl en Bergen zelf? Aan het eind van de 20e eeuw werd duidelijk dat kleinere gemeenten moeite hadden om alle bestuurlijke en maatschappelijke taken op peil te houden. Zo groeide het idee van samenvoegen.
De fusie begon in 1999, toen de gemeenteraden van Bergen, Egmond en Schoorl afspraken om één nieuwe gemeente te vormen, onder de voorwaarde dat elke dorpskern zijn eigen karakter mocht behouden. De wet tot samenvoeging volgde op 8 juli 1999 en werd gepubliceerd in Staatsblad 317. Per 2 januari 2000 werden de gemeenten officieel opgeheven en geïnstalleerd als één gemeente Bergen.
Van afzonderlijke dorpen naar één gemeente
Voor de fusie bestond Egmond al uit drie kernen: Egmond-Binnen, Egmond aan den Hoef en Egmond aan Zee. Egmond-Binnen groeide rond de middeleeuwse Sint-Adelbertabdij, gesticht rond 950 door graaf Dirk I. Vanuit deze abdij merkte het grafelijke geslacht van Egmond zijn invloed en ontstonden andere dorpen: Egmond aan den Hoef bij het slot en Egmond aan Zee, ontstaan in 977 achter de duinen, oorspronkelijk door vissers zonder landgoed maar met visrechten.
Schoorl komt nog verder terug in de tijd: al vóór onze jaartelling bewonen mensen nederzettingen als Groet, Aagtdorp en Camperduin. Zij maakten zich meester over het landschap door inpoldering, bomen op de duinen te planten en land te ontginnen. De Schoorlse duinen zijn nog steeds de hoogste van Nederland.
Bergen zelf heeft een eigen historie: het groeide rond een kapelje dat later uitgroeide tot stadje en pelgrimsoord na het ‘mirakel van Bergen’ tijdens de Elisabethsvloed van 1421. De ruïnekerk bleef eeuwenlang een bedevaartslocatie. Bergen kreeg later stadsrechten en bleef zelfstandig tot de fusie in 2000.
Waarom samenvoegen?
Tegen het eind van de jaren negentig trokken planningsambtenaren en bestuurders aan de bel: kleinere gemeenten zouden in de toekomst de burger niet meer optimaal kunnen bedienen, zeker als taken van het rijk werden overgedragen. Het streven was om gemeenten te bereiken met minstens tienduizend tot vijftigduizend inwoners, zodat kwaliteit en continuïteit gewaarborgd bleef.
Gemeentebesturen van de drie gemeenten zetten zich in voor een vrijwillige fusie. In december 1997 stemden alle drie gemeenteraden in met het plan dat per 1 januari 2001 in zou gaan – met behoud van lokale identiteit en dorpscultuur.
Wat veranderde er na de fusie?
Op papier werd de nieuwe gemeente Bergen groter, met ongeveer 32 000 inwoners, en behield elke kern toch zijn eigen sfeer. Er kwam een nieuw gemeentewapen met verwijzing naar de zee, duinen en de wapenschilden van de oude dorpen. De gemeente koos bewust voor de naam Bergen, zonder toevoeging, ondanks protesten over herkenbaarheid van Egmond of Schoorl.
Het gemeentehuis verhuisde naar Jan Ligthartstraat in Alkmaar-nabijheid. Het oude raadhuis in Bergen-Binnen (Elkshove) werd gesloopt in 2015 en maakte ruimte voor een brandweerkazerne Historische Vereniging Bergen NH.
Een bont palet van karakter en cultuur
Vandaag de dag is Bergen een gemeente met duidelijke verschillen binnen één geheel. In het duinrijke schoon van Schoorl leeft natuurliefde, Egmond ademt religieuze en maritieme geschiedenis. Bergens culturele smeltpunt trekt kunstenaars en toeristen, met musea zoals Museum Kranenburgh en historische overblijfselen.
Meer nieuws uit Bergen?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie