‘Geen woorden meer, maar groen staal’: Roel Berghuis wil dat Tata Steel nú in beweging komt

De manifestatie komt op een belangrijk moment. Voor eind september moet politiek Den Haag een beslissing nemen over de maatwerkafspraken tussen de Nederlandse overheid en Tata Steel Nederland. Daarin worden afspraken gemaakt over de voorwaarden waaronder het staalbedrijf zijn productie moet verduurzamen.

Volgens Berghuis is er in de politiek brede steun voor het behoud van de Nederlandse staalindustrie. Maar die steun is wat hem betreft onlosmakelijk verbonden met twee voorwaarden: Tata Steel moet daadwerkelijk overstappen op groen staal én de gezondheid van de omwonenden moet worden gewaarborgd.

Van hoogoven naar groen staal

Dat betekent volgens Berghuis een fundamentele verandering van de manier waarop staal wordt gemaakt. Tata Steel zal moeten overstappen op een zogenoemd Direct Reduced Iron-proces, in combinatie met elektrische ovens. Daarmee kunnen uiteindelijk onder meer een kooks-gasfabriek en een hoogoven worden gesloten.

Op langere termijn ziet Berghuis een nog grotere rol voor waterstof. IJzer en staal produceren met waterstof is volgens hem de schoonste manier en daarmee de toekomst van de staalindustrie. De vraag is vooral wanneer voldoende waterstof beschikbaar is en tegen welke prijs.

Daar ligt ook een taak voor de overheid, vindt Berghuis. Die moet zorgen voor de infrastructuur die nodig is om waterstof sneller beschikbaar te maken.

9.000 directe banen

Dat Tata Steel voor de IJmond van groot belang is, staat voor Berghuis buiten kijf. Bij het staalbedrijf zijn ongeveer 9.000 directe banen betrokken. Daarnaast is er werkgelegenheid bij tal van toeleveranciers en andere bedrijven. Ook de regionale middenstand profiteert van de aanwezigheid van het staalbedrijf.

De invloed van Tata Steel reikt bovendien verder dan werkgelegenheid alleen. Onderwijsinstellingen leiden jongeren op voor technische beroepen en werken samen met de industrie. Ook wetenschappelijke instellingen hebben nauwe contacten met Tata Steel.

Juist daarom hoeven economie en gezondheid volgens Berghuis geen tegengestelde belangen te zijn. De productie van groen staal kan beide dienen. Een schoner productieproces moet leiden tot een forse vermindering van de uitstoot, terwijl tegelijkertijd hoogwaardig staal in Nederland en Europa geproduceerd kan blijven worden.

‘Het duurt veel te lang’

Waar Berghuis zich duidelijk aan stoort, is het tempo waarin de verduurzaming tot stand komt.

Tata Steel Nederland en Tata Steel India besloten 1 september 2021 om af te zien van het opslaan van CO₂ in lege gasvelden onder de Noordzee en te kiezen voor een ingrijpende vergroening van het productieproces. Een revolutionair besluit, noemt Berghuis het. Maar inmiddels zijn we jaren verder en wordt nog steeds onderhandeld over de maatwerkafspraken.

Volgens Berghuis duurt dat veel te lang. Er had volgens hem sneller duidelijkheid moeten komen en vooral sneller moeten worden ingegrepen bij de meest vervuilende processen.

Voor de werknemers en hun gezinnen betekent de voortdurende onzekerheid een zware belasting. Berghuis wijst erop dat staalarbeiders al in 2020 staakten voor een toekomst met nieuwe, groene en innovatieve installaties.

‘Ze gijzelen elkaar’

Na de manifestatie verwacht Berghuis daarom vooral actie. Hij ziet momenteel te weinig beweging bij de verschillende partijen die bij de toekomst van Tata Steel betrokken zijn.

De omgevingsdienst, provincie, ministeries, Tata Steel India en Tata Steel Nederland zitten volgens hem allemaal met hun eigen belangen aan tafel.

“Niemand beweegt. Ze gijzelen elkaar”, zegt Berghuis.

Hij vindt dat Tata Steel met een helder tijdpad moet komen. Daarin moet duidelijk staan wanneer vervuilende fabrieken sluiten en wanneer nieuwe, schonere installaties operationeel worden. Tegelijkertijd moet de overheid de voorwaarden scheppen om die omslag mogelijk te maken.

Zorgen om gezondheid

Daarbij mogen de zorgen van omwonenden niet naar de achtergrond verdwijnen. Berghuis erkent dat de gezondheid en leefomgeving rond Tata Steel voor veel inwoners een belangrijk punt van zorg zijn.

Volgens hem willen de meeste inwoners van de IJmond dat de staalfabriek behouden blijft, maar verwachten zij wel dat het bedrijf snel vergroent. De aanbevelingen van de Expertgroep Gezondheid IJmond, onder leiding van hoogleraar geneeskunde Marcel Levi, kunnen volgens Berghuis bijdragen aan het beter waarborgen van de gezondheid van de inwoners.

De boodschap van Berghuis aan Den Haag en Tata Steel is daarom helder: behoud de staalindustrie, maar zorg dat de omslag naar groen staal nu daadwerkelijk wordt ingezet.

De manifestatie van 11 september heeft voor hem pas echt effect gehad als er over enkele jaren zichtbaar resultaat is. Groen staal moet dan daadwerkelijk worden geproduceerd, de leefomgeving moet schoner zijn en de verduurzaming moet nieuwe kansen bieden aan ondernemers in de IJmond.

“Dan kun je zeggen dat deze manifestatie echt iets heeft veranderd.”

Geïnteresseerden zijn welkom om aan te sluiten. De manifestatie is van 10.00 tot 13.00 uur bij Tata Steel aan Rooswijkweg 16 in Velsen-Noord.