Brandweer Kennemerland helpt Spaanse collega’s met bestrijden van grote natuurbrand

Melvin en zijn collega’s zijn vanuit Veiligheidsregio Kennemerland gevraagd om deel te nemen aan de missie, door het cluster Operationele Voorbereiding. ‘‘Het voelt echt als een eer. Zeker omdat we ons vanuit onze eigen brandweerpost al langere tijd inzetten om natuurbrandbestrijding weer een eigen plek te geven binnen onze kazerne. Het is dan ook niet toevallig dat bij ons in de brandweerkazerne een pilotvoertuig staat: een 4x4 Skid-unit voor de eerste klap. Dit voertuig heeft maar liefst 300 liter water aan boord.’’

Extreme omstandigheden

Brandweerman Melvin verwacht tijdens de missie vooral veel praktijkervaring op te doen met grootschalige, langdurige natuurbranden onder extreme omstandigheden. ‘‘Dit is namelijk iets wat we in Nederland zelden meemaken. Denk bijvoorbeeld aan de tactiek op onbegaanbaar terrein, samenwerking met luchtmiddelen en natuurlijk hoe je als team goed functioneert onder aanhoudende hitte en fysieke belasting over meerdere dagen.’’

‘‘Spanje en dan met name Catalonië hebben te maken met natuurbranden op een schaal en frequentie die wij in Nederland niet kennen’’, vervolgt Melvin. ‘‘De Catalaanse brandweer - ook wel de Bombers genoemd - heeft daardoor decennia aan opgebouwde kennis en gespecialiseerde eenheden, zoals de GRAF, voor natuurbrandbestrijding. Dat we die ervaring nu direct kunnen meemaken én kunnen toepassen in de praktijk is echt niet in een lesboek te vangen.’’

Een heel belangrijk verschil in de natuurbranden in Spanje en de natuurbranden in Nederland, zit hem in de aanpak. Melvin: ‘‘De Spaanse brandweer focust veel meer op het weghalen van brandstof - dat noemen we vegetatie - dan op blussen met water, zoals wij dat in Nederland gewend zijn. Ook zijn de gebieden in Spanje vele malen groter, waardoor stoplijnen pas later opgesteld kunnen worden. Nederland is juist veel urbaner, daardoor loopt bewoond gebied bij ons veel sneller gevaar zodra een natuurbrand eenmaal oprukt.’’

Blushelikopters en -vliegtuigen

Melvin en de andere brandweermannen krijgen onder andere een training over de inzet van blushelikopters en blusvliegtuigen. Hoe werkt de samenwerking tussen de lucht en de grond bij een natuurbrand? Waar moet je als grondploeg rekening mee houden? ‘‘Dat soort lucht-grondcoördinatie, zoals wij dat noemen, is zeer relevant. Wij hebben in Nederland zelf geen blusvliegtuigen.’’ Het Nederlandse leger heeft echter wel eigen blushelikopters.

‘Onvoorspelbaarheid van het vuurgedrag’

‘‘De onvoorspelbaarheid van het vuurgedrag is een van de grootste uitdagingen bij het bestrijden van een natuurbrand’’, legt Melvin uit. ‘‘De wind kan in korte tijd omslaan en het vuur een compleet andere richting op laten gaan. Daarnaast is de fysieke belasting ook écht een uitdaging. Je werkt urenlang in de extreme hitte, vaak ook nog op lastig begaanbaar terrein.’’

Droge, hete periodes vergroten risico

Op de vraag of de klimaatverandering een rol speelt in de toename van natuurbranden, ook in Nederland, heeft Melvin niet direct een antwoord. ‘‘Ik weet niet of ik dit als individu moet zeggen. Maar als je kijkt in algemene zin wereldwijd, zie je dat langere droogte en hete periodes het risico op natuurbranden vergroten. Dat geldt natuurlijk net zo goed in Nederland.’’

Missies om specialisme te ontwikkelen

Melvin vervolgt: ‘‘Er wordt natuurlijk wel hard gewerkt om natuurbrandbestrijding als specialisme verder te ontwikkelen in Nederland. Missies als deze dragen daar zeker aan bij.’’ Of Nederland al voldoende voorbereidt is op grotere natuurbranden, durft de brandweerman zelf niet te zeggen.

‘‘Natuurlijk hebben we bij onze post niet voor niets een pilotvoertuig staan’’, vervolgt Melvin. ‘‘Dit voertuig is speciaal voor de eerste klap bij een beginnende natuurbrand. De inzichten die we in Spanje op kunnen doen, zoals de focus op het wegnemen van brandstof in plaats van alleen blussen met water, kunnen we direct gebruiken om de aanpak in Nederland verder te verfijnen. Ondanks dat is onze situatie door de dichtere bebouwing natuurlijk wel net iets anders.’’

Enorm strijdtoneel dat voortdurend verandert

Het bestrijden van een (grote) natuurbrand is natuurlijk wel anders dan het blussen van een gebouwbrand, wat in Nederland veel vaker voorkomt. ‘‘Bij een gebouwbrand werk je in een relatief afgebakende, bekende omgeving. Bij een natuurbrand is het strijdtoneel enorm, verandert het voortdurend van vorm door wind en terrein en is de inzet vaak dagenlang, in plaats van een paar uur.’’

Veiligheidsrisico’s

Natuurlijk zijn er ook enkele veiligheidsrisico’s die dit soort missies met zich meebrengen voor brandweerlieden. ‘‘Denk aan plotselinge windveranderingen die het vuur onverwacht laten omslaan, terreinrisico’s - zoals steile hellingen en kloven -, hitte-uitputting en de afhankelijkheid van goede coördinatie tussen grond- en luchteenheden.’’ Dat je hiermee om leert gaan als brandweerman, benadrukt hoe belangrijk de internationale samenwerking is bij het bestrijden van natuurbranden. Melvin noemt deze samenwerking zelfs essentieel. ‘‘Grote branden overstijgen al snel de capaciteit van één land. De kennisuitwisseling, zoals wij die opdoen bij de Bombers, maakt iedereen uiteindelijk beter voorbereid. Dat geldt zowel op eigen bodem als internationaal.’’

De Nederlandse brandweerbemanning werkt tijdens de natuurbrandbestrijdingsmissie samen met verschillende Spaanse korpsen en experts. ‘‘We werken samen met de Catalaanse Bombers - de Generalitat de Catalunya - en trainen onder meer met hun specialisten op het gebied van luchtmiddelen bij natuurbrandbestrijding’’, vertelt Melvin. ‘‘Ik ben afgevaardigd samen met mijn collega Peter de Boer. Wij hebben onze collega Maurice Peschier afgelost, die de eerste periode namens onze regio in Spanje was. Groep 1 is inmiddels terug in Nederland. Het is mooi om elkaar af te kunnen lossen, zowel internationaal als binnen onze eigen regio.’’

Boodschap

Melvin heeft één boodschap voor Nederlanders betreft het voorkomen van natuurbranden. ‘‘Wees voorzichtig met vuur en open vlammen in droge periodes. Neem waarschuwingen van autoriteiten serieus.’’

Vanzelfsprekend vraagt zo’n missie ook iets van het thuisfront. ‘‘Als brandweerman ben je het wel gewend om uit bed gehaald te worden. Met 350 meldingen per jaar bij onze post, is dat de orde van de dag. Maar een langere periode van huis is toch altijd weer iets anders.’’