Herdenking Slag in de Javazee in Den Helder

Nieuws
De herdenking is bij het borstbeeld van Karel Doorman in Den Helder.
De herdenking is bij het borstbeeld van Karel Doorman in Den Helder. (Foto: aangeleverd)

DEN HELDER - Het is 27 februari 82 jaar geleden dat de Slag in de Javazee plaatsvond. Daarbij kwamen 915 Nederlandse marinemannen om het leven, onder wie de eskadercommandant schout-bij-nacht Karel Doorman. De herdenking is bij zijn borstbeeld, in de voortuin van het Koninklijk Instituut voor de Marine in Den Helder.

Marineofficier en gemeenteraadslid Rogier Bruin organiseert de herdenking: “Jaarlijks vindt er een grote herdenking plaats in de Kloosterkerk in Den Haag. Maar ook in Den Helder is het belangrijk om stil te staan bij dit belangrijke en tragische moment in de geschiedenis van ons land en zeker ook van de Koninklijke Marine. In 2017 is dat in Den Helder voor het laatst op grootschalige wijze gebeurd, 75 jaar na de slag. Daarna is alleen in 2022 bij de 80-jarige herdenking nog een bescheiden samenkomst geweest bij het borstbeeld van Karel Doorman, dat in 1954 is geschonken door de burgers van Den Helder aan de adelborsten.”

Onder meer het gemeentebestuur en de KVMO (Koninklijke Vereniging van Marineofficieren, red.) leggen kransen tijdens de herdenking. “En ik ben blij dat ook de Helderse jeugd vertegenwoordigd is, want Scholen aan Zee neemt deel met een 3VWO klas.”

Volgens Bruin is het belangrijk om deze slag elk jaar te herdenken in Den Helder. “Niet alleen omdat we nu eenmaal dé marinestad van Nederland zijn, maar vooral ook omdat het belang van herdenken de laatste tijd alleen maar is toegenomen.” Hij verwijst naar de woorden die tijdens de herdenking in 1992 door vice-admiraal jr. H. van Foreest uitsprak: ‘De slag in de Javazee bewijst dat vrijheid bevochten moet worden, het is niet iets vanzelfsprekends. Het past ons dankbaar te zijn voor de offers daarvoor door anderen gebracht.’

Offers

Eens te meer zijn deze woorden nu toepasselijk, nu er weer oorlog woedt op ons continent vindt Bruin. “De laatste tijd waarschuwen generaals en admiraals dat wij in Europa ons moeten gaan realiseren dat het geen vaststaand feit is dat we in vrede leven. Door te herdenken zijn we ons bewust van offers die gebracht zijn en moesten worden voor die vrede en voor onze veiligheid. De Slag in de Javazee is een dramatisch voorbeeld van zo’n offer. Het is niet te hopen, maar als het nodig is dan zullen Zijner Majesteits oorlogsschepen met honderden marinemannen en -vrouwen uitvaren vanuit Den Helder om onze vrijheid te beschermen op en vanuit zee. Het is daarom belangrijk om zeker in onze marinestad samen te komen bij het monument ter nagedachtenis aan Karel Doorman, die ook destijds in 1942 met meerdere schepen ten strijde trok om die vrijheid te beschermen.”

Scholen aan Zee  

Om ook jongeren bij de herdenking te betrekken en de slag te onttrekken aan de vergetelheid, is Lyceum aan Zee gevraagd om met een havo- en vwo-klas deel te nemen. Docent geschiedenis Remco Schaap was direct enthousiast: “Deze zeeslag, die werd uitgevochten in de Tweede Wereldoorlog in de wateren rond Nederlands Oost-Indië, is tegenwoordig bij veel Nederlanders onbekend. Herdenkingen als deze helpen bij het ontwikkelen van historisch bewustzijn, het eren van de slachtoffers en het overdragen van kennis aan jongere generaties”, aldus Schaap.

Groter geheel

“Scholen aan Zee probeert het onderwijs voor haar leerlingen steeds zo relevant mogelijk vorm te geven”, legt Schaap uit. “De leerlingen hebben zich tijdens de geschiedenislessen verdiept in de achtergronden van de Slag in de Javazee en in het belang van herdenken en herdenkingen. Deelname aan deze herdenking brengt de wereld de school in, en de school de wereld. Leerlingen zien dat wat zij via boeken en websites leren in verbinding staat met de echte wereld buiten het schoolgebouw. Deze herdenking helpt onze leerlingen om zich bewust te worden van historische gebeurtenissen die hun wereld hebben gevormd. Het vergroot hun begrip van hoe gebeurtenissen uit het verleden van invloed zijn op het heden. Door deelname aan deze herdenking voelen de jongeren zich mogelijk meer verbonden met hun geschiedenis en erfgoed. Het helpt hen te begrijpen dat ze deel uitmaken van een groter geheel en dat hun keuzes invloed kunnen hebben op de toekomst.” Schaap hoopt dat de herdenking van de Slag in de Javazee een traditie zal worden in Den Helder.

De herdenking vindt plaats op woensdag 28 februari om 10.30 op het Koninklijk Instituut voor de Marine. Omdat het op defensieterrein is, dienen belangstellenden, die de herdenking willen bijwonen, zich vooraf aan te melden (via email: RN.Bruin@mindef.nl)