Mirjam (50) uit Den Helder over De Tijdvertellers: ‘Ieder mens heeft een verhaal en dat verdient gehoord te worden’

Wie Mirjam Dijk kent, weet dat ze niet stilzit. Geboren en getogen in Den Helder, al als kind verslaafd aan oude encyclopedieën en woordenboeken, en altijd nieuwsgierig naar de mens achter het verhaal. “Geschiedenis fascineerde mij, maar de geschiedenis van mijn eigen stad misschien nog wel het meest”, zegt ze. Die fascinatie groeide uit tot een missie.

Zeven jaar lang was ze raadslid in Den Helder. Aan keukentafels, op straat en bij verenigingen hoorde ze prachtige, verdrietige, grappige en soms aangrijpende verhalen. “Ik ontmoette mensen van wie ik dacht: dit moet bewaard worden. Dit mag niet verdwijnen.”

Dan wordt geschiedenis ineens een mens. Dat is de gedachte achter De Tijdvertellers.

Na haar politieke periode bleef ze betrokken als vrijwilliger bij MFC De Boerderij én bij de Helderse Historische Vereniging. Twee plekken waar het draait om ontmoeten, naar elkaar luisteren en samen bouwen aan een levende stad. “Achter bijna elke foto en elk voorwerp zit uiteindelijk weer een menselijk verhaal”, stelt ze vast.

Oud en jong bij elkaar brengen

Maar Mirjam zag ook iets wat haar dwars zat: ouderen en jongeren leven steeds vaker in gescheiden werelden. Eenzaamheid groeit, terwijl kinderen hun geschiedenis leren van een beeldscherm. Waarom niet die werelden bij elkaar brengen?

“Laat een oudere zelf vertellen hoe het leven vroeger was. Laat een kind vragen stellen. Laat iemand vertellen over de marine, de visserij, oorlog en vrijheid, armoede of gewoon over opgroeien in Den Helder. Dan wordt geschiedenis ineens een mens.” Dat is in één zin de kern van De Tijdvertellers.

De Helderse geschiedenis zit volgens haar niet alleen in boeken. “Onze geschiedenis zit in mensen”, benadrukt ze. In de oud-marineman die vertelt over de Rijkswerf, de visser, de veteraan. Maar net zo goed in iemand met een heel gewoon leven en een schat aan herinneringen.

Stilgelegd, maar niet gestopt

Het pad naar De Tijdvertellers verliep niet vlekkeloos. Mirjam leeft al langere tijd met fibromyalgie en artrose. Afgelopen zomer brak ze bij een ongeluk in Turkije ook nog haar tibiaplateau (het dragende gedeelte van het scheenbeen dat samen met het dijbeen het kniegewricht vormt, red.). Maandenlang was de vrouw die altijd overal naartoe ging afhankelijk van een rolstoel en krukken.

“Als je noodgedwongen stilzit, ga je nadenken over wat je werkelijk belangrijk vindt. Voor mij zijn dat mensen, verbinding en iets achterlaten waar anderen iets aan hebben.”

Het ongeluk vertraagde De Tijdvertellers, maar maakte het idee juist sterker. “Nu ik weer mobieler word, pak ik de draad met veel enthousiasme op”, laat ze weten.

Kosteloos meedoen, voor iedereen

De Tijdvertellers wil samenwerken met scholen, zorginstellingen, historische en culturele organisaties, musea en welzijnsorganisaties. Het initiatief is uitdrukkelijk voor iedereen. “Ik doe dit vrijwillig. Het gaat mij niet om geld verdienen aan verhalen van mensen. Ik wil juist dat ouderen, kinderen en andere inwoners kosteloos kunnen deelnemen.”

Inclusie is daarin een sleutelwoord. Mirjam meldde De Tijdvertellers aan voor de Kees de Jager Inclusieprijs. “Inclusie betekent voor mij dat je gezien wordt, gehoord wordt en mee kunt doen. Of je nu jong of oud bent, een beperking hebt, eenzaam bent of een heel ander levensverhaal hebt dan je buurman.”

Boeken gevraagd

Onlangs deed Mirjam een oproep voor boeken over Den Helder en omgeving, die bij veel mensen al jaren stof verzamelen op zolder. Ze wil ze meenemen naar zorginstellingen, waar een oude foto van een straat, de haven of een verdwenen winkel ineens een herinnering losmaakt en een verhaal tevoorschijn brengt.

Ook op scholen kunnen de boeken dienen. “Hoe leuk is het wanneer een kind ontdekt dat de straat waar hij elke dag doorheen fietst er zestig jaar geleden totaal anders uitzag?” Zo wordt een oud boek geen afdankertje, maar een brug tussen generaties. De oproep staat nog: heeft u boeken over Den Helder die u anders weggooit? De Tijdvertellers geeft ze graag een nieuwe bestemming.

Radio van mens tot mens

En dan is er nog een droom, die Mirjam met glinsterende ogen vertelt: een eigen radioprogramma. Geen show vol bekende Nederlanders, maar een programma waarin gewone mensen met bijzondere verhalen het woord krijgen. Over jeugd, liefde, verlies, werk en keuzes, afgewisseld met muziek die bij dat leven hoort. “Muziek kan soms in drie minuten vertellen waar je een uur woorden voor nodig hebt.”

“Welk liedje draaide er toen iemand zijn grote liefde ontmoette? Welke plaat doet iemand denken aan zijn vader of moeder?” Het zijn vragen die ze zichzelf al honderden keren gesteld heeft. Muziek en verhalen samenbrengen, dát is wat haar voor ogen staat.

Van vroeger, voor morgen

De Tijdvertellers staat nog aan het begin. Er is geen groot kantoor, geen betaalde organisatie. Wat Mirjam wél heeft: een uitgebreid netwerk, een berg ideeën en een onverwoestbare liefde voor Den Helder en haar inwoners. Dus niet opnieuw het wiel uitvinden, maar gebruikmaken van wat er al is. “Zorginstellingen, scholen, verenigingen, vrijwilligers en inwoners kunnen elkaar juist versterken.”

Haar droom is concreet: over een aantal jaren een levende verzameling van verhalen, foto’s, interviews en geluidsopnamen van Jutters die anders verloren waren gegaan. Maar minstens zo belangrijk is wat er onderweg gebeurt. Dat een kind na een gesprek anders naar een oudere kijkt. Dat iemand in een zorginstelling honderduit gaat vertellen door een oude foto. Dat iemand merkt: ‘Mijn leven doet ertoe’.

“Geschiedenis gaat uiteindelijk niet alleen over jaartallen”, zegt Mirjam. “Geschiedenis gaat over mensen. En zolang er mensen zijn die willen vertellen en mensen die willen luisteren, is er voor De Tijdvertellers werk aan de winkel.”

N.B. Afgelopen dinsdagavond bleek de inzending De Tijdvertellers goed voor een derde plek tijdens verkiezing van de Kees de Jager Inclusieprijs 2026.