Half uur tellen en meer zien: Sander Taam doet mee aan de Tuinvogeltelling

Door Anne Smit

In het dagelijks leven is Sander wettelijk vertegenwoordiger (mentorschap) voor onder andere mensen met dementie of een verstandelijke beperking. Anderen zouden hem omschrijven als rustig, sociaal, ondernemend met liefde voor natuur. “Ik heb hier altijd al interesse in gehad. Vroeger vond ik biologie een leuk vak op school”, glimlacht hij. Als het drukke gezinsleven en het werk het toelaat wandelt hij graag stukken door de natuur. Elke keer maar ‘gewoon’ een rondje wandelen, dat kon anders: hij wilde er meer betekenis aan geven en ging daardoor bewuster kijken, met oog voor natuur, vogels en alles wat hij onderweg tegenkwam. “Het is leuk om daarmee bezig te zijn. Je blijft dingen zien en horen. Omdat ik daar meer van wilde weten ben ik me gaan verdiepen in vogels.”

De Vogelwerkgroep biedt allerlei mogelijkheden voor vogelliefhebbers. Leden delen kennis, kunnen lezingen bijwonen en deelnemen aan excursies. “Daarbij staat de vrijheid voorop. Als je één keer meegaat op excursie is het goed, als je niet meegaat is het óók goed. Zo organiseren zij weekendjes weg naar Vlieland en de Veluwe, maar ook bezoek aan de Zuidpier IJmuiden en de Marker Wadden. De vereniging is volgens Taam laagdrempelig. “Destijds heb ik deze zelf ontdekt en geen moment spijt van gehad. Inmiddels ben ik ook bestuurslid. Het leuke is dat je op regionaal gebied op de hoogte blijft van vogels in onze natuur. Zo komt elk kwartaal ook het blad “De Kleine Alk’ uit. Hierin worden vogels uitgelicht die in deze regio gespot zijn, maar ook informatie gedeeld over andere soorten.”

Tekst gaat door onder de foto.

Zien en horen

Waar hij voorheen slechts keek, koppelt hij door de kennis die hij de afgelopen jaren heeft opgedaan nu ook vogelgeluiden aan wat hij waarneemt. Elke vogel heeft zijn eigen geluid. Vogelroep en -zang zijn communicatiemiddelen voor deze gevleugelde dieren. “Een roep wordt ingezet om andere vogels te waarschuwen of om te laten weten dat je er bent. Zang gebruiken de dieren om een territorium af te bakenen of partners te lokken.  Vogels zingen om concurrenten te laten weten dat een bepaald gebied bezet is. Het is een geweldloze manier om te zeggen: ‘ik ben de baas’ en ‘blijf weg’.” Zo bakenen zij hun gebied af.

Sander vervolgt: “Vóór 2020 wist ik daar niet veel van, maar nu wel. Dat geeft het wandelen voor mij een extra uitdaging en verdieping. Ook door mee te doen aan vogeltellingen leer je zoveel nieuwe dingen.”

Taam geeft aan dat hij vogeltellingen leuk vindt. Waar hij daar vroeger geen idee van had, geniet hij nu van alles wat hij hoort en ziet. “Ik vind het dan ook niet saai om een mus te zien, elke vogel heeft zijn eigen charme en het hangt van je tuin af wat en hoeveel je ziet. Heb je bijvoorbeeld veel tegels, dan zullen er minder vogels in je tuin landen.”

Tuinvogeltelling 2026

Tijdens de Nationale Tuinvogeltelling draait het om aandachtig kijken. Eén keer, een half uur lang. In je eigen tuin of op je balkon, op een moment dat jou uitkomt. Dat kan ’s ochtends vroeg zijn met een kop koffie erbij, of later op de dag wanneer het rustiger is rondom huis.

In dat half uur noteer je welke vogels je ziet landen in je tuin. Vogels die alleen overvliegen tellen niet mee. Het gaat juist om de soorten die echt gebruikmaken van jouw stukje buiten. Zie je meerdere keren dezelfde vogel, dan tel je die maar één keer. Daarom geef je per soort alleen het hoogste aantal door dat je tegelijkertijd hebt gezien. Duiken er eerst drie koolmezen op en even later vijf? Dan noteer je vijf koolmezen.

Na het tellen geef je jouw waarnemingen eenvoudig door via de website van de Tuinvogeltelling. Daar staat het telformulier al voor je klaar. Zo helpen duizenden mensen samen om een beeld te krijgen van hoe het met de vogels in Nederland gaat — gewoon vanuit de achtertuin.

“Ik doe mee aan de telling, omdat ik dat leuk vind. Even bewust kijken wat er allemaal gebeurt in je tuin. Tegelijkertijd zijn die half uurtjes van grote waarde voor de wetenschap. Al die losse tellingen samen geven onderzoekers een goed beeld van hoe het met de vogels in Nederland gaat. Voor een groot deel van de deelnemers is dat ook een belangrijke reden om mee te doen”, legt Taam uit.

Slapen in de lucht

Hij kan niet één vogel noemen die hij het meest bijzonder vond, maar Sander vertelt dat hij het vooral leuk vond om de Tuinfluiter eens te zien en horen. “Hij is misschien niet zo bijzonder, maar het produceert wel een leuk en uniek geluid. Voor mij telt dat ook mee”, glimlacht hij.

In de zomer kan hij genieten van de gierzwaluwen. “Ze komen rond april/mei in Nederland. Na het uitvliegen blijven jonge gierzwaluwen twee tot drie jaar onafgebroken in de lucht voordat ze voor het eerst landen om te broeden; ze slapen zelfs in de lucht. Alleen tijdens het broedseizoen (mei-juli) verblijven ze in nesten in holtes van oude gebouwen of onder dakpannen. Het is prachtig om deze vogels in de zomer weer te mogen waarnemen.”

Meer weten over Nationale Tuinvogeltelling

Sander doet naast de Nationale Tuinvogeltelling ook andere vogeltellingen via Sovon. De Nationale Tuinvogeltelling raadt hij zeker aan voor mensen die op een laagdrempelige manier met het onderwerp willen kennismaken. “Op deze manier kun je je verder verdiepen in natuur en vogels. Zo word je bewuster van je omgeving.” Wie daarna meer wil, kan verder kijken. Zo is het bij de Sovonacademie mogelijk om thuis je vogelkennis bij te schaven. Op sovon.nl staan onder het kopje ‘tellen’ alle projecten, waarbij je kunt kiezen op basis van tijd en kennis en zo een geschikt project vindt om mee te starten.

Vogelwerkgroep Alkmaar zorgt er ook voor dat er volop mogelijkheden zijn om je verder te verdiepen in vogels en natuur. Zo geven ze bij de vereniging ook jeugdexcursies voor jongere geïnteresseerden. “Voor mij blijft het allerleukste dat je zelf kunt bepalen hoeveel tijd en energie je hierin steekt. Of je nu alleen een lezing bijwoont of meegaat op een weekendexcursie, alles is goed”, besluit hij.

Lees ook

Doe mee aan de Nationale Tuinvogeltelling 2026