Dít zijn de plannen uit het coalitieakkoord van PVV, NSC, VVD en BBB

“Nederland slaat een nieuwe weg in”, is te lezen in de introductie. “Of het nou gaat om bestaanszekerheid, zorg of geld in de portemonnee, of het beschikbaar zijn van voldoende woningen, onze ambitie is groot (...) We willen ook de veel te hoge instroom van asielzoekers en immigranten keren. We willen dat boeren, tuinders en vissers weer een toekomst hebben.”

De nieuwe, rechtse coalitie heeft het voorgenomen beleid opgedeeld in tien hoofdstukken. Hieronder de belangrijkste punten per hoofdstuk op een rij:

Bestaanszekerheid en koopkracht

Het eigen risico in de zorg wordt meer dan gehalveerd. Dat gebeurt pas in 2027, omdat eerder niet mogelijk zou zijn.
De coalitie wil een lastenverlichting op arbeid, bijvoorbeeld via het introduceren van een extra schijf in de Inkomstenbelasting.
Zekerheid op de arbeidsmarkt wordt gestimuleerd.
Schuldhulpverlening wordt verbeterd.
Kinderopvang wordt voor ouders bijna gratis.

Asiel en migratie

Er komt een tijdelijke Asielcrisiswet met crisismaatregelen.
De asielvergunning voor onbepaalde tijd wordt afgeschaft en de vergunning voor tijdelijk verblijf wordt aangepast. Asielzoekers die zijn afgewezen, worden “zo veel mogelijk, ook gedwongen, uitgezet”.
Statushouders krijgen geen voorrang meer bij het toewijzen van sociale huurwoningen.
Automatische gezinshereniging wordt geschrapt en het aantal mensen dat mag nareizen wordt fors beperkt.
De spreidingswet, waar demissionair staatssecretaris Eric van den Burg (VVD) voor heeft gepleit, wordt ongedaan gemaakt.
De coalitie wil de Europese Commissie om toestemming vragen om niet mee te doen met het Europees asiel- en migratiebeleid en zet in op meer grensbewaking en invoering van het tweestatusstelsel.
Studiemigratie wordt ingeperkt, bijvoorbeeld door meer opleidingen in het Nederlands te geven, een numerus fixus in te stellen voor buitenlandse studenten en een verhoging van het collegegeld voor niet-EU-studenten.
Wat betreft inburgering willen de vier partijen dat kennis over de Holocaust verplicht wordt en dat de taaleisen omhoog gaan.

Wonen en infrastructuur

Het kabinet zet in op 100.000 nieuwe woningen per jaar.
Voor mensen die al een huis hebben, wil de coalitie de huurverhoging (in de sociale huur) inperken.
Van nieuwbouw moet minimaal 30 procent gemiddeld voor sociale huur bestemd zijn.
Voor huizenbezitters wordt de stijging van de onroerende zaakbelasting gemaximaliseerd. Daarnaast wordt “er niet getornd aan de hypotheekrenteaftrek”.
Qua infrastructuur mag er waar dat mogelijk is weer 130 kilometer per uur gereden worden, ook overdag.
De bereikbaarheid van landelijk gebied wordt verbeterd.
De aanleg van de Lelylijn, een treinverbinding tussen Lelystad en Groningen, gaat door.

Landbouw, klimaat en natuur

De Nitraatrichtlijn (de richtlijn die het gebruik van stikstof in de landbouw reguleert om watervervuiling van oppervlaktewater en grondwater te voorkomen, red.) wordt aangepast.
Natura 2000-gebieden worden herrijkt.
Boeren mogen niet gedwongen worden onteigend.
Er wordt niet ingezet op gedwongen krimp van de veestapel.
De landbouw zet nog meer in op innovatie.
Nederland gaat niet langer ambitieuzer natuurbeleid voeren dan de rest van Europa.

Verschillende boerenorganisaties laten weten tevreden te zijn over het nieuwe coalitieakkoord. Beeld: Mark Gunnink

Energie en klimaatadaptie

Er wordt vastgehouden aan bestaande klimaatdoelen.
Er komen vier nieuwe kerncentrales, in plaats van twee.
Het kabinet zet in op meer energieonafhankelijkheid en eigen duurzame productie.
De warmtepomp wordt niet verplicht.
Subsidies voor elektrische auto’s worden per 2025 geschrapt.

Zorg en onderwijs

De eerstelijnszorg wordt versterkt.
Werken in de zorg, waar flinke personeelstekorten zijn, moet aantrekkelijker worden gemaakt.
Ouderenzorg wordt versterkt.
Qua onderwijs moeten gebruikte lesmethoden “bewezen effectief en politiek neutraal zijn”
Daarnaast moet ‘verengelsing’ worden teruggedrongen
De wettelijke kaders op medisch-ethisch gebied blijven ongewijzigd rond embryo’s, abortus en euthanasie.

Bestuur en rechtsstaat

De coalitie sorteert voor op een nieuw kiesstelsel voor de Tweede Kamer. Hoe dat er precies uit moet zien, is nader te bepalen.
Er worden stappen gezet voor een grondwetsherziening zodat wetten getoetst kunnen worden aan de Grondwet.
Er komt een constitutioneel hof, dat de toetsing aan de grondwet kan uitvoeren (een grote wens van NSC-leider Omtzigt). Ook komt er ‘een recht op vergissen’ voor burgers. Aanmanings- en incassokosten van de overheid gaan fors omlaag.
Het aantal ambtenaren en consultants bij de overheid moet fors omlaag.
Er wordt honderd miljoen euro op de publieke omroep bezuinigd.
Hotelovernachtingen worden duurder, het btw-tarief gaat weer omhoog naar 21 procent.
De btw op culturele goederen en diensten gaat omhoog, maar dat geldt niet voor bioscopen en dagrecreatie.

Nationale en internationale veiligheid

De aanpak van georganiseerde misdaad wordt versterkt
Er komen zwaardere straffen voor ernstige misdrijven en hogere maximale straffen
Nederland blijft Oekraïne steunen

De formerende partijen hebben afgesproken om uiteindelijk 14,7 miljard euro per jaar te bezuinigen. Daar staat eenzelfde bedrag aan extra uitgaven (lastenverlichtingen en investeringen) tegenover. Per saldo gaan de uitgaven uiteindelijk met 4,7 miljard euro per jaar omlaag.

Wie de minister-president wordt van het nieuwe kabinet, is nog onbekend. De naam van voormalig formateur en oud-PvdA-minister Ronald Plasterk is wel al genoemd.