De polder als podium: roman van Heerhugowaardse Renske Jonkman wordt muziektheater

De voorstelling, die van 22 mei tot en met 7 juni te zien is bij Adriaans Paradijs in Hoogwoud, midden tussen de akkers, sloten en boerderijen, draait om een boerenfamilie in de jaren vijftig. Terwijl de ruilverkaveling het landschap ingrijpend verandert, raken ook familiebanden, tradities en toekomstbeelden onder druk. Voor Renske was juist dat spanningsveld de basis van haar roman. “Ik wilde het verhaal van het landschap laten zien en daar doorheen verwikkeld het verhaal van de mens” vertelt ze. “Uiteindelijk is het landschap het belangrijkste personage van de roman.”

Modernisering

In Dit Verdronken Land volgen we drie broers en een zus die de boerderij van hun overleden ouders voortzetten. Hun familie bezit al generaties lang land tussen Hensbroek en de Wogmeer, een gebied dat vroeger bestond uit losse eilanden en natte percelen die soms alleen per schuit bereikbaar waren. Maar in 1956 dient de modernisering zich aan. Kleine kavels moeten plaatsmaken voor rechte sloten, grotere stukken landbouwgrond en schaalvergroting.

“De oudste broer wil mee met de modernisering” legt Renske uit. “Maar zijn jongere broer ziet het helemaal niet zitten en gooit zijn kont tegen de krib. Dat zorgt voor conflict.”

Actuele thema’s

Hoewel het verhaal zich ruim zeventig jaar geleden afspeelt, raakt het volgens Renske direct aan actuele thema’s. Discussies over stikstof, waterbeheer, schaalvergroting en de toekomst van boerenbedrijven zorgen opnieuw voor spanningen tussen overheid, landschap en agrariërs.

Volgens Renske laat de geschiedenis zien dat het Nederlandse landschap nooit stilstaat. “Dit West-Friese polderlandschap is voortdurend aan verandering onderhevig” zegt ze. “Meren worden drooggemalen of juist weer onder water gezet, eilanden verdwijnen en dijken worden aangelegd. Niks blijft hetzelfde.”

Ook de dreiging van klimaatverandering en stijgende zeespiegels klinkt door in het verhaal. “In Nederland zijn honderden dorpen verdwenen door stormvloeden. De dreiging van het water is er altijd geweest en zal nooit verdwijnen.”

Drama

Voor de theaterbewerking koos Karavaan ervoor om zich volledig te richten op het middendeel van de roman, dat zich afspeelt in 1956. “Dat deel bevat ook het meeste drama” zegt Renske, die de theatermakers bewust veel vrijheid gaf. “Zodra een boek gepubliceerd is, is het niet langer alleen van mij. De makers mogen er hun eigen kunstwerk van maken.”

De voorstelling wordt geregisseerd door Marcel Sijm, eveneens een geboren Westfries en onder meer bekend van De Nationale Opera, terwijl componist Erik van der Horst speciaal nieuwe muziek schreef. Voor Renske was het bijzonder om haar personages ineens tot leven te zien komen. “Het was ontzettend mooi om de repetities bij te wonen en acteurs de hand te schudden die ‘jouw’ personages spelen.”

Locatietheater

Dat Dit Verdronken Land als buitentheater wordt opgevoerd, maakt het volgens haar extra krachtig. “Het landschap staat centraal in mijn boek. Juist daarom werkt locatietheater hier zo goed. Je voelt de wind, ziet de uitgestrektheid en ervaart de omgeving waarin het verhaal zich afspeelt.”

Wolkenluchten

Die verbondenheid met het Noord-Hollandse landschap speelt ook in Renskes eigen leven een grote rol. Hoewel ze jarenlang in Amsterdam woonde, keerde ze uiteindelijk terug naar haar geboortegrond. “Ik miste de weidsheid, de vergezichten en de voortdurend veranderende wolkenluchten” vertelt ze. “Toen ik terugkwam, zag ik pas echt hoe bijzonder dit landschap is.”

Dit Verdronken Land gaat vrijdag 22 mei in première tijdens Karavaan Festival in Hoogwoud. Rondom de voorstelling worden ook wandelingen, gesprekken en een tentoonstelling over het veranderende Noord-Hollandse landschap georganiseerd. Tickets bestel je via www.karavaan.nl.