Vaststellingsovereenkomst (VSO) ontvangen? Dit moet je weten over je ontslag!

Wat is de aard van een vaststellingsovereenkomst?

De kern van een vaststellingsovereenkomst is dat jij en je werkgever het eens worden over het beëindigen van de arbeidsovereenkomst. In plaats van dat de werkgever eenzijdig ontslag aanvraagt of jij zelf ontslag neemt, komen jullie samen tot een regeling. Dit ‘wederzijds goedvinden’ betekent dat beide partijen instemmen met de voorwaarden die in de VSO worden vastgelegd.

Deze overeenkomst wordt vaak ingezet als een werkgever het dienstverband wil beëindigen om redenen zoals een reorganisatie, bedrijfseconomische omstandigheden, een verschil van inzicht over het functioneren, of een verstoorde arbeidsrelatie. Het initiatief voor het aanbieden van een VSO ligt meestal bij de werkgever. Dit is een belangrijk detail, want het feit dat de werkgever het initiatief neemt, is een van de voorwaarden voor het kunnen aanvragen van een WW-uitkering na je ontslag. In de VSO worden alle details van het ontslag zorgvuldig vastgelegd, van de laatste werkdag tot de financiële afwikkeling.

Waarom kiezen werkgevers vaak voor een vaststellingsovereenkomst?

Werkgevers hebben vaak goede redenen om de voorkeur te geven aan een ontslag via een vaststellingsovereenkomst boven een formele ontslagprocedure. Een belangrijke reden is de snelheid en voorspelbaarheid. Een procedure via het UWV of de kantonrechter kan lang duren, brengt onzekerheid met zich mee over de uitkomst, en kan aanzienlijke juridische kosten met zich meebrengen. Met een VSO weten beide partijen direct waar ze aan toe zijn en kan het dienstverband vaak op relatief korte termijn en met duidelijke afspraken worden beëindigd.

Daarnaast geeft een VSO de werkgever (en ook jou als werknemer) meer flexibiliteit om tot maatwerk afspraken te komen die misschien niet mogelijk zijn binnen de strikte kaders van een wettelijke ontslagprocedure. Het voorkomt ook de noodzaak voor de werkgever om een omvangrijk ontslagdossier op te bouwen, wat bijvoorbeeld bij een ontslag wegens disfunctioneren via de kantonrechter wel vereist is. Soms wordt een VSO ook voorgesteld als de werkgever twijfelt of een formele ontslaggrond wel sterk genoeg is. Jouw instemming is dan de sleutel tot het beëindigen van het dienstverband.

De WW-uitkering en de vaststellingsovereenkomst: een heel belangrijk aandachtspunt

Een van de meest prangende vragen voor jou als werknemer is ongetwijfeld: “Behoud ik mijn recht op een WW-uitkering als ik een vaststellingsovereenkomst teken?”. Gelukkig is het antwoord hierop in de meeste gevallen “ja”, maar dan moet de VSO wel heel zorgvuldig zijn opgesteld en aan specifieke voorwaarden van het UWV voldoen. Het is absoluut noodzakelijk dat uit de overeenkomst onomstotelijk blijkt dat het initiatief voor het ontslag bij de werkgever ligt. Verder mag de reden voor het ontslag niet aan jou te wijten zijn; er mag geen sprake zijn van een dringende reden zoals bij ontslag op staande voet. Een neutrale ontslaggrond, zoals “een verschil van inzicht over de toekomstige invulling van de functie” of “bedrijfseconomische omstandigheden”, is gebruikelijk en wordt door het UWV geaccepteerd.

Daarnaast is de correcte hantering van de (fictieve) opzegtermijn van de werkgever van groot belang. De einddatum van je dienstverband, zoals afgesproken in de VSO, mag niet eerder liggen dan de datum waarop je arbeidsovereenkomst zou zijn geëindigd als de werkgever de normale opzegtermijn had gevolgd. Als deze termijn niet correct wordt gerespecteerd, kan het UWV je WW-uitkering pas later laten ingaan, wat leidt tot een periode zonder inkomen. Een specialist in arbeidsrecht, zoals de juridische experts van Mr. Ontslag, controleert deze punten nauwgezet om te zorgen dat jouw VSO ‘WW-proof’ is.

De ontslagvergoeding in de VSO: transitievergoeding als basis

Een ander centraal element in de vaststellingsovereenkomst is de financiële vergoeding die je meekrijgt, vaak aangeduid als ontslagvergoeding of transitievergoeding. Sinds de invoering van de Wet werk en zekerheid heeft vrijwel iedere werknemer bij ontslag op initiatief van de werkgever recht op de wettelijke transitievergoeding. Dit bedrag is bedoeld als compensatie voor het ontslag en als hulpmiddel voor de overstap naar ander werk. De hoogte van de transitievergoeding hangt af van je bruto maandsalaris en de duur van je dienstverband.

In een vaststellingsovereenkomst dient de aangeboden ontslagvergoeding minimaal gelijk te zijn aan deze wettelijke transitievergoeding. Echter, omdat een VSO een overeenkomst is waarover onderhandeld kan worden, en de werkgever vaak een procedure wil vermijden, is er regelmatig ruimte om een hogere ontslagvergoeding af te spreken dan het wettelijke minimum. Of dit in jouw specifieke situatie realistisch is, hangt af van diverse factoren, zoals de reden van het ontslag, de lengte van je dienstverband, je leeftijd, je kansen op de arbeidsmarkt, en de sterkte van je onderhandelingspositie.

Onderhandelen over de voorwaarden: jouw invloed op de VSO

Een groot voordeel van ontslag via een vaststellingsovereenkomst is de mogelijkheid om te onderhandelen over de voorwaarden van je vertrek. De VSO die je werkgever je presenteert, is een eerste voorstel, geen voldongen feit. Jij hebt het recht om hierop te reageren, vragen te stellen, en te proberen tot betere afspraken te komen.

Naast de hoogte van de ontslagvergoeding en de einddatum van het dienstverband, zijn er tal van andere zaken waarover je kunt onderhandelen. Denk bijvoorbeeld aan een periode van vrijstelling van werkzaamheden tot aan de einddatum, maar wel met behoud van je volledige salaris. Dit geeft je de tijd en rust om op zoek te gaan naar een nieuwe baan. Ook het laten schrappen of aanpassen van een concurrentiebeding of relatiebeding, die je kunnen hinderen bij het vinden van vergelijkbaar werk, is vaak een belangrijk punt van onderhandeling. Andere onderwerpen kunnen zijn: de toezegging van een positief of neutraal getuigschrift, een budget voor outplacement of scholing, of een vergoeding voor de juridische kosten die je maakt voor het laten controleren van de VSO.

De rol van juridisch advies bij een vaststellingsovereenkomst

Gezien de juridische complexiteit en de belangrijke financiële en persoonlijke gevolgen van een vaststellingsovereenkomst, is het sterk aan te raden om deskundig juridisch advies in te winnen voordat je tot ondertekening overgaat. Een jurist of advocaat gespecialiseerd in arbeidsrecht, zoals de juristen van Mr. Ontslag, kan de overeenkomst voor je controleren. Zij beoordelen of je WW-rechten adequaat zijn veiliggesteld, of de aangeboden ontslagvergoeding redelijk en correct is, of de opzegtermijn juist is gehanteerd, en of er geen onredelijke of nadelige clausules in de overeenkomst staan.

Daarnaast kan een juridisch adviseur je bijstaan in de onderhandelingen met je werkgever. Zij weten wat gebruikelijk is in vergelijkbare situaties en wat realistische doelen zijn. Vaak nemen werkgevers in de VSO een budget op ter vergoeding van de juridische kosten die jij als werknemer maakt. Hierdoor is het inwinnen van deskundig advies voor jou vaak kosteloos of tegen geringe kosten mogelijk. Het is ook goed te weten dat je na het ondertekenen van de VSO een wettelijke bedenktijd hebt van 14 dagen. Binnen deze termijn kun je de overeenkomst nog zonder opgaaf van redenen schriftelijk herroepen.

Een vaststellingsovereenkomst markeert een belangrijk moment. Zorg dat je goed geïnformeerd bent en dat je rechten gewaarborgd zijn. Het inwinnen van deskundig advies is een verstandige investering in je toekomst.

Deze publicatie valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie.