Vertrouwen en luisterend oor cruciaal bij geweldszaken

Door Arjan Hoogvorst

Al werd er vanzelfsprekend vooral ook gepraat. Met onder de sprekers burgemeesters van genoemde gemeenten, ervaringsdeskundigen waaronder een jongere die een animatie op het thema presenteerde en iemand die sprak namens Soroptimistclub Alkmaar. Vervolgens nam een panel op het podium plaats, om in gesprek te gaan met de aanwezigen. Het was een avond vol schokkende onthullingen, verbijstering, vragen, antwoorden en vooral ook moed, hoop en vertrouwen. Een aangrijpende avond, waarop bij menigeen na het huiswaarts keren alle indrukken nog een tijdlang moesten bezinken.

Maatschappelijk probleem

Nadat Bergens locoburgemeester Yvonne Roos-Bakker aftrapte met het voor de organisatie Refuge geschreven gedicht Mistletoe, sprak Esther Hollenberg van Soroptimistclub Alkmaar. Dat initiatief ondersteunt en initieert projecten ter verbetering van de positie van meisjes en vrouwen wereldwijd. Dat doen zij door het coördineren en uitvoeren van vaak fondsenwervende acties voor diverse projecten. “Meisjes en vrouwen zouden altijd en overal veilig moeten zijn, zowel thuis als op straat. Een wereld zonder geweld jegens hen is echter nog heel ver weg. Dagelijks worden meisjes en vrouwen, óók in onze regio blootgesteld aan vormen van geweld. Dat gebeurt thuis, op het werk, op straat, school, sportclubs en tijdens uitgaan. Dit is geen specifiek privé- of vrouwenprobleem, maar een maatschappelijk probleem. Iedereen kan een rol vervullen in het stoppen van geweld. Allereerst met het voorkomen ervan, wat begint met bewustwording”, aldus Esther. Ze legde verder uit dat oranje de kleur van zonsopgang is en daarmee hoop symboliseert.

Heftig verhaal

Vervolgens kwam een dame als ervaringsdeskundige aan het woord, die enkele jaren lang een relatie had met een man die haar zowel verbaal als fysiek mishandelde. Een heel heftig verhaal, waarbij iedereen minutenlang stilviel. Zo’n beetje alle typische kenmerken van narcisme en gaslighting (psychologische manipulatie) passeerden de revue.

Zelfs nadat zij destijds in het ziekenhuis belandde met een gat in haar hoofd en hersenschudding door toedoen van haar partner, meende laatstgenoemde het te kunnen rechtpraten voor zichzelf. Het slachtoffer klopte ondertussen bij diverse mensen en instanties aan, maar mede door financiële afhankelijkheid zat ze klem. Na uiteindelijk eerst haar dochter te hebben veiliggesteld, pakte ze haar koffer en vertrok. Echter niet voordat de man in kwestie haar de trap opsleurde en een bloedneus sloeg…

Iedereen in de kerk was er stil van en her en der klonk gesnif.

Hoor je mij?!

Dan was er een animatiefilmpje gemaakt door Maaike van Koeverden, met passende muziek van Merel Gerritsma. Het project ‘Hoor Je Mij?!’ is een 2D-animatie over een meisje dat in aanraking komt met seksueel grensoverschrijdend gedrag, waarmee Maaike afstudeerde op de Kunstacademie.

Niet geheel autobiografisch, maar wel een onderwerp dat zeer gevoelig bij haar ligt. Maaike gaat samen met twee vriendinnen de halve marathon lopen voor Free Girl Nederland, dat kinderen bevrijdt van seksuele uitbuiting.

Bloemen voor jonge animatiemaker Maaike (l). (Foto: Fer Korver)

Angstige greep

Daarna was het tijd voor een door diverse dames gevormd panel, met onder meer burgemeester Mascha ten Bruggencate van gemeente Heiloo en drie jongerenwerkers van de betrokken gemeenten. Zij gingen in gesprek met de aanwezigen, waarbij zowel vrouwen als mannen reageerden.

Zo was er een jongen met een zeer verdrietig relaas over zijn moeder, die stelselmatig geestelijk werd mishandeld door haar vriend. Het verbale en zeer dreigende geweld van de stiefvader hield iedereen lange tijd in een angstige greep, tot de biologische dochters van de man aan toe. De jongen die midden in het publiek moedig zijn ervaringen vertelde, zei zelfs een auto te hebben gekocht om te kunnen vluchten wanneer het uit de hand zou lopen. Inmiddels zijn hij en z’n moeder weg bij de man in kwestie, al zijn ze nog bezig om via juridische wegen ook de dochters trachten veilig te stellen.

Alles bespreekbaar

Jongerenwerkers uit de betreffende gemeenten gaven aan dat het vooral zaak is dat slachtoffers altijd ergens terecht kunnen voor een luisterend oor, dat duidelijk wordt wat ze nodig hebben. En dat hulpvrager en -verlener beseffen wat nodig is om uit een situatie van geweld te kunnen geraken.

Bovenal is preventie cruciaal, waarbij met name jongens voordat ze gaan puberen al voldoende voorlichting krijgen. Niet alleen vanuit hun ouders, maar zeker ook op school. Goede voorlichting van ouders en onderwijskrachten is relevant, zodat bij iedereen betere bewustwording ontstaat.

“Alles moet bespreekbaar kunnen zijn, zowel positief als negatief”, aldus een jongerenwerker. “Daarin is sowieso een taak weggelegd voor ouders.” Een collega uit Heiloo gaf aan dat jongerenwerkers in haar organisatie vaak in contact met kinderen komen, wanneer die in groep 5 zitten. Al gaande ontstaat zo een het nodige vertrouwen, zodat ze kunnen aanhaken bij jongeren wanneer de fase van ontluikende seksualiteit aanbreekt. Zo kun je signaleren, luisteren en erop anticiperen.

Topje van ijsberg

Burgemeester Ten Bruggencate van Heiloo opperde vervolgens, dat een betere samenwerking van alle betrokken instanties hoge prioriteit moet krijgen. Mede ook omdat er weliswaar landelijke en lokale cijfers van grensoverschrijdend gedrag zijn, maar dat die lang niet altijd tot betrouwbare signalering leiden. Er is immers overal wel sprake van verborgen geweld, omdat veel gevallen binnen de muren blijven. Daarmee werd aangegeven, dat huidige cijfers slechts het topje van de ijsberg vormen inzake grensoverschrijdend gedrag en daarmee vaak gepaard gaand geweld. Om koude rillingen van te krijgen, al was het in de kerk behaaglijk warm.

De Ruïnekerk ook van buiten oranje belicht. (Foto: Fer Korver)

Tekort toevluchtsoorden

Iemand die bij de zogenoemde Ter Coulster-kelder in Heiloo betrokken is bij NT2-lessen oftewel Nederlands als tweede taal, vertelde dat daar elke woensdag gesprekken plaatsvinden met dorpsgenoten uit andere culturen. Vertrouwen wekken om in gesprek te kunnen gaan is ook hierbij noodzakelijk, omdat menig ouder bang is dat kinderen bij ze worden weggehaald door eventueel ingeschakelde instanties.

Er zijn overigens diverse instanties waar iemand altijd terecht kan om geweld te melden, maar of het aanbod genoeg is blijft de vraag. Daarbij is er een enorm woningtekort, waardoor het onveilige huis ontvluchten vaak als onmogelijk wordt gezien bij gebrek aan vervangend onderdak.

Luister eens écht

Tot slot nam Castricums burgemeester Ben Tap het woord, die avond als enige man op het podium. Hij gaf onder meer aan, dat iedereen die vraagt hoe het met iemand gaat ook écht zou moeten luisteren. “Neem daadwerkelijk echt even de tijd voor iemand, om diens verhaal aandachtig aan te horen. Daarmee ontstaat naast het nodige vertrouwen bij de ander, ook vaak een beter beeld bij de toehoorder. Bovendien is in deze hele kwestie ook een zeer belangrijke rol weggelegd voor vaders, vooral richting hun zoon(s). Praat regelmatig met elkaar en lúister aandachtig. Zo kunnen we met z’n allen meer vertrouwen en bewustwording gaan realiseren…”

Oranje

Om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen, zijn tot 10 december onder meer de Bergense Ruïnekerk, de Slotkapel in Egmond aan den Hoef, Witte Kerk in Heiloo en het gemeentehuis in Castricum oranje verlicht. Tevens hijsen alle drie de gemeenten de Orange the World-vlag.

Kijk voor informatie onder meer op www.orangetheworld.nl en www.soroptimist.nl. Plaatselijke jongerenwerkers benaderen kan uiteraard ook altijd.