Hoe vier zussen uit Westerland aan een tragisch eind kwamen

Door Sandra Ooms

Vanaf 5 oktober te bezoeken

Vanaf zaterdag 5 oktober kunnen bezoekers deze  familiegeschiedenis zelf ontdekken tijdens een tentoonstelling in het Dorpshuis te Westerland. Tot in detail uitgeplozen, met foto’s, verhalen en een grote stamboom die de familie Doves tot leven brengt. De expositie, die ook op 6, 12 en 13 oktober van 14.00 tot 17.00 uur gratis te bezoeken is, biedt meer dan een blik op de geschiedenis – het laat je voelen hoe het verleden nog steeds doorwerkt in het heden.

‘Ik ben altijd nieuwsgierig’

Jaap Lont (72), een gepassioneerde genealoog en de drijvende kracht achter de stamboom, vertelt enthousiast over het werk. “Ik ben altijd nieuwsgierig geweest naar hoe mensen in elkaar zitten, waar we vandaan komen. Al sinds mijn kindertijd vroeg ik aan mijn vader: ‘Is deze Lont ook familie?’ Het antwoord was vaak nee, maar dat wakkerde alleen maar meer mijn interesse aan. Uiteindelijk ben ik bij de Historische Vereniging Wieringen beland en sinds 2000 leid ik de genealogische commissie. We pluizen families uit, zoeken alle verhalen, foto’s en gegevens bij elkaar en we maken er een prachtig boek van. Dat is ons met de familie Doves opnieuw gelukt.”

Uitdagingen

De zoektocht naar de familiegeschiedenis van de Doves bracht een aantal grote uitdagingen met zich mee. De stamvader van de Wieringer tak, Simon Doves, werd in 1779 geboren in Barsingerhorn. “We hebben werkelijk alles geprobeerd om zijn ouders te achterhalen,” vertelt Jaap. “Maar een kerkbrand in 1811 vernietigde alle documenten. De enige naam die we hebben is die van zijn moeder, Maartje Sijmons Landsman. Wie zijn vader was, blijft een mysterie. Maar dat hoort bij het werk: soms stuit je op een muur die je simpelweg niet kunt doorbreken.”

De vier Catharina’s 

Toch zit de ware kracht van de stamboom Doves in de verhalen die wél boven water kwamen. Het meest opvallende en hartverscheurende verhaal is dat van de vier Catharina’s. Jan Doves en zijn vrouw kregen elf kinderen, van wie het tweede kind de naam Catharina kreeg. Het meisje overleed echter op slechts vijf maanden oud. Toen hun derde kind werd geboren, gaven ze haar opnieuw de naam Catharina. Maar ook deze tweede Catharina overleefde niet langer dan zes dagen. Een paar jaar later, bij hun zesde kind, waagden ze het opnieuw: ze noemden haar wederom Catharina. Deze derde Catharina werd acht maanden oud, voor ook zij tragisch overleed.

En dan, na al dat verdriet, kwam de vierde Catharina Doves, geboren in 1881. Een meisje dat eindelijk een toekomst leek te hebben, die trouwde en kinderen kreeg. Het leek of de vloek van de naam eindelijk doorbroken was. Maar het noodlot had andere plannen. Op 21 augustus 1940, tijdens de Tweede Wereldoorlog, liep Catharina in Westerland op straat, toen een Engelse bommenwerper, op weg naar Vliegveld De Kooy, per ongeluk zijn dodelijke lading liet vallen boven het dorp. Catharina werd op slag gedood. “Het is alsof er een onuitgesproken vloek op die naam rustte,” zegt Jaap, met zichtbaar respect voor de veerkracht van de familie Doves.

Wandel door de generaties

De expositie belooft meer dan alleen data en stamboomlijnen. Bezoekers krijgen de kans om door de generaties van de Doves familie te wandelen, met foto’s, verhalen en een grafische wand die de verbindingen tussen de verschillende takken in kaart brengt. “Kleinkinderen en achterkleinkinderen komen vaak langs, nieuwsgierig naar waar zij in de stamboom thuishoren. We lopen dan samen door de lijnen heen, van de jongste generatie helemaal terug naar Simon Doves,” vertelt Jaap met een glimlach.

Doorzettingsvermogen

Hoewel veel archieven na 1920 zijn afgesloten vanwege privacywetgeving, laat dat de nieuwsgierige genealoog niet tegenhouden. “Vroeger kon je vrij eenvoudig door de burgerlijke stand bladeren, maar sinds 1920 zijn de meest recente gegevens afgeschermd door de Wet bescherming persoonsgegevens. Dat betekent dat we de laatste honderd jaar aan gegevens niet zomaar kunnen opvragen. We moeten nu aankloppen bij familieleden, soms via via, om gegevens te verzamelen. Gelukkig werkt 96% van de mensen met plezier mee. Soms willen mensen vanwege familieproblemen niet genoemd worden. In zulke gevallen gebruiken we ‘NN’ in de stamboom, wat staat voor Nomen Nescio (naam niet bekend). We weten hun naam wel, maar respecteren hun privacy.”

‘Ik hou van deze puzzels’

Wat het werk voor Jaap en zijn team zo bijzonder maakt, is het puzzelen en het samenbrengen van mensen met hun verleden. “Sommige mensen houden van kruiswoordpuzzels, maar ik hou van deze puzzels: uitzoeken hoe een familie in elkaar steekt. Dat is wat we ook met deze tentoonstelling willen delen: de verbindingen tussen het verleden en de generaties van nu.”

De tentoonstelling over de familie Doves is vanaf 5 oktober gratis te bezoeken in het Dorpshuis te Westerland. Locatie: Westerlanderweg 61 in Westerland. Een unieke kans om niet alleen een fascinerende familiegeschiedenis te ontdekken, maar ook om een blik te werpen op de mysteries, tragedies en verhalen die door de eeuwen heen zijn blijven bestaan.

Vlnr: Cornelis (1896), Trijntje (1893) en Dirk Doves (1895) . Foto rond 1900 (foto: familie Doves)