Rouw en trouw: Martin leeft tussen ja-woord en afscheid

Door: Sandra Ooms

Waar de een begint aan een leven samen vol plannen en dromen, spreekt de ander over afscheid en het loslaten van alles. Martin luistert, verbindt, ondersteunt – soms met woorden, soms met stilte. Altijd met zijn hart. “Het hoofd kan het soms niet meer bijbenen,” zegt Martin. “Maar het hart maakt sprongen, krimpt of barst. In rouw én trouw zie je liefde: gevonden, of verloren.” Hij beschrijft het op een manier die je bijblijft: “Waar harten samensmelten, daar stopt het bij rouw met kloppen. Zowel bij bruiloften als bij het sterfbed vertellen mensen hoe bijzonder de ander is. Of was. Dat ene verschil tussen ‘is’ en ‘was’ betekent een wereld van afscheid.” Voor Martin draait alles om verbinding. “Of je nu op het punt staat elkaar het ja-woord te geven of elkaar moet loslaten, het zijn momenten waarop mensen hun diepste emoties laten zien. En ik mag daarbij zijn.”

Van bruiloft naar hospice

Zijn werk als trouwambtenaar begon in Utrecht. Na zijn pensioen wees zijn vrouw – werkzaam bij de gemeente – hem op een vacature. “Is dat niet iets voor jou?” Diezelfde dag trok hij de stoute schoenen aan en stuurde een motivatie, inclusief een voorbeeldtoespraak. Het werd goed ontvangen. Toen Martin in 2022 naar Hippolytushoef verhuisde, had hij al gesolliciteerd bij de gemeente Hollands Kroon – en werd aangenomen. “Inmiddels heb ik al tientallen huwelijken voltrokken. Je bent even onderdeel van een nieuw begin. Twee mensen kiezen voor elkaar, soms jong, soms op latere leeftijd. Het zijn hoopvolle momenten.” Hij werkt ook als vrijwilliger bij Humanitas, net als in Utrecht. Maar waar de hulpvragen in de stad talrijk waren, bleven ze in de kop van Noord-Holland beperkter. “Ik miste de intensiteit,” zegt hij. “Ik wilde méér betekenen. Dat diepe menselijke contact, dat voelde ik te weinig.” Daarom meldde hij zich ook aan bij Hospice Het Tweede Thuis in Westerland. 

Dichtbij het einde

In het hospice, of via de VPTZ (de vrijwilligersorganisatie palliatieve terminale zorg), begeleidt Martin mensen in hun laatste levensfase. “Het zijn geen lange trajecten, soms één keer per week, soms een paar keer vlak voor het einde. Het is maar net wat er nodig is.” Niet elk gesprek gaat over de dood. “Ik bezoek bijvoorbeeld elke week een 91-jarige man die zijn hele leven op zee heeft gewerkt. Dan praten we over boten, over wind en water. Gewoon over het leven. De dood is er wel, maar hoeft niet altijd centraal te staan.” Toch is de zwaarte soms voelbaar. “Een man twijfelde hardop: ‘Ben ik er wel genoeg geweest voor mijn kinderen?’ Dan zeg ik: ik ken je kinderen niet, maar als ik zie hoe zij zich om je heen bewegen, zit dat volgens mij wel goed. Soms heeft iemand precies dat nodig.”

Een arm, een schouder

Martin krijgt vaak de vraag of het werk niet te zwaar is. Maar hij ziet vooral schoonheid. “Ik mag zomaar iemands leven binnenlopen. Soms ben ik er een uur, soms maar een kwartier. Maar altijd op een moment dat telt.” Hij beschrijft het met beelden: “Ik ben een arm om je heen, een luisterend oor, een schouder. Ik hou de wacht als je slaapt. Ik ben er, zonder iets te moeten. Soms is stilte aan het bed meer dan genoeg.” Zijn rol wisselt steeds. “Als het om emoties gaat, ben ik een kameleon. Ik lach om je grap, huil om je verdriet, wandel met je mee in gedachten. Ik ben geen oplossing, maar hopelijk een onderdeel van het eindstuk van je puzzel.”

Geen geld, wel rijkdom

Hij voelt zich rijk, juist door dit vrijwilligerswerk. “Ik hoef er niets voor. Geen geld. Al die verhalen en al die mooie momenten... daar kan geen salaris tegenop.” Hij denkt even na. “Ik ontmoet mensen op hun puurst. De dood haalt de ruis weg. Mensen worden eerlijk, zacht, wijs. Soms geeft de weg naar het einde zelfs meer dan het leven zelf. De gesprekken, de stilte, het vertrouwen dat je krijgt – het is onbeschrijfelijk waardevol.”

Tussen begin en einde

Op de vraag of het niet verwarrend is, zo tussen trouwzaal en hospice, schudt hij het hoofd. “Nee. Het is juist compleet. Ik zie het hele spectrum van wat het betekent om mens te zijn.” 

‘Hier vind ik mijn plek’

Rouw en trouw: twee uitersten van het mens-zijn. “Je hoopt dat er voor iedereen een leven lang tussen zit. Maar ook als dat niet zo is, kun je er iets moois van maken. Soms zit er maar één dag tussen.” En precies daar, tussen het eerste ja-woord en het laatste afscheid, vindt Martin zijn plek. Stil, warm en vol liefde. Martin: “Dat is ook wat álle vrijwilligers in de palliatieve zorg verbindt. Er zijn met veel liefde en een warm hart! Ik weet dat zeker, omdat ik wekelijks met ze mag werken.”

Heb je na het lezen van dit artikel vragen of zoek je informatie? Dan kun je bellen met: VPTZ-Humanitas: 0223- 617422 of Hospice het Tweede Thuis: 0227-762 885.