Eerste all-skycamera in Den Oever meet lichtvervuiling boven haven en Waddenzee

De camera is een initiatief van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland en werd geplaatst in samenwerking met de Visafslag Den Oever en de Rijksuniversiteit Groningen. Dankzij de centrale ligging van de visafslag kan de lichtuitstraling vanuit verschillende delen van de haven en de Waddenzee continu worden gemeten.

Volledige hemel in beeld

De zogenoemde all-skycamera maakt opnames van de volledige hemelkoepel, inclusief de horizon. Daardoor kan niet alleen worden gemeten hoeveel kunstlicht aanwezig is, maar ook uit welke richting de lichtvervuiling afkomstig is.

"De haven van Den Oever is een interessante meetlocatie door de combinatie van havenactiviteiten en de nabijheid van het donkere Waddengebied", zegt onderzoeker Nynke Visser van de Rijksuniversiteit Groningen. "Met de camera kunnen we de lichtvervuiling continu en in alle richtingen monitoren."

Door de metingen over een langere periode uit te voeren, ontstaat inzicht in de invloed van seizoenen, weersomstandigheden en eventuele aanpassingen aan de verlichting.

Vervolg op nachtschouw

De plaatsing van de camera volgt op een eerdere nachtschouw in de haven. Daarbij werd samen met deskundigen onderzocht waar verlichting slimmer kan worden ingezet, bijvoorbeeld door lampen beter af te schermen, de lichtkleur aan te passen, verlichting te dimmen of tijdschakelaars te gebruiken.

De Natuur en Milieufederatie Noord-Holland onderzoekt samen met de gemeente Hollands Kroon hoe deze maatregelen verder kunnen worden uitgewerkt. De gegevens van de camera moeten helpen om de effecten daarvan inzichtelijk te maken.

Belang van een donkere nacht

Volgens de initiatiefnemers neemt de hoeveelheid kunstlicht wereldwijd nog altijd toe. Dat heeft gevolgen voor mens, dier en natuur. Nachtvlinders blijven bijvoorbeeld rond lampen cirkelen, trekvogels kunnen uit koers raken en vleermuizen mijden fel verlichte gebieden. Ook bomen en planten kunnen door kunstlicht uit hun natuurlijke ritme raken.

"Met deze camera maken we zichtbaar waar lichtvervuiling ontstaat en kunnen we samenwerken aan slimme oplossingen die de natuur beschermen, zonder de veiligheid en functionaliteit van de haven uit het oog te verliezen", zegt Kees Nellen van de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland.

Omdat de Waddenzee UNESCO Werelderfgoed is, draagt het terugdringen van onnodige verlichting volgens de betrokken partijen niet alleen bij aan de bescherming van de biodiversiteit, maar ook aan energiebesparing en het behoud van het karakteristieke nachtelijke landschap.