In het Holenkwartier verrijst een nieuwe stadswijk. Waar ooit de Philips-fabriek stond komen woningen voor honderden gegadigden. Jongeren die hun eerste huis zoeken. Gezinnen die willen doorstromen. Senioren die kleiner willen wonen. Woningen waar grote behoefte aan bestaat. Toch duikt met enige regelmaat de discussie op of de bestaande gevel van het voormalige Philips-complex behouden moet blijven.
Door Wally Ooms
Ooit zijn daar afspraken over gemaakt. Dat argument wordt steevast van stal gehaald zodra de herontwikkeling ter sprake komt. De vraag is of het verstandig is om vast te houden aan die afspraken. Laat ik maar direct kleur bekennen: die gevel is geen monument van schoonheid, geen architectonisch hoogstandje en geen onmisbaar onderdeel van het Hoornse stadsbeeld. Integendeel. Het is een massieve, weinig inspirerende wand uit een tijd waarin functionaliteit belangrijker werd gevonden dan uitstraling. Niet elk oud gebouw heeft automatisch cultuurhistorische waarde. Gebouwen die jarenlang als lelijk, sfeerloos of ongeschikt werden beschouwd, krijgen opeens een bijna heilige status zodra sloop dreigt.
Natuurlijk heeft de Philips-locatie betekenis voor Hoorn. Generaties inwoners hebben er gewerkt. De fabriek maakt deel uit van de economische geschiedenis van de stad. Maar geschiedenis leeft ook voort in verhalen, foto’s, herinneringen en documentatie. Het behoud van een complete gevel is niet de enige manier om respect te tonen voor het verleden.
Bovendien heeft behoud een prijs. Het inpassen van een oude gevel in nieuwbouw is technisch ingewikkeld, kostbaar en risicovol. Elke euro die daaraan wordt besteed, kan niet worden geïnvesteerd in extra woningen, betere voorzieningen of betaalbaardere huizen.
Afspraken zijn geen natuurwetten. Ze zijn gemaakt in een bepaalde tijd, onder bepaalde omstandigheden en op basis van inzichten die kunnen veranderen. Bestuurders moeten de moed hebben om opnieuw af te wegen wat het algemeen belang het beste dient. Dat is geen woordbreuk, maar goed bestuur.
De echte vraag is: het conserveren van een weinig geliefd overblijfsel uit het industriële verleden of het realiseren van een aantrekkelijke, betaalbare en toekomstbestendige woonwijk. Mijn antwoord: laat het verleden niet verdwijnen, maar leg het vast op een manier die recht doet aan de geschiedenis én ruimte biedt aan de toekomst. Een informatiepunt, een kunstwerk, een verwijzing in de openbare ruimte of een behouden detail kunnen de herinnering aan Philips levend houden. Maar een spuuglelijke gevel behouden enkel omdat er ooit een afspraak over is gemaakt, lijkt vooral een monument voor bestuurlijke starheid.
Meer nieuws uit Hoorn?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie