Van biertje aan de bar naar fluitje in de hand: Obdammer James is de nieuwe scheidsrechtersbaas van Victoria-O

Door Martijn van der Staaij

Het is een zonovergoten dinsdagmiddag als James de deur van de voetbalkantine opendoet met een brede lach: “We gaan lekker in de ‘meldkamer’ zitten”, zegt hij. Vanuit de ‘meldkamer’ is er een uitzicht over het hoofdveld van de voetbalclub Victoria-O waar James scheidsrechterscoördinator is. “Ik ben opgegroeid in Amsterdam, en was toen al een voetballiefhebber”, vertelt James. Hij voetbalde al sinds hij jong was, en groeide zo door. Al snel haalde hij zijn trainersdiploma. “Via een omweg belandde ik als trainer in Heerhugowaard, waar ik al snel ontdekte dat het trainersvak mij absoluut niet lag. Je zit altijd achter de spelers aan.”

Begin scheidsrechterscarrière

Op een gegeven moment is er voor een wedstrijd waar James bij is geen scheidsrechter aanwezig. “Toen zei ik: ik heb ooit eens een keer gevoetbald, ik vind het leuk, ik wil het wel doen. En toen floot ik die wedstrijd en al vanaf dat moment vond ik het leuk.” Het gaat niet vanaf het eerste moment van een leien dakje, maar dat hoorde er volgens hem bij. “Ik ben verdergegaan met fluiten en volgde cursussen van de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB).” James volgt eerst de cursus voor verenigingsscheidsrechter, en kreeg toen de keuze of hij voor de voetbalclub wilde blijven fluiten, of bij de KNVB. “Ik vond het fluiten bij de KNVB interessant, dus ik volgde een cursus en ben door de KNVB aangesteld om te fluiten.” Hij begint in het voetbalseizoen van 2022-2023 als officiële scheidsrechter bij de KNVB.

Na een tijdje verhuist James naar Obdam en gaat hij op zijn vrije zondagen naar de enige voetbalvereniging in het dorp: Victoria-O.

Op een avond is James bij een wedstrijd maar is de scheidsrechter geblesseerd. Er wordt gevraagd of er een KNVB-scheidsrechter is, en James is daar. “Ik had net een biertje achter de kiezen, maar dat was prima.” Uiteindelijk raakt James aan de praat met de voorzitter van de voetbalclub: “Ik merkte dat het echt een dorpsclub is, waar mensen wat voor elkaar willen doen. Dat trekt veel meer aan dan bijvoorbeeld een grote club uit Heerhugowaard of Alkmaar. Mensen staan hier achter de bar terwijl hun kinderen er allang niet meer voetballen.” Steeds vaker fluit hij wedstrijden, en, zo zegt hij: “Als ik eerder had geweten dat fluiten zo leuk was, dan was ik er veel eerder mee begonnen.”

Sinds dit seizoen is James aangesteld als scheidsrechterscoördinator. Hij lacht bij het woord: “Het is niet heel spannend, tenminste dat vind ik.” Volgens hem helpt het als je ergens enthousiast over bent: “Ik krijg energie van enthousiaste mensen, omdat ik zelf heel enthousiast ben.” De functie scheidsrechterscoördinator is fluïde, maar bij Victoria-O draait het vooral om het werven en behouden van nieuwe scheidsrechters. “Ik kan het inkleden zoals ik zelf wil, maar ik moet zorgen dat er nieuwe scheidsrechters komen, en dat ze ook blijven. Ik kan wel twintig nieuwe scheidsrechters hebben, maar als ze allemaal na een week ermee stoppen, heb ik niks.”

Dat er steeds meer agressie tegen scheidsrechters is, speelt ook mee in het tekort aan scheidsrechters. “Er zijn veel jongeren die zeggen: ‘Ik laat mij niet uitschelden door een ander, dus ik blijf er ver vandaan.’ Dat is zonde, dus ik probeer de leuke en positieve kanten van het scheidsrechtersvak te laten zien.” Hoeveel scheidsrechters hij aan het eind van het seizoen wil hebben, weet hij nog niet, maar hij hoopt op zoveel mogelijk: “Ik hoop dat we op een gegeven moment meer scheidsrechters hebben dan wedstrijden, zodat je ook af en toe kan zeggen: ‘Neem jij maar een zaterdag vrij’. Nu doen we dat nog met vier scheidsrechters en dat is te weinig.”

TikTok-ster

Ook op TikTok is James actief, onder de naam @refereejames. Hier plaatst hij video’s over de wedstrijden waar hij als scheidsrechter aanwezig is. Met bijna duizend volgers haalt hij op sommige video’s meer dan duizenden weergaven, soms wel meer dan vijftigduizend. “Het is begonnen toen we filmpjes maakten toen ik nog bij de club uit Heerhugowaard zat, en we die op YouTube zetten.” Hij kende TikTok nog niet, maar besloot een tijdje later toch een account aan te maken en er video’s op te posten over het zijn van scheidsrechter en zijn leven. “Ik had af en toe beelden van wedstrijden, die zette ik erop. Ook bijvoorbeeld om een discussie te starten of een penalty of buitenspel terecht was of niet. Dan merk je dat er verschillende meningen bestaan.” Ondertussen herkennen buurtgenoten de scheidsrechter als ‘Referee James’. “Dat is wel heel leuk, dat je op de kermis loopt of boodschappen doet, en mensen je herkennen en een praatje maken.”

Het komende seizoen wil James meer video’s plaatsen over zulke ‘beslismomenten’. “Ik wil laten zien dat scheidsrechter zijn echt leuk is, en jongeren het gevoel geven dat ze mee kunnen praten over deze momenten. Op die manier hoop ik ze, naast mijn enthousiasme, warm te maken voor het vak van scheidsrechter, en dat onze club over twee jaar twintig scheidsrechters telt.”