Dr. Van Buuren uit Landsmeer: de dokter die na zijn repetitie nog even in pyjama langskwam

Dr. Van Buuren werd geboren op 12 september 1901 in Den Haag en mevrouw van Buuren-Peltzer werd geboren op 19 april 1903 in Epen. In 1929 reden er nog nauwelijks auto’s. Tussen de wandelaars en een enkele fietser door, hoorde je alleen het geklos van een paard en wagen over de weg. Dr. Hekman liet zich door het rijtuig van Gerrit van Beek naar visites rijden, en Dr. van Buuren heeft dat ook nog gedaan.

Later schafte Van Buuren een motor aan. Naast zijn praktijk in Landsmeer, Den Ilp en een kleine praktijk in Tuindorp Oostzaan, bezocht de dokter hiermee ook zijn patiënten in Watergang. Daarvoor stak hij telkens met het pontje het water over.

Met kabelpontje naar Watergang

De moeder van Frans Poulain, Jantje Leguijt, bracht de medicijnflesjes en doosjes met zalf rond in een mandje. Ze was toen veertien jaar en voor elk flesje of doosje dat ze in Landsmeer bezorgde kreeg ze twee cent, drie cent in Den Ilp en vier cent in Watergang. Dan moest ze met het kabelpontje over en ‘s avonds werd ze overgezet met een bootje van Auk Dral. Soms ging er wel eens een broertje van haar mee. Dat vond grootmoeder prettiger.

In de oorlog kreeg mevrouw Van Buuren een ontheffing om zich gedurende de spertijd op straat te begeven, zodat ze medicijnen kon rondbrengen of patiënten kon bezoeken. Als jonge vrouw was ze werkzaam als verpleegster bij het Rode Kruis. Ze kregen drie kinderen. Juut, Ellie en Piet.

Getalenteerde cellist

Dr. Van Buuren was een getalenteerde cellist. In zijn vrije tijd speelde hij cello in een orkest. De grootmoeder van Frans Poulain, Sibbeltje Oostindie, was vanaf haar achtenveertigste jaar bedlegerig met een ernstig hoge bloeddruk. Als ze zich niet goed voelde, stak Van Buuren, na een repetitie of uitvoering met het orkest, nog even de straat over om naar haar te kijken.

Omdat grootmoeder geen telefoon had, ging hij persoonlijk naar haar toe. Soms in zijn nachtgoed met zijn suède jas met bontkraag eroverheen. Dan had hij waarschijnlijk een symfonische uitvoering gehad en zijn rokkostuum al verwisseld voor zijn pyjama. Hij zei: ”Ik kom nog even langs voordat ik naar bed ga.”

Het artsenvak was voor hem een roeping

Je kon altijd van hem op aan. Hij deed zijn werk met hart en ziel, het artsenvak was voor hem een roeping. En als je in een spijker had getrapt, kon je terecht bij mevrouw Van Buuren. Als apothekeres stelde zij zelf de medicijnen samen. Zij bereidde drankjes, woog poeders af en draaide pillen. Ze haalde de ingrediënten uit grote, bruine flessen en potten die in een houten kast stonden. Deze flessen waren bruin om de inhoud tegen zonlicht te beschermen. Ze gebruikte uiterst nauwkeurige weegschalen en een vijzel en stamper om gedroogde kruiden fijn te wrijven tot poeder. Om een drankje te maken werden de poeders opgelost in water, alcohol of suikersiroop.

Die beruchte fles levertraan

Vroeger roken en smaakten de medicijnen ronduit vies. Of het nu om drankjes, poeders of pillen ging. Die bittere smaak van aspirine en de scherpe, indringende lucht van valeriaan, dat zijn van die dingen die je nooit meer vergeet. En dan was er nog die beruchte fles levertraan. Elke avond voor het slapengaan kwam die onvermijdelijke lepel met stroperige geelachtige, smurrie op je af. Het stonk naar vis en als je je mond stijf dichthield, werd onherroepelijk je neus dichtgeknepen tot je wel moest happen. Voor een kind was dat een beklemmend moment dat je je leven lang bijblijft. Toen ging men er vanuit dat een medicijn niet lekker hoefde te zijn, als het maar werkte.

Geen opvolger meer

Tegen de tijd dat Piet de praktijk over zou nemen, is hij bij een ernstig ongeluk op de Kruislaan in Amsterdam om het leven gekomen. Er was dus geen opvolger meer. Het greep Dr. Van Buuren zo aan dat hij verhuisde naar Joppe in Gelderland. Het was een gehucht en hij heeft daar nog een kleine praktijk voortgezet. Van Buuren en zijn vrouw hebben daar de rest van hun leven doorgebracht. Dr. Van Buuren is daar overleden op 30 augustus 1980. Mevrouw Van Buuren is in 1985 overleden in Amsterdam.

De opvolger van Dr. Van Buuren werd Dr.J .J.Reijnders. Toen hadden dorpsdokters nog weekenddienst en voor het zijraam van de praktijk, stond een kastje waarin werd aangekondigd wie er dienst had. Aan de rechter buitenzijde bij de grote stoep, hing een kastje waar je ‘s avonds de medicijnen kon halen of een leeg flesje neerzetten. Aan de ene kant kon je zien wie er dienst had en aan de andere kant kon je medicijnen afhalen.

Boerderijtje met koetjes en schaapies

Op het Zuideinde 210 woonde Alie van Hillebrand Pauw. Zij was schoolvriendin van Grietje Tump. Alie had een klein boerderijtje met koetjes en schaapies. Toen Alie ongelukkig ten val kwam en haar heup brak, toonde de dorpsdokter zijn betrokkenheid. Dr. Reijnders, een Fries die wel raad wist met vee, nam direct de zorg voor de koeien op zich om de hulpbehoevende Alie te ontlasten.

Door de geneesmiddelen wet kwamen er strengere eisen voor opslag, bereiding en de controle van medicijnen. Een kleine apotheek aan huis kon hier vaak niet aan voldoen. Dr. Reijnders opende destijds een nieuwe praktijk in het dienstencentrum van Landsmeer. Hiermee kwam er definitief een einde aan het tijdperk van de vertrouwde dorpsdokter.

Ellie, de dochter van Dr. Van Buuren en echtgenote van Pordon, betekende veel voor de gemeenschap van Landsmeer. Zo zette zij zich onvermoeibaar in voor de watersport, het Rode Kruis en het bestuur van de plattelandsvrouwen. Daarnaast heeft zij er persoonlijk voor gezorgd dat de inventaris van de praktijk van Dr.Van Buuren behouden bleef en een plek kreeg in het museum.

Sonja Duba en Frans Poulain