Meningen verdeeld of Gereformeerde DNA (nog) bestaat

door Chrit Wilshaus

Over deze en aanverwante vragen werd vorige week van gedachten gewisseld bij de laatste bijeenkomst van dit seizoen, georganiseerd door Erfgoedcentrum Abraham Kuyper.

Daarover spraken Cees van der Laan (journalist en voormalig hoofdredacteur van dagblad Trouw), Tamara Zonnenberg (jongerenpastor van PKN in Maassluis) en Guillaume Spiering, (voormalig journalist/correspondent en achterkleinzoon van Abraham Kuyper) met elkaar en met de aanwezigen. Gespreksleider was Erfgoedcentrum-voorzitter Gerda Verburg. Abraham Kuyper werd in 1837 in Maassluis geboren en was staatsman, theoloog maar vooral journalist. In 1879 richt hij de eerste politieke partij van Nederlands op, de ARP (Antirevolutionaire Partij). Maar hij doet nog veel meer. Zoals het oprichten in 1880 van een ‘eigen’ universiteit, namelijk de VU (Vrije Universiteit) die nog steeds bestaat. Het zal geen verbazing wekken dat over het Gereformeerde DNA, en wat dat dan precies inhoudt, verschillend wordt gedacht. Voor een buitenstaander is dat niet altijd even goed te volgen. Wat overigens niets afdoet aan de sprekers.

Eigenlijk niet

Van der Laan bekent niet meer zoveel met zijn Gereformeerde wortels te hebben en zich en zich meer aangetrokken te voelen tot de katholieke liturgie, maar ook tot mysterie, raadsels en paradoxen. “Ook ben ik naar zen-meditatie gegaan. Dus ben ik heel erg een kind van mijn tijd”, aldus de oud Trouwman, die daar wel aan toevoegt dat het Gereformeerde nog niet helemaal weg is bij hem. “Maar het is ook niet overheersend.” Emeritus predikant Geb van Doornik is stelliger: “Moet je eigenlijk niet gewoon zeggen dat er van het Gereformeerde DNA eigenlijk niets over is? Veel meer dan het besef dat ik daar vandaan kom, is het niet. Kan ik aanwijzen in mijn leven dat ik dat stempel draag? Eigenlijk niet, ik ben het kwijt. Ik meen dat met de huidige maatschappelijke versplintering er gewoon niks van over is.” Dat alles neemt volgens de gepensioneerde voorganger niet weg dat hij vindt dat we behoedzaam om moeten gaan met het gedachtegoed van Abraham Kuyper. “Het is een emancipatiebeweging geweest die veel betekend heeft. Mijn vader kon gaan studeren omdat Kuyper de Vrije Universiteit stichtte. Daardoor kon ik ook studeren. Maar das war einmal. En dat was het.”

Leuker, aardiger en vriendelijker

Iemand merk op dat wat magertjes te vinden maar plaatst daar wel de kanttekening bij dat “gereformeerden altijd de neiging hebben gehad, en nog steeds hebben, om het allemaal hartstikke goed te weten.” Volgens Spiering zijn jongeren vaak naar iets anders op zoek. “Wat ze precies zoeken, weet ik niet maar het gaat er ook om dat ze tegen bepaalde dingen zijn die er nu gebeuren en vinden dat het anders, leuker, aardiger en vriendelijker zou moeten.” Van der Laan is het daarmee eens. “Wat zich in de hele samenleving voordoet, het uit elkaar drijven van de flanken, gebeurt natuurlijk onder jongeren ook. Jongeren zijn op zoek naar een vriendelijk alternatief onze samenleving.” Net zo goed, aldus de voormalige Trouw-hoofdredacteur, dat er jongeren zijn die op zoek zijn naar een helemaal geen vriendelijke variant.

Individueel

Zonnenberg vertelt in een “vrij vergrijsde kerk te staan.” Haar contact met jongeren is meer individueel en buiten kerkelijk verband om. “In andere kerken zijn nog wel degelijk gespreksgroepen en dergelijke. Mijn dochter heb ik ook niet meer grootgebracht met stelligheden want ik ben daar eigenlijk zelf ook niks wijzer van geworden.”

Niet los kunnen laten

Omdat Verburg vroegtijdig weg moet, neemt Ton Sels, coördinator activiteiten van voornoemd erfgoedcentrum, het stokje van haar over. Ondertussen probeert Verburg zo geruisloos mogelijk de ruimte met kraakvloer te verlaten, waardoor het juist meer opvalt dan dat ze gewoon zou zijn weggelopen. Sels zegt iemand te hebben gekend die Gereformeerd was grootgebracht maar daar verder niks meer mee doet maar dat hij het toch niet helemaal kon loslaten. “Het zit gewoon in mij, in alles wat ik maatschappelijk doe, komt het naar voren’, bekende hij mij.” Voor een aantal aanwezigen was wat Sels vertelde herkenbaar, voor anderen niet. De avond mag misschien niet het antwoord op alle vragen hebben opgeleverd, interessant was het wel. Net als de andere bijeenkomsten die georganiseerd waren. Ook komend seizoen organiseert het Erfgoedcentrum activiteiten. Kijk voor meer info daarvoor op www.abrahamkuyper.nu.