Gevonden skelet blijft voorlopig mysterie
OOSTZAAN - Noem het een mysterie, noem het een geheim. Voor een aantal werkmannen staat de datum 4 maart 2025 in hun geheugen gegrift. Ze vonden een skelet onder het plein bij de Oostzaanse kerk. De schedel heeft een beschadiging die lijkt op een kogelgat. De Forensische Opsporing (FO) van de politie doet onderzoek. Van wie is het lichaam? Wat is er honderden jaren geleden gebeurd? Vragen genoeg.
Door Wesley Dekker
De politie doet altijd onderzoek naar mensen die op onnatuurlijke wijze zijn overleden. Afzetlinten worden geplaatst, onderzoekers trekken de bekende witte pakken en gebruiken nummerbordjes om bewijsstukken vast te leggen. Tegelijkertijd praten rechercheurs met familieleden, vrienden, bekenden en niet te vergeten getuigen. Alles wordt in het werk gesteld om meer duidelijkheid te krijgen. Maar bij de vondst van een lichaam uit vroege tijden gaat het politieonderzoek toch wat anders. Er is namelijk geen familie meer. Laat staan vrienden en bekenden. “De schedel is in beslag genomen door onze Forensische Opsporing. Hier ligt deze nog steeds voor onderzoek”, vertelt politiewoordvoerder Joey Brink. De FO kijkt of de schedel van een mens of een dier is.
1920
Of en hoe de schedel vervolgens wordt onderzocht hangt af van een dateringsonderzoek. “Er wordt gekeken of de schedel ouder of jonger is dan 1920. Als het jonger is wordt er DNA afgenomen”, zegt Brink. Charissa van Kotten is DNA-verwantschapsdeskundige bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI): “Ga je langer terug in de tijd dan zijn er geen nabestaanden of verwanten meer die nog in leven zijn. Deze nabestaanden staan dus ook niet in de databank, waardoor je ook geen match zal vinden en verder forensisch onderzoek stopt.” Bovendien is het lastig om een DNA-profiel te maken van archeologisch materiaal. “Je verbruikt dan arbeidsuren, chemicaliën en labcapaciteit voor iets dat geen bruikbaar profiel oplevert.”
‘De schedel is in beslag genomen’
Claes Compaen
Al eeuwen wordt rond de Oostzaanse kerk begraven. Tot 1869 mocht er zelfs bijgezet worden in de kerk zelf. Erg hygiënisch was dat overigens niet: de graflucht zou ervoor gezorgd hebben dat mensen in die tijd spraken over ‘rijke stinkerds’. Kerkrentmeester Ids Algera weet dat maar al te goed. Hij heeft zich namelijk verdiept in de verschillende graven. “De vloer is al veel ouder, maar deze kerk staat er ook al vanaf 1760.” Als kerkrentmeester beheert hij de gelden die binnenkomen en het Oostzaanse kerkgebouw. Wie de grafzerken bekijkt ziet verschillende bekende Oostzaanse achternamen. Van Schaft tot Lust en van Meijn tot Taams. Het zijn de voorouders van menig Oostzaner. “Maar de mensen liggen er niet meer hoor”, vertelt Algera in gesprek met onze verslaggever. “Tijdens een renovatie is de vloer eruit geweest. Toen was er alleen nog zand en geen skelet te bekennen.”
Misschien wel de bekendste kerkgrafzerk is van Claes Compaen (1587-1660). De zeerover was een beruchte Oostzaner. Naast kaper stond Compaen bekend als piraat. Hij veroverde meer dan 350 schepen. Zijn buit verkocht hij door in onder andere Marokko en Ierland. “Al is het wel een discussie of Claes Compaen echt begraven lag in de kerk. Op de grafsteen staat een driemaster met zeilen en vlaggen. En dus niet zijn naam. Heel Oostzaan vindt het bijzonder om zijn graf te zien, maar nergens staat dat het daadwerkelijk om hem gaat.”
Binnen de kerkmuren begraven stond synoniem voor dichter bij de hemel zijn. Rijke mensen hoopten daarmee bestand te zijn tegen plunderingen en een streepje voor te hebben in het hiernamaals.
Buiten de kerk
Ook al honderden jaren wordt buiten de Oostzaanse kerkmuur begraven. “De verhoogde plek was voor veel mensen een toevluchtsoord, dus ook een locatie om mensen te begraven”, weet Algera. De vondst van het lichaam onder het kerkplein hoeft volgens Algera niet een hele grote verrassing te zijn. “Er is veel onduidelijkheid. Als kerk hadden we een heel groot archief in de kluis. En dat al honderden jaren. We komen binnenkort naar buiten met meer informatie over de grafzerken.”
Mogelijk kogelgat
Het NFI verwacht overigens zeker de komende tijd nog geen uitsluitsel te kunnen geven over de vondst. In de media verschenen berichten over een mogelijk kogelgat. Het hoeft volgens politiewoordvoerder Joey Brink helemaal niet zo te zijn dat anno 2025 een eeuwenoude Oostzaanse moord is ontdekt. “Het gaatje in de schedel kan allerlei oorzaken hebben”, benadrukt Brink. “Denk bijvoorbeeld aan degradatie van het botmateriaal, waardoor er breukjes kunnen ontstaan.”
Voorlopig blijven nog wat vraagtekens staan rond de vondst van het lichaam. Noem het een mysterie, noem het een geheim.
Meer nieuws uit Oostzaan?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie