Kritiek op ICL zwelt aan ondanks voorgenomen maatregelen

Door Hans Straeter

De afgelopen weken gebeurde meer rond de kunstmestfabriek. In de gemeenteraad werden vragen gesteld over de mogelijke betrokkenheid van ICL bij oorlogvoering. De organisatie ASEED bracht een persbericht naar buiten met beschuldigingen. De partij voor de Dieren organiseerde een bliksemactie bij het bedrijf, een externe woordvoerder reageerde namens ICL op de aanklachten van ASEED en wethouder Steven van Weyenberg wil dat de omgevingsdienst bij ICL de duimschroeven aandraait.

De nieuwe, aangescherpte vergunning moet de overlast aanzienlijk terugdringen. Tijdens de presentatie door de omgevingsdienst werd gesteld dat de stank met tenminste 72% omlaag moet. Binnen zes maanden nadat de vergunning definitief is geworden, zou dit moeten gebeuren. Ook de uitstoot van zoutzuur moet drastisch omlaag. Bij de maatregelen die in voorbereiding zijn, gaat het dit jaar om een proef met gezuiverd water en in 2026 om een nieuwe druppelafscheider. De norm voor de uitstoot van zoutzuur wordt aangescherpt. Bij de nieuwe vergunning wordt de concentratie teruggebracht van maximaal 30 mg/m3 naar niet meer dan 12 mg/m3. Eerder werd door bewoners in Noord en de Houthavens gehoopt dat dit laatste cijfer 3 mg/m3 zou worden, maar Europese regelgeving en het rekening houden met de oude installatie levert een norm van 12 mg/m3 op met daarnaast de onderzoeksplicht voor ICL naar het verder verlagen van zoutzuuremissies. De nieuwe vergunning regelt ook voorschriften over afval, afvalwater, energieverbruik, lucht en andere zaken.

Tijdspad

Op 31 oktober wordt het ontwerpbesluit gepubliceerd, dan volgt een termijn van zes weken waarbij betrokkenen een zienswijze kunnen indienen. Daarna worden die zienswijzen verwerkt; dat gaat minsten vier weken duren. Naar verwachting wordt dan het definitieve besluit in januari 2026 gepubliceerd, gevolgd door een beroepstermijn van zes weken. Rond het ontwerpbesluit is op woensdag 12 november van 16.00 tot 20.00 uur een inloopbijeenkomst in Huis van de Wijk De Evenaar aan de Kometensingel 189.

Het toezicht en de handhaving door de omgevingsdienst op overschrijdingen van de huidige normen gaat ondertussen door. Inmiddels wordt het tweede deel van € 125.000,- geïncasseerd van de opgelegde dwangsom van € 500.000,- Na eerst tevergeefs bezwaar gemaakt te hebben bij de Hoor- en Adviescommissie, kondigde De kunstmestfabriek op 17 september aan bij de rechtbank in beroep te gaan tegen de opgelegde last onder dwangsom.

Vragen gemeenteraad

Enkele dagen voor de bewonersbijeenkomst in het Zonnehuis stelt Anke Bakker, fractieleider van de Partij voor de Dieren, vragen in de Amsterdamse gemeenteraad. Deze keer niet over de stank en uitstoot van zoutzuur, maar over de mogelijke betrokkenheid van dochterondernemingen van de ICL Group bij de exploitatie van grondstoffen in de bezette Westelijke Jordaanoever, de levering van producten en ondersteuning aan Israëlische nederzettingen, de handel in witte fosfor en de banden met het Israëlische leger (IDF), ernstige milieuvervuiling en slechte arbeidsomstandigheden.

In de vragen wordt ook aangedrongen op transparantie in de handelsketens van ICL Fertilizers Europe C.V. om mogelijke betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen en milieuverontreiniging te kunnen traceren. Het gemeenteraadslid wil ook weten wat het Havenbedrijf en de gemeente Amsterdam kunnen doen binnen het eigen beleid rondom ketenverantwoordelijkheid in geval de kunstmestfabriek direct of indirect via de ICL Group bijdraagt aan schendingen van internationale verdragen. Het wachten is nu op de antwoorden van het college van burgemeester en wethouders.