Schrijvers op de planken in De Purmaryn: Verraad van de Jordaan

Stephanie Biesheuvel stuit in 2019 op een familiegeheim, als zij de naam van haar overgrootvader Hendrik tegenkomt in Het Parool, waarin hij wordt genoemd als de mogelijke verrader van Het Achterhuis. Ze besluit het tot op de bodem uit te zoeken. Haar familie blijkt vele geheimen met zich mee het graf in te hebben genomen: ze ontdekt familieleden die bij de Jeugdstorm zaten, de Waffen-SS, kampbewakers waren en zelfs Jodenjagers. 

Stephanie doet na haar ontdekking jarenlang onderzoek in verschillende archieven. Ook in het CABR in Den Haag. In dit archief zijn alle dossiers opgeslagen van Nederlanders die na de oorlog werden verdacht van samenwerking met de Duitse bezetter.  ”Het CABR is nu beperkt openbaar en nog altijd niet helemaal toegankelijk. Wat ik ontzettend jammer vind. We moeten als samenleving ook praten over de zwarte pagina’s van de Nederlandse geschiedenis. Door te zwijgen, blijven dit soort familiegeheimen als intergenerationeel trauma generatie op generatie doorgegeven worden.”

Een schok

Haar oma was de jongste uit een gezin van twaalf kinderen en allen geboren en getogen in de Amsterdamse Jordaan. Toen Stephanie al deze kinderen en hun ouders, haar overgrootouders, begon te onderzoeken, bleek al gauw dat van de veertien gezinsleden er tien fout waren in de oorlog. “Mijn oma heeft nooit iets verteld over het oorlogsverleden van haar familieleden en het was dan ook een schok voor mij om erachter te komen dat de ouders en haar broer en zussen zich zo fanatiek bij de Duitse bezetter aan hebben gesloten in de oorlog. Ook voor mijn moeder was dit allemaal onbekend.”

Kampbewaker

Stephanie komt erachter dat haar overgrootvader kampbewaker was in Kamp Erika. Vier andere oudooms waren ook kampbewakers, ook bij Kamp Erika en Kamp Amersfoort. Twee van hen begeleidde Jodentransporten en een van hen zat zelfs bij een Jodenjagersgroep. Ook haar overgrootmoeder Johanna was betrokken bij een heftige zaak. “Johanna bleek verantwoordelijk te zijn voor het verraad van hun huisarts, dokter Bijl, die uiteindelijk bijna drie jaar in Kamp Amersfoort en Kamp St. Michielsgestel heeft gezeten.” Dat deze dokter Bijl ook nog de vader bleek te zijn van de overleden tv-presentatrice Martine Bijl, vond Stephanie bizar. ‘Ik heb haar man Berend Boudewijn erover gesproken en hij vindt het ontzettend spijtig dat Martine nooit het volledige verhaal over haar vader heeft kunnen horen.”

Stephanie besluit haar inktzwarte familiegeschiedenis op te schrijven in het boek ‘Het verraad van de Jordaan’ én er een podcast voor Podimo over te maken. “Het schrijven van het boek en het maken van de podcast maakten dat mijn familieleden – die net als ik onwetend waren over het oorlogsverleden van onze familie – braken met onze giftige familietraditie van zwijgen. Door er over te praten, start de verwerking van het verleden in mijn familie. En wordt het intergenerationeel trauma dat is ontstaan door de leugens over de oorlog, niet langer doorgegeven aan de generaties na ons.”

Lezing en interview

Donderdag 6 februari interviewt Henk Schulte van ‘Het Leesteken Boeken & Vinyl’ Stephanie Biesheuvel en vertelt zij over haar verzwegen familiegeschiedenis. Na de lezing zal Stephanie het gesprek aangaan met de zaal en haar boek signeren. 

Kaartjes kunnen vooraf of op de avond zelf worden gekocht  bij Theater De Purmaryn.