PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Cinema Schinkel.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Cinema Schinkel door de tijd
Wie nu langs de winkels en beddenspecialist Sgaap aan de Dubbele Buurt loopt, ziet het misschien niet meer, maar op deze plek kwam generaties lang heel Purmerend naar de film. In het pand aan de Dubbele Buurt 16 draaide Cinema Schinkel van 1913 tot 1982, de eerste vaste bioscoop van de stad.
Reisbioscoop Schinkel
De Purmerenders maakten rond de vorige eeuwwisseling kennis met film via de kermis. Nicolaas Hendrik Schinkel trok met een rijk versierde reisbioscoop langs het land. Rond 1905–1907 stond zijn tent met levende photographiën voor het eerst op de Westerstraat in Purmerend. Schinkel profileerde zich in die jaren graag als de enige exploitant die kleurenfotografie vertoonde – destijds een ware sensatie.
Met zijn cinematograaf projecteerde Schinkel bewegende beelden op een muur, zodat voor het eerst grote groepen tegelijk film konden zien. De reisbioscoop bleef tot 1934 in gebruik, ook toen er in Purmerend al een vast filmtheater was.
Van reisbioscoop naar stadscinema
In 1912 nam Schinkel een gedurfde beslissing: hij wilde een vaste bioscoop openen in Purmerend. Hij schakelde de jonge Purmerendse architect J.J.P. Oud in. Op 21 november 1913 gingen de deuren van Cinema Schinkel officieel open voor het Purmerendse publiek.
Artikel gaat verder onder de Afbeelding.
Strak en symmetrisch gebouw aan de Dubbele Buurt - VHP
Binnen was de zaal sfeervol maar eenvoudig ingericht. In totaal konden 250 bezoekers een plaats vinden. De “gewone” plaatsen bestonden uit houten klapstoelen in de zaal, terwijl de loge en het balkon waren uitgerust met stoelen bekleed met rood pluche. Een verslaggever van de Purmerender Courant schreef bij de opening lyrisch dat Schinkel op het fraaie balkon zelfs de koningin had kunnen ontvangen.
In de periode van de stomme film werd de voorstelling begeleid door een pianino – een soort compacte piano – en een orgel. De muziek werd onder meer gespeeld door de heer Van der Stok, terwijl Nicolaas Schinkel zelf als explicateur in de zaal stond en het publiek uitleg gaf bij de beelden op het doek.
Familiebedrijf in drie generaties
Cinema Schinkel was een echt familiebedrijf. Zoon Cor Schinkel werkte als operateur boven in de cabine, zoon Henk verkocht kaartjes en hield toezicht in de zaal. Tijdens de Tweede Wereldoorlog overleed Cor in 1943. Vader Nicolaas stierf in 1951; Henk zette de bioscoop daarna voort.
In de jaren vijftig nam het bioscoopbezoek sterk toe en besloot Henk Schinkel tot een grote modernisering. Architect Jan Plas ontwierp een nieuwe, grotere zaal. Bij de heropening in 1959 was de bioscoop acht meter langer en vier meter breder geworden, met een groter doek en 360 comfortabele fauteuils. De verschillende rangen waren herkenbaar aan de kleur van de stoelen. In de hal en aan de gevel kwamen fotovitrines, waarin de nieuwste films werden aangekondigd.
Later nam Mart Schinkel, de derde generatie, de exploitatie over. Hij groeide op in de bioscoop en stond bekend als een van de jongste filmoperateurs van Nederland.
Concurrentie en de laatste film
Vanaf het begin van de jaren zeventig kreeg Cinema Schinkel het moeilijk. De televisie, de opkomst van video en andere vormen van vrijetijdsbesteding zorgden voor minder bioscoopbezoekers. Toen Purmerend in 1980 een modern bioscoopcomplex kreeg – de Metro-bioscoop op De Gors – werd de concurrentie pas echt voelbaar.
Op woensdag 14 april 1982 draaide Cinema Schinkel zijn allerlaatste film: Vier vuisten op safari met Bud Spencer en Terence Hill. Daarna ging het licht aan en het doek voorgoed dicht. Kort na de sluiting emigreerde Mart Schinkel met zijn vrouw naar Canada. Daarmee kwam een einde aan bijna tachtig jaar filmgeschiedenis aan de Dubbele Buurt.
De Dubbele Buurt toen en nu
De plek waar Cinema Schinkel stond, maakte al vóór de bouw van de bioscoop deel uit van het levendige centrum. In het begin van de twintigste eeuw zat hier de drankzaak van P. Brantjes; naast de latere bioscoop was café ’t Haasje een bekende ontmoetingsplek.
Het adres Dubbele Buurt 16 ligt nog altijd in een van de drukste winkelstraten van Purmerend. Het voormalige bioscooppand is in de loop der jaren meerdere keren verbouwd en gerenoveerd. Rond 2019 was in het pand Fitness4you gevestigd; inmiddels doet het gebouw dienst als moderne beddenwinkel.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
De vernieuwde gevel met een blik op het verleden - Naomi Fischer
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie