PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: het Burgerweeshuis.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Burgerweeshuis door de tijd
Wie oude foto’s van de Willem Eggertstraat naast het huidige straatbeeld legt, ziet hoe sterk Purmerend in de loop der tijd is veranderd. Waar vroeger een historische straat lag, fungeert de Eggertstraat nu vooral als toegang tot het winkelcentrum. Toch staat aan de linkerkant nog altijd één bijzonder gebouw fier overeind: het Burgerweeshuis, een rijksmonument dat de grootschalige sloop van de jaren ’70 als één van de weinige panden heeft doorstaan.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Een inkijkje in het straatbeeld van vroeger in de Willem Eggertstraat - VHP
Weeshuis met eeuwen historie
Het Burgerweeshuis werd gebouwd in 1638. Het bood eeuwenlang onderdak en verzorging aan kinderen van wie de ouders waren overleden. Deze zorg werd betaald uit de erfenis van de ouders.
Naast het Burgerweeshuis waren er in Purmerend twee andere instellingen: het Armenweeshuis in de Koestraat, waar kinderen van bescheiden komaf moesten meehelpen om hun verblijf te verdienen, en het Evangelisch-Luthers weeshuis in de Hoogstraat. In 1746 fuseerden het burger- en armenweeshuis, waardoor alle kinderen samen werden opgevangen.
Purmerendse Nachtegaal
Een van de bekendste bewoners was Anna Kappel, de ‘Purmerendse Nachtegaal’. Dankzij haar uitzonderlijke zangtalent mocht zij op kosten van de regenten een opleiding volgen. Zelfs wanneer zij terugkeerde uit het buitenland bleef ze bij bezoek aan Purmerend haar wezenkleding dragen, om andere kinderen niet jaloers te maken.
Verbouwingen en monumentale rijkdom
In 1789 vond een grote verbouwing plaats. De gevelsteen boven de entree herinnert hier nog aan met de tekst: ‘In dit vernieuwd gebouw woont liefde, hulp en troost. Hiervoor zorgt barmhartigheid voor ’t ouderlooze kroost.’ Tijdens deze verbouwing werden onder meer de Lodewijk XVI-stucdecoraties in de gang en de rococo-deuromlijstingen aangebracht.
Het pronkstuk is zonder twijfel de regentenkamer, waar een uniek 18e-eeuws geschilderd behang op linnen te zien is. Deze ruimte geldt als een van de belangrijkste historische interieurs van Purmerend.
Van weeshuis tot Rabobank
Tot in de jaren ’70 diende het pand als weeshuis. In 1978 vertrokken de laatste kinderen en werd het gebouw overgenomen door de Rabobank, die een omvangrijke restauratie uitvoerde.
Bij de bouw van het Eggert Winkelcentrum werd een groot deel van het achterliggende complex gesloopt; het huidige gebouw is voornamelijk het historische voorhuis. Later volgden verschillende tijdelijke functies, waaronder een bankkantoor, horeca-initiatief en kantoorruimte.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Het huidige straatbeeld van het de Willem Eggerstraat - Naomi Fischer
Op zoek naar een nieuwe toekomst
Na het vertrek van diverse huurders staat het monument opnieuw leeg. De gemeente Purmerend onderzoekt mogelijke nieuwe bestemmingen, maar de combinatie van monumentale eisen en praktische bruikbaarheid blijkt een uitdaging. Door de beschermde status is elke vorm van herontwikkeling aan strikte voorwaarden gebonden.
Toch ziet de stad kansen. Het Burgerweeshuis ligt midden in het centrum, heeft een rijke geschiedenis en een grote culturele waarde. Lokale organisaties en bewoners hopen dat het gebouw een bestemming krijgt die zowel recht doet aan het verleden als bijdraagt aan een levendige binnenstad — denk aan culturele, maatschappelijke of representatieve functies.
Eén ding staat vast: het verdient een bestemming die past bij zijn unieke karakter én waarde voor de stad.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie