Bij H’ART Dagtheater schitteren mensen met verstandelijke vrijheid op het podium

“Kom lekker binnen!” Pascalle duwt de deur van een garage open. Haar energie is vriendelijk en warm. Verwelkomend. Een gastvrouw pur sang. En dat niet alleen: Pascalle kan ook acteren. Ze is één van de spelers van H’ART Dagtheater. Een dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking. Of zoals ze hier bewust zeggen: voor mensen met verstandelijke vrijheid. Want een verstandelijke beperking klinkt klein, maar verstandelijke vrijheid maakt je juist groot. Dat weet ook Prince, eveneens speler bij H’ART, die je kunt kennen van de Videoland-serie ‘Bennie’ waarin hij de rol van Roy vertolkt. Zijn begroeting groots en meeslepend met een lichte buiging. Een acteur van formaat verpakt in een man met een grote, brede lach en een shirt dat verkeerdom zit.

In de wandelgangen

Deze ochtend mag ik meekijken bij de repetities. Afgelopen april speelden ze hun eerste voorstelling op deze nieuwe locatie ‘In de wandelgangen’ voor vrienden, familie en geliefden. Dat smaakte naar meer. Dus maakt H’ART Dagtheater zich, onder leiding van Henriette ter Riet, op voor niet één maar twee voorstellingen. Henriette is artistiek leider en oprichter van H’ART Dagtheater als nieuwe vorm van dagbesteding, die in oktober haar intrek nam in het pand aan de Zonnelaan. Voorheen heette het gezelschap Flexibel, nu zijn ze zelfstandig.

Henriette: “We maken theater als doel en als middel, om nieuwe vaardigheden te leren. Even wachten op je beurt, eigen regie pakken, zelfvertrouwen opbouwen, praten over wat je bezighoudt. En we helpen de spelers zichtbaarder te zijn in de maatschappij. Ze lopen bijvoorbeeld stage bij P3 en de Purmaryn.”

Achter haar pruttelen de koffiezetapparaten wat af. Gelukkig zijn daar genoeg helpende handen, zoals Pascalle, die nu ook opmerkt dat Princes shirt omgekeerd zit. In het weekend slaapt hij uit. Maandagochtend is dus altijd weer even wakker worden.

Terwijl Prince de huiskamer induikt om zijn shirt om te draaien gaat Henriette verder. “We hebben verschillende ruimtes waar de spelers zich even kunnen terugtrekken. Als ze bijvoorbeeld een rustmomentje nodig hebben. Dat werkt heel fijn. Ze leren meteen om hun eigen grenzen aan te geven.”

‘We maken professioneel theater met professionele docenten en spelers’

Henriette spreekt met trots over ‘haar’ spelers. "Waar men spreekt van een ‘beperking’, zien wij op de vloer vooral een ‘vrijheid’ van geest dat een directe, ongefilterde en verrassende theaterbeleving oplevert."

Pascalle schenkt me een kopje thee in een oranje mok. Mijn lievelingskleur. Ze raakt aan de klets met een andere speler en verdwijnt in de menigte. Zo zoetjes aan druppelt iedereen binnen. In totaal zo’n dertig spelers. Sommige spelers komen op maandag, woensdag én vrijdag, anderen hebben ook nog een andere dagbesteding. Op een zorgboerderij, bij Brownies&Downies of elders. Allemaal begroeten ze elkaar enthousiast. Allemaal vragen ze hoe het weekend was. Allemaal geven ze mij een hand.

H’ARTslag van de Stad

Ik observeer de gezelligheid vanaf een tafel in het midden. Rechts van mij zit Francis. Francis heeft ook diamantjes op haar tand. Nee, je krijgt daar geen gaatjes van. Gelukkig. Ik heb het nagevraagd bij de tandarts. Links van mij Yvonne. Na de sluiting van het Brownies&Downies-filiaal aan de Koemarkt kwam ze thuis te zitten, maar bij H’ART voelt ze zich meer dan thuis. Iedereen mag hier zijn wie die is en dat voelt bevrijdend. Ook voor mij.

Als de gong luidt, vervangt de stilte het laatste geroezemoes die de inloop met zich meebrengt. Het is tijd voor de warming-up. Bij de instart van monsterhit ‘Hartslag van de Stad’ gaat het direct los op de vloer. Iedereen doet mee. Spelers, docent én journalist. Gelukkig heb ik nog steeds Yvonne aan mijn zijde. Zij kent het dansje uit haar hoofd. “Je kunt ook naar Rosa kijken. Zij is een heel goed voorbeeld.” Naast de box beweegt Rosa soepel mee. Ook de ledematen van Pascalle weten als vanzelf de beweging te vinden. Haar bloemenrok danst voorzichtig mee.

Smileys

Na de warming-up splitst de groep in twee. Komend theaterseizoen staan de spelers namelijk op theaterfestival De Parade met ‘Op zoek naar Jomanda’ gespeeld met Dick van den Toorn en Debbie Korper onder regie van Gerardjan Rijnders én op Purmerends eigen Reuring met theaterwandeling ‘Live on Steeg’ onder regie van Tim Schuitvlot. Er moet dus flink geoefend worden. Maar eerst de check-in, waar iedereen diens stemming een smiley-up, smiley-down of smiley-neutraal toekent. Bijna jaloers luister ik mee. Hadden we dit overal maar. Wisten we maar van elkaar hoe we er tijdens de dagstart bij zitten. Luisterden wij allen maar zo aandachtig naar ieders verhaal.

Op een enkele smiley-neutraal na, die wordt ondervangen met een extra rustmoment voor de speler in kwestie, staat niets het gezelschap in de weg voor een drukke repetitiedag.

ConActing

In Jomandagroep krijgt iedereen de beurt om op eigen wijze de innerlijke genezer te vertolken. Klein en ingetogen als Sonja. Geconcentreerd als Thijs. Met een lach zoals Prince. Of vol humor, zoals Jelger, die zich met passie op de grond stort. Die speelstijl, ConActing, ontwikkelde Henriette zelf. In het samenspel tussen publiek, docent en de spelers ontstaan de kansen om de eigen ideeën te spelen. Henriette: “We werken hier veel met improvisatiestukken waarbij de spelers de interactie opzoeken met het publiek. Het geeft ze de vrijheid om eigen invulling te geven aan hetgeen we samen bedenken.” Wat je kunt verwachten is dus iedere keer een verrassing, komt dat zien.

De rest van de dag is gevuld met theaterlessen zang en dans. Allemaal gegeven door professionele (gast)docenten. De middag moet ik helaas overslaan. Ik heb een andere afspraak. Dus ik zwaai ze uit, voor nu, de spelers van H’ART. Wat een fijne mensen. Mensen die een jaloersmakend grote vrijheid bezitten. Mensen met het talent om authentiek zichzelf te zijn. Mensen die groots of klein dromen. Over de booster op de kermis of het grote podium van de Purmaryn. Ik kan niet wachten om ze te zien schitteren tijdens De Parade en Reuring, die knappe spelers van H’ART.

Houd ze in de gaten

Ook benieuwd geworden of wil je spelen? Mail naar heterriet@gmail.com. Je kunt ze ook ondersteunen via www.gofundme.com.